Vì sao Trung Quốc gấp rút xử tử 11 thành viên của một gia tộc mafia khét tiếng

Không có gì đáng ngạc nhiên khi Trung Quốc khẩn trương thi hành án tử hình đối với 11 thành viên của một gia tộc tội phạm có tổ chức xuất thân từ vùng đông bắc Myanmar - vốn đã bị tuyên án tử từ tháng 9/2025.

Theo các tổ chức nhân quyền, Trung Quốc là quốc gia thi hành án tử hình nhiều nhất thế giới, nhưng con số cụ thể bao nhiêu vẫn là bí mật nhà nước. Các quan chức tham nhũng thường bị xử tử. Tuy nhiên, những cáo buộc nhằm vào gia tộc Minh còn nghiêm trọng hơn nhiều.

Các gia tộc Minh, Bạch, Ngụy và Lưu đã kiểm soát thị trấn biên giới hẻo lánh Laukkai, thuộc bang Shan nghèo khó của Myanmar, kể từ năm 2009.

Họ vươn lên nắm quyền sau khi tướng Min Aung Hlaing – người hiện là lãnh đạo chính quyền quân sự Myanmar – chỉ huy một chiến dịch quân sự nhằm đánh bật Quân đội Liên minh Dân chủ Quốc gia Myanmar (MNDAA), lực lượng nổi dậy sắc tộc từng thống trị Laukkai và khu vực xung quanh từ những năm 1980.

Tứ đại gia tộc – như cách người ta thường gọi – đã tiếp quản khu vực này và dần chuyển đổi từ nền kinh tế phụ thuộc vào thuốc phiện và ma túy tổng hợp sang mô hình mới dựa trên sòng bạc và sau đó là lừa đảo trực tuyến.

Họ duy trì quan hệ chặt chẽ với quân đội Myanmar. Tháng 12/2021, sau cuộc đảo chính giành quyền lực, ông Min Aung Hlaing đã long trọng tiếp đón Lưu Chính Tường – tộc trưởng họ Lưu – tại thủ đô Nay Pyi Taw và trao cho ông danh hiệu danh dự vì "những đóng góp xuất sắc cho sự phát triển của đất nước".

Tập đoàn Fully Light của ông Lưu có hoạt động kinh doanh sinh lợi khắp Myanmar. Các thành viên khác của bốn gia tộc từng ra tranh cử trong đảng USDP do quân đội hậu thuẫn.

Tuy nhiên, các khu phức hợp lừa đảo do họ điều hành ở Laukkai đặc biệt tàn bạo, vượt xa các trung tâm lừa đảo ở những nơi khác tại châu Á. Tra tấn là chuyện thường ngày.

Hàng chục ngàn lao động – chủ yếu là người Trung Quốc – bị dụ dỗ tới đây bằng lời hứa về việc nhẹ lương cao, nhưng khi đến nơi thì bị giam giữ trong các khu phức hợp. Họ bị ép thực hiện các vụ lừa đảo "mổ heo" tinh vi, trong đó phần lớn nạn nhân cũng là người Trung Quốc.

Những khiếu nại từ nạn nhân và gia đình tăng ngày một nhanh trên mạng xã hội.

Khu phức hợp khét tiếng nhất ở Laukkai mang tên Crouching Tiger Villa, do gia tộc Minh điều hành. Tháng 10/2023, trong một vụ việc được cho là nỗ lực tổ chức chạy trốn, lực lượng canh gác đã sát hại nhiều công dân Trung Quốc. Khi đó, giới chức Bắc Kinh buộc phải hành động.

Được Trung Quốc "bật đèn xanh", MNDAA cùng các đồng minh đã tấn công và tái chiếm Laukkai trong khuôn khổ chiến dịch chống lại quân đội Myanmar giữa cuộc nội chiến đang diễn ra. MNDAA cam kết xóa sổ hoàn toàn ngành công nghiệp lừa đảo này.

Lực lượng này bắt giữ các thủ lĩnh của tứ đại gia tộc và bàn giao hơn 60 thân nhân cùng thuộc hạ cho cảnh sát Trung Quốc. Minh Học Xương – tộc trưởng, hay "lãnh chúa" của gia tộc Minh – đã tự sát sau khi bị bắt, theo thông báo của giới chức.

Trong quá trình thẩm vấn, một thành viên gia đình được cho là đã thừa nhận từng giết một người được chọn ngẫu nhiên chỉ để phô trương sức mạnh.

Những chi tiết này được Trung Quốc công bố nhằm biện minh cho việc trừng phạt khắc nghiệt đối với các gia tộc trên. Năm thành viên của Bạch gia hiện cũng đang chờ thi hành án tử hình, trong khi các phiên tòa xét xử Ngụy gia và Lưu gia vẫn chưa kết thúc.

Tứ đại gia tộc này đều là người gốc Hoa và có mối quan hệ mật thiết với giới chức phía Trung Quốc tại tỉnh Vân Nam. Những hành vi lạm dụng của họ quá "gần" đối với Bắc Kinh, và chiến dịch triệt phá hoạt động lừa đảo ở Laukkai được xem là hành động quyết liệt nhất từ trước đến nay của Trung Quốc.

Trung Quốc cũng đã gây sức ép buộc Thái Lan và Campuchia dẫn độ hai doanh nhân người Trung Quốc bị cáo buộc điều hành các đế chế lừa đảo: Xà Trí Giang, người xây dựng cả một "thành phố" ở bang Karen đang chìm trong xung đột của Myanmar; và Trần Chí, người tích lũy quyền lực và khối tài sản khổng lồ thông qua Tập đoàn Prince tại Campuchia.

Chính phủ Trung Quốc cũng đã đưa hàng chục ngàn công dân nước này từng làm việc trong các khu lừa đảo trở về Trung Quốc để xét xử.

Tuy nhiên, ngành "công nghiệp lừa đảo" đã nhanh chóng thích nghi và biến đổi, và vẫn được cho là ngành kinh doanh lớn nhất tại Campuchia, bất chấp áp lực từ Trung Quốc và Mỹ nhằm buộc chính phủ nước này đóng cửa các cơ sở liên quan.

Hoạt động này cũng liên tục dịch chuyển sang những khu vực mới ở Myanmar, ngay cả khi các tổ hợp lừa đảo lớn như KK Park và Shwe Kokko ở khu vực biên giới Thái Lan – Myanmar đã bị buộc phải đóng cửa.