Soned
Mae mesur y soned yn fwy caeth na cherdd ar fydr ac odl am fod yna reolau pendant i’r mesur, ond nid oes cynghanedd ynddi.
Mae’r soned yn fesur poblogaidd. Mae Y Llwynog gan R Williams Parry a Tŷ’r Ysgol gan T H Parry Williams yn rhai enwog.
Y math mwyaf poblogaidd o soned yw'r soned Shakespearaidd. Mae wedi ei henwi ar ôl y dramodydd enwog, William Shakespeare, a oedd yn defnyddio’r patrwm yn rheolaidd.
Beth yw patrwm soned Shakespeare? Edrycha ar y soned Ofn gan Hywel Griffiths.
- Mae 14 llinell mewn soned.
- Mae’n dilyn patrwm odli: a b a b c ch c ch d dd d dd e e
- Mae deg sillaf ymhob llinell.
- Mae soned wedi ei rhannu’n ddwy. Yr wyth llinell gyntaf sef wythawd a’r chwe llinell olaf sef chwechawd. Fel arfer, mae naws neu gyfeiriad y gerdd yn newid ar ôl y volta, sef llinell anweledig rhwng yr wythawd a’r chwechawd.
Question
Mae dewis y mesur addas ar gyfer cerdd yn bwysig i adlewyrchu testun y gerdd. Pam dewisodd Hywel Griffiths mesur y soned i Ofn?
Mae strwythur pendant y soned yn addas ar gyfer testun y gerdd hon am fod rheolau’r mesur yn cyfleu caethiwed pobl, yn yr achos hwn dan gaethiwed ofn. Mae strwythur yr wythawd a’r chwechawd yn caniatáu i’r bardd i roi ergyd i’r darllenydd a'i orfodi i feddwl oherwydd y volta. Ar ôl y volta mae soned yn newid cywair, hynny yw mae'n rhoi persbectif gwahanol ar ran gyntaf y soned neu'n dangos newid yn y sefyllfa sydd o dan sylw. Yn y gerdd Ofn, mae’n dweud diffoddwch y teledu am y tro
ar ôl y volta ac mae hynny yn awgrym i'r annog y darllenydd i feddwl drosto ei hun am gynnwys rhan gyntaf y soned.
Mae ei agwedd yn fwy positif ar ddiwedd y gerdd ac yn awgrymu y dylai’r darllenydd gofleidio’r anwybod. Y dylanwadau allanol sy’n ein caethiwo, dylanwadau fel y teledu a’r straeon sydd yn y newyddion. Neges y bardd yw, os ydyn ni’n dewis peidio gwrando ar y teledu a'r newyddion, gallwn fod yn rhydd. Mae’r soned yn adlewyrchu’r ddwy ochr - caethiwed a rhyddid. Mae ganddi ychydig o reolau sy’n rhaid cadw atynt ond nid yw’r mesur yn gwbl gaeth.
More guides on this topic
- Etifeddiaeth gan Gerallt Lloyd Owen
- Ofn gan Hywel Griffiths
- Y Coed gan Gwenallt
- Walkers' Wood gan Myrddin ap Dafydd
- Tai Unnos gan Iwan Llwyd
- Rhaid peidio dawnsio... gan Emyr Lewis
- Y Ferch wrth y Bar yng Nghlwb Ifor gan Rhys Iorwerth
- Gweld y Gorwel gan Aneirin Karadog
- Eifionydd gan R Williams Parry
- Y Sbectol Hud gan Mererid Hopwood
- Cymharu dwy gerdd
- Nodweddion arddull
- Y mesurau caeth
