Danh sách Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 có gì đáng chú ý?
Nguồn hình ảnh, Trang thông tin chính thức của Đại hội 14
Danh sách Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 có tên Tổng Bí thư Tô Lâm nhưng không có tên Thủ tướng Phạm Minh Chính. Còn có gì đáng chú ý nữa?
Việc đắc cử vào Ban Chấp hành Trung ương là bước đầu tiên, cũng là điều kiện tiên quyết để một người có thể đảm đương các cương vị quan trọng trong hệ thống chính trị Việt Nam, từ vị trí tối cao là tổng bí thư cho tới các vị trí thấp hơn, như bộ trưởng, bí thư các tỉnh thành.
Tổng cộng, Trung ương Đảng khóa 14 có 200 ủy viên – 180 chính thức và 20 dự khuyết.
Tổng số không thay đổi, nhưng đã có rất nhiều biến động đáng chú ý về thành phần.
Lãnh đạo chủ chốt rời nhiệm sở
Trong số năm lãnh đạo chủ chốt, chỉ có ba người tái đắc cử là Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú.
Thủ tướng Phạm Minh Chính và Chủ tịch nước Lương Cường đều không tái cử.
Xét trong số 16 ủy viên Bộ Chính trị khóa trước, cả 8 người đủ tuổi đều tái đắc cử. Ông Mẫn và ông Tú nằm trong số đó.
Sáu người còn lại gồm Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Lê Minh Hưng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang.
Bên ngoài Bộ Chính trị, một số ủy viên Trung ương đáng chú ý tái đắc cử vào Ban Chấp hành khóa 14 có Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang, Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Nguyễn Tân Cương...
Chính phủ khuyết hơn 10 người, ban Đảng mất một
Bộ máy Chính phủ đã phình to trong nhiệm kỳ vừa qua, tăng từ bốn phó thủ tướng lên thành chín người trong quá trình tinh gọn.
Giờ đây, trong số chín phó thủ tướng, chỉ có hai người có tên trong Trung ương Đảng khóa 14 là bà Phạm Thị Thanh Trà và ông Hồ Quốc Dũng. Bảy người còn lại cùng Thủ tướng Phạm Minh Chính không tái cử.
Tương tự, trong số 17 bộ trưởng, hoặc có hàm tương đương bộ trưởng, có 5 người không được bầu vào Trung ương Đảng khóa sau, gồm Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng Dân tộc và Tôn giáo Đào Ngọc Dung, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Văn Sơn, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng và Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong.
Ông Phan Đình Trạc – Trưởng Ban Nội chính Trung ương – không tái cử, trong khi cấp phó thường trực của ông Trạc là ông Lê Minh Trí tái cử ủy viên Trung ương Đảng.
Ông Trí vừa nhậm chức vào đầu tháng 11/2025.
Các trưởng ban Đảng còn lại đều tái đắc cử.
Con trai ông Nguyễn Tấn Dũng
Ông Nguyễn Thanh Nghị – Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương – tiếp tục ở lại Trung ương Đảng.
Đây là một diễn biến đã được dựa đoán trước, dựa trên kinh nghiệm chính trường dày dặn cũng như sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ người cha là cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Cùng tham gia Trung ương Đảng với ông Nghị, nhưng trên cương vị ủy viên dự khuyết, là người em trai Nguyễn Minh Triết, hiện đang là bí thư thường trực Trung ương Đoàn và chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam.
Cấp trên của ông Triết là Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy cũng tái đắc cử Trung ương Đảng khóa 14.
Nếu ông Huy tiếp tục thăng tiến, ghế bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn có thể sẽ thuộc về ông Triết.
Ở tuổi đời tương đối trẻ, ông Nghị (49 tuổi) và ông Triết (37 tuổi) được đánh giá là có tương lai chính trị rộng mở.
Đại diện từ địa phương
Quá trình sáp nhập tỉnh thành đã làm dấy lên câu hỏi về đại diện các địa phương trong Trung ương Đảng.
Các khóa gần đây thường có khoảng 30% số ủy viên Trung ương Đảng là bí thư các tỉnh thành. Con số này kết hợp với số suất cho các bộ, ngành và ban Đảng chiếm tỷ lệ rất lớn trong Trung ương Đảng.
Riêng Hà Nội và TP HCM có ba suất đại diện, bao gồm bí thư, phó bí thư và chủ tịch UBND.
