Trin a datrys anhafaleddau llinol
Datrys anhafaleddau
Mae’r broses o ddatrys anhafaleddau’n union yr un fath â’r broses i ddatrys hafaliadau, sy’n defnyddio gweithrediad gwrthdroGweithrediadau gwrthdro yw cyfrifiadau gwrthdro sy’n cael eu defnyddio’n aml wrth ddatrys hafaliadau. I gael gwared ar +9 o sym, gwna’r gweithrediad gwrthdro, sef -9. i gadw’r sym yn gytbwys. Yn hytrach na defnyddio hafalnod, defnyddir yr arwydd anhafaledd drwy’r cyfan.
Enghraifft
Datrysa’r anhafaledd \({3 m}~{+}~2~{\textgreater}~{-4}\)
Bydd yr anhafaledd yn cael ei ddatrys pan fo \({m}\) wedi ei leoli ar ei ben ei hun ar un ochr yr anhafaledd. Gallwn wneud hyn trwy ddefnyddio gweithrediadau gwrthdro ym mhob cam o’r gwaith cyfrifo.
Yr ateb terfynol yw \({m}~{\textgreater}~{-2}\), sy’n golygu y gall \({m}\) fod yn unrhyw werth sy’n fwy na \({-2}\), heb gynnwys \({-2}\) ei hun. Pe baen ni’n gosod yr ateb hwn ar linell rif, byddai arnon ni angen cylch agored yn \({-2}\) gyda llinell yn nodi’r rhifau sy’n fwy na hynny.
Fel y sonion ni’n gynharach, mae’r rheolau’n union yr un fath wrth drin anhafaleddau â phan fyddwn ni’n trin hafaliadau – ond gydag un eithriad:
Enghraifft
Datrysa’r anhafaledd -2(2c +2) ≥ -5. Dangosa’r ateb ar linell rif.
Ateb
Yn gyntaf, rydyn ni’n ehangu’r cromfachau:
(-2 x 2c) + (-2 x +2) ≥ -5
Yna symleiddio:
-4c - 4 ≥ -5
Yna rydyn ni’n adio 4 at y ddwy ochr:
-4c ≥ -1
Yn olaf, rydyn ni’n rhannu’r ddwy ochr â -4 gan gofio bod hyn yn newid cyfeiriad yr anhafaledd:
\({c}~{\leq}~\frac {1}{4}\)
Dyma sut y gallwn ddangos hyn ar linell rif:
Enghraifft
Datrysa’r anhafaledd \(\frac {3y}{2}\) + 4 > -5
Yn gyntaf, rydyn ni’n tynnu 4 o’r ddwy ochr:
\(\frac {3y}{2}\) > - 9
Yna rydyn ni’n lluosi dwy ochr yr hafaliad â 2:
3y > -18
Yn olaf, rydyn ni’n rhannu dwy ochr yr hafaliad â 3
y > -6
Question
Datrysa’r anhafaledd 3(3 - x) \({\textless}\) 6
3(3 - x) \({\textless}\) 6
Ehanga’r cromfachau:
9 - 3x \({\textless}\) 6
Tynna 9 o’r ddwy ochr:
-3x \({\textless}\) -3
Rhanna’r ddwy ochr â -3:
x \({\textgreater}\) 1
Noda fod yr anhafaledd wedi newid cyfeiriad yn y cam olaf.
Question
Datrysa’r anhafaledd \(\frac {2x}{5}\) - 7 ≥ 1
Yn gyntaf, adia 7 at y ddwy ochr:
\(\frac {2x}{5}\) ≥ 8
Yna lluosa’r ddwy ochr â 5:
2x ≥ 40
Yn olaf, rhanna’r ddwy ochr â 2:
x ≥ 20