Bản đồ hình gà Trung Quốc

Bản đồ Trung Quốc được coi có hình dạng như con gà trống. Nhận thức này trở nên phổ thông trong hệ thống giáo dục của Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa.

Trong lúc đó theo nhận thức của Trung Hoa Dân Quốc, đóng tại Đài Loan thì ví bản đồ Trung Quốc như chiếc lá vì họ bao gồm luôn cả vùng Ngoại Mông, nay là nước Mông Cổ.

Qua cách ẩn dụ về hình dạng bản đồ, người ta có thể thấy rõ quan niệm của người Trung Quốc như thế nào về lãnh thổ.

Nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa đã vẽ đường biên giới bản đồ trên biển Nam Trung Hoa (Biển Đông) có hình "lưỡi bò" như vẽ trên đất liền bao trùm các quần đảo tranh chấp ở trên này.

Khi thừa nhận hình dạng bản đồ hình con gà, người Trung Quốc mặc nhiên coi phần "lưỡi bò" vẽ thêm vào vùng biển phía Nam là không thực chất.

Vô hình trung, đây chính là loại tâm lý thật thà nhất mà người Trung Quốc vô tình tiết lộ ra ngoài.

Theo ông Dương Danh Dy trả lời trên đài BBC ngày 21/4/2009 thì một nhà lãnh đạo nổi tiếng của Trung Quốc là Hồ Diệu Bang đã từng ẩn dụ bản đồ Trung Quốc có hình dạng con gà trống.

Ông Dy nói ông nhìn vào đó thì con gà thiếu mỏ là bán đảo Triều Tiên và chân là bán đảo Đông Dương.

Như vậy, thì trong ý thức của ông Hồ Diệu Bang, bản đồ Trung Quốc đã không có phần biển Nam Trung Quốc. Đây cũng là một biểu hiện ý thức về chủ quyền rất quan trọng từ tầng lớp lãnh đạo Trung Quốc.

Xét lại

Gần đây ở Trung Quốc khuynh hướng coi bản đồ hình con gà như ông Hồ Diệu Bang đang bị thách thức và xét lại.

Có những thảo luận gần đây dứt khoát nêu lên rằng: bản đồ Trung Quốc không phải hình "gà trống" và kêu gọi giáo dục Trung Quốc hãy phế bỏ sự giáo dục mang tính "sai ngộ" này. Nếu coi là hình gà trống thì mặc nhiên coi vùng phía Nam như không có.

Một tác giả tên Cổ Vỹ Tuấn viết trên Hoàn Cầu Thời Báo đưa ra đề nghị để xóa bỏ loại "ý thức hình gà" này vốn đã ảnh hưởng sâu đậm trong quan niệm Trung Quốc.

Tác giả này kêu gọi Trung Quốc in bản đồ mới, giới thiệu loại ý thức về lãnh thổ xa xôi nhưng không ai dám chất vấn về chủ quyền, như trường hợp đảo Guam thuộc về chủ quyền nước Mỹ.

Kiến nghị của Cổ Vỹ Tuấn còn kêu gọi về mặt giáo dục hãy phổ cập kiến thức lịch sử về các đảo trên Nam Hải (Biển Đông) - bắt đầu từ thế kỷ thứ 2 trước công nguyên cho đến việc cắm bia chủ quyền trên quần đảo Nam Sa (Trường Sa) vào tháng 1 năm 1988.

Ngoài chuyện biểu hiện ý thức về chủ quyền, bản đồ hình gà còn gây nên những giai thoại ví von kỳ thú.

Nhiều người Trung Quốc yêu nước còn gọi ẩn dụ nước Trung Quốc đại lục là con gà mà đảo Hải Nam và đảo Đài Loan là hai chân, hay là hai trứng.

Cũng có nhiều lối ẩn dụ mang tính đùa cợt về chuyện này từ trường phái đòi độc lập Đài Loan.

Tuy nhiên không phải ai cũng nhìn bản đồ Trung Quốc hình gà trống một cách rất bình dị như ông Hồ Diệu Bang. Ông Đặng Tiểu Bình nhìn bản đồ Trung Quốc này và ví von ra hình một loại động vật gì rất khác.

Một lần Đặng Tiểu Bình đã so sánh Hải Nam với Đài Loan như hai con mắt - không thể để một con sáng một con tối.

Theo một cách giải thích thì từ đó trung ương mới ra quyết định tách đảo Hải Nam thuộc tỉnh Quảng Đông thành ra một tỉnh đảo riêng biệt.

Tất cả vùng lưỡi bò ở biển phía Nam này bây giờ đều thuộc về vùng quản hạt của tỉnh Hải Nam.

Như vậy qua quan niệm bản đồ hình gà, Hồ Diệu Bang có lẽ không có nhiều tham vọng bá quyền như các lãnh đạo khác của Trung Quốc.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của ký giả Trần Đông Đức, hiện sống tại Philadelphia, Hoa Kỳ.