Vào ngày 21/1, trong khuôn khổ Đại hội 14, Phó trưởng ban thường trực Ban Tổ chức Trung ương Hoàng Đăng Quang đã khẳng định Đảng sẽ bổ sung số lượng ủy viên cho các ban đảng, một số bộ, ngành, địa phương và những nơi thực hiện hợp nhất, sáp nhập.
Nhìn vào danh sách Ban Chấp hành khóa 14 vừa được công bố, có thể thấy đại diện từ địa phương đã có sự thay đổi lớn.
TP HCM có năm ủy viên chính thức và một ủy viên dự khuyết. Hà Nội, thành phố không có sự sáp nhập, mở rộng, giữ nguyên con số ba đại diện trong Trung ương Đảng.
Tỉnh Hưng Yên, tỉnh mới sáp nhập từ hai tỉnh Hưng Yên cũ và Thái Bình, có hai đại diện là Bí thư Nguyễn Hữu Nghĩa và Chủ tịch UBND Phạm Quang Ngọc, tăng lên từ con số một đại diện là bí thư tỉnh ủy. Tương tự, An Giang, được sáp nhập từ tỉnh An Giang cũ và tỉnh Kiên Giang, có hai đại điện là bí thư và chủ tịch UBND, cũng tăng gấp đôi.
Trong khi đó, Thanh Hóa có hai ủy viên chính thức gồm Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Doãn Anh và Chủ tịch UBND Nguyễn Hoài Anh, cùng một ủy viên dự khuyết là Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Phong. Như vậy, Thanh Hóa dù không sáp nhập nhưng lại có số lượng đại diện tăng đáng kể so với con số một đại diện ở khóa 13.
Quyền lực của Ban Chấp hành Trung ương Đảng
Sau khi Ban Chấp hành Trung ương mới được bầu xong tại đại hội, cơ quan này sẽ tổ chức một cuộc họp – gọi là Hội nghị trung ương lần thứ nhất – để bầu ra các vị trí lãnh đạo trong hệ thống Đảng, gồm Bộ Chính trị, tổng bí thư, một số ủy viên Ban Bí thư cùng với chủ nhiệm và các thành viên Ủy ban Kiểm tra.
Trong suốt nhiệm kỳ năm năm, Ban Chấp hành sẽ tổ chức các hội nghị thường kỳ được đánh theo số thứ tự 1, 2, 3… Mỗi khóa thường có khoảng 13-14 hội nghị thường kỳ, khóa 13 vừa qua tổ chức tới 15 hội nghị chính thức.
Bên cạnh đó, khi nảy sinh những vấn đề đột xuất thuộc thẩm quyền quyết định của Ban Chấp hành thì cơ quan này tổ chức hội nghị bất thường.
Chẳng hạn, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 13 đã tổ chức các hội nghị bất thường và ra quyết định cho thôi chức các vị lãnh đạo chủ chốt, gồm Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc vào tháng 1/2023, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng vào tháng 3/2024, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ vào tháng 4/2024.
Tổng cộng, khóa 13 đã có đến 11 hội nghị bất thường, phần lớn liên quan đến việc xử lý kỷ luật nhân sự.
Như vậy, quyền lực của các ủy viên Ban Chấp hành nằm ở lá phiếu quyết định hầu hết các vấn đề trọng đại của đất nước, từ các nghị quyết định hình đường hướng phát triển chính trị-kinh tế-xã hội của đất nước, đến các quyết định về nhân sự, bao gồm cả bổ nhiệm lẫn phế truất.
Các ủy viên Ban Chấp hành Trung ương sẽ tham gia vào bộ máy lãnh đạo của Đảng và Nhà nước từ trung ương tới địa phương, từ ghế tổng bí thư cho tới chủ tịch nước, thủ tướng, chủ tịch Quốc hội, các bộ trưởng, bí thư các tỉnh thành. Bên cạnh đó, còn có ủy viên Trung ương Đảng là người đứng đầu các tổ chức chính trị, xã hội, giáo dục, tuyên truyền quan trọng trong hệ thống do Đảng Cộng sản lãnh đạo.
Cơ chế tổ chức này giúp đảm bảo sự lãnh đạo toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam và giúp các nghị quyết của Đảng được thực thi nhanh nhất, ở quy mô rộng khắp nhất.
