Venezuela có thể định hình di sản của ông Trump – và vị thế của nước Mỹ trên toàn cầu

Sau khi phát động một đêm gây sốc và đầy kinh hoàng tại Venezuela, Tổng thống Mỹ Donald Trump giờ đây dường như đang dấn thân vào công cuộc thiết lập quốc gia.

Trong một cuộc họp báo đáng chú ý tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago vào sáng 3/1, vị tổng thống thông báo rằng các lực lượng Mỹ đã bắt giữ thành công Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro cùng vợ trong một cuộc đột kích trong đêm tại Caracas.

Sau đó, ông Trump cho biết một nhóm, trong đó Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, phối hợp với người dân Venezuela, sẽ nắm quyền điều hành quốc gia đang khốn đốn này.

"Chúng tôi sẽ điều hành đất nước cho đến thời điểm có thể thực hiện một cuộc chuyển giao an toàn, phù hợp và sáng suốt," ông nói.

Việc "điều hành đất nước" cụ thể có nghĩa là gì hiện vẫn chưa rõ ràng, nhưng lời cam kết này đại diện cho một sự thay đổi lộ trình đột ngột của vị tổng thống, đầy rẫy những mâu thuẫn và trở ngại đáng lo ngại.

Một vị tổng thống từng vận động tranh cử chống lại những "cuộc chiến không hồi kết", người từng chỉ trích gay gắt nỗ lực thay đổi chế độ của Mỹ trong quá khứ và hứa thực hiện chính sách đối ngoại "Nước Mỹ trên hết", giờ đây đang đặt cược nhiệm kỳ của mình vào việc tái thiết thành công một quốc gia Nam Mỹ có nền kinh tế đang lâm nguy và sự ổn định chính trị bị xói mòn do nhiều thập kỷ độc tài.

Tuy nhiên, ông Trump vẫn tỏ ra lạc quan một cách không lay chuyển.

Ông khẳng định chính quyền của mình có "thành tích chiến thắng hoàn hảo" – và lần này cũng không ngoại lệ.

Ông cam kết sẽ chiêu mộ các công ty năng lượng Hoa Kỳ để xây dựng lại cơ sở hạ tầng công nghiệp đang sụp đổ của Venezuela, cung cấp kinh phí cho các nỗ lực tái thiết của Mỹ và mang lại lợi ích cho người dân Venezuela.

Ông từ chối loại trừ khả năng triển khai binh sĩ Mỹ tới Venezuela để thúc đẩy các nỗ lực này.

"Chúng tôi không ngại đưa quân đồn trú... tối qua chúng tôi đã có quân trên bộ rồi," ông nói với các phóng viên.

Ông Trump, một người từng chỉ trích gay gắt cuộc xâm lược Iraq của Mỹ, giờ đây sẽ phải ghi nhớ lời của một trong những kiến trúc sư của cuộc chiến đó, Ngoại trưởng Colin Powell: "Nếu anh làm hỏng, anh phải chịu trách nhiệm."

Hoa Kỳ đã tái định hình tương lai của Venezuela – dù tốt hay xấu.

Ông Trump nhậm chức gần một năm trước với lời hứa sẽ là một người kiến tạo hòa bình, nhưng trong năm qua, ông đã chứng minh rằng mình sẵn sàng sử dụng lực lượng quân sự trên toàn cầu.

Chỉ trong tuần qua, ông đã ra lệnh không kích vào Syria và Nigeria.

Trong năm 2025, ông đã nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạt nhân ở Iran, các tàu nghi vấn chở ma túy ở vùng biển Caribe, lực lượng phiến quân ở Yemen, các nhóm vũ trang ở Somalia và các chiến binh Hồi giáo ở Iraq.

Khác với những hành động trước đây vốn chủ yếu sử dụng tên lửa và máy bay để giảm thiểu rủi ro cho quân đội Mỹ, cuộc tấn công vào Venezuela của ông Trump – cùng những cam kết của ông đối với tương lai của quốc gia này – có sự khác biệt rõ rệt.

Ông tuyên bố trong cuộc họp báo rằng mục tiêu của mình là "làm cho Venezuela vĩ đại trở lại".

Sự biến tấu từ khẩu hiệu "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" (MAGA) này có thể là điều khó chấp nhận đối với một số người ủng hộ ông Trump.

Dân biểu Marjorie Taylor Greene, một người từng trung thành với ông Trump nhưng đã quay lưng sau khi cáo buộc ông bỏ rơi các cử tri của mình, đã nhanh chóng lên án các hành động của tổng thống trên mạng xã hội X.

Bà viết: "Sự chán ghét của người dân Mỹ đối với hành vi xâm lược quân sự không hồi kết và việc ủng hộ các cuộc chiến tranh nước ngoài của chính phủ chúng ta là hoàn toàn có cơ sở, bởi vì chúng ta bị buộc phải chi trả cho điều này.

Cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ luôn tiếp tục tài trợ và vận hành cỗ máy quân sự Washington. Đây chính là điều mà nhiều người trong phong trào MAGA ngỡ rằng họ đã bỏ phiếu để chấm dứt. Chúng ta đã nhầm to."

Một người chỉ trích ông Trump nổi bật khác, Dân biểu Cộng hòa Thomas Massie từ bang Kentucky, đã chỉ ra sự mâu thuẫn giữa lý do pháp lý cho việc bắt giữ ông Maduro – dựa trên các cáo buộc buôn lậu vũ khí và cocaine – với lời giải thích của ông Trump rằng chiến dịch này là để đòi lại nguồn dầu mỏ của Mỹ bị tịch thu và ngăn chặn sản xuất fentanyl.

Tuy nhiên, phần lớn các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa đã tập hợp để ủng hộ tổng thống.

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson mô tả hành động quân sự chống lại một "chế độ tội phạm" là "quyết đoán và chính đáng".

Trong cuộc họp báo, tổng thống tuyên bố rằng chiến dịch tại Venezuela đã thúc đẩy các ưu tiên của chính sách "Nước Mỹ trên hết" vì nó đảm bảo an ninh khu vực và cung cấp một nguồn cung dầu mỏ ổn định.

Ông đã làm sống lại "Học thuyết Monroe" – một chính sách đối ngoại của Mỹ từ đầu thế kỷ 19 vốn khẳng định Tây bán cầu phải thoát khỏi sự ảnh hưởng của các cường quốc châu Âu – và đổi tên nó thành "Học thuyết Donroe".

Ông Trump khẳng định hành động tại Venezuela cho thấy "sự thống trị của Hoa Kỳ tại Tây bán cầu sẽ không bao giờ bị thách thức một lần nữa".

Ông cho biết mục tiêu của chiến lược an ninh quốc gia mới là nhằm "bảo vệ thương mại, lãnh thổ và các nguồn tài nguyên cốt lõi đối với an ninh quốc gia".

Ông định danh Tây bán cầu là "khu vực quê hương" của nước Mỹ.

Tuy nhiên, quyết định bắt giữ ông Maduro của ông Trump sẽ làm dấy lên những lo ngại lớn hơn về chính trị toàn cầu và quan hệ giữa Mỹ với các cường quốc quân sự hàng đầu thế giới.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã ra thông cáo bày tỏ sự bàng hoàng và lên án điều mà họ gọi là một cuộc tấn công liều lĩnh vào một quốc gia có chủ quyền.

Dưới thời chính quyền Biden, Hoa Kỳ cũng từng đưa ra những lời lên án tương tự đối với Nga sau cuộc xâm lược Ukraine.

Hiện nay, chính quyền Trump đang nỗ lực đạt được một thỏa thuận hòa bình giữa hai quốc gia đó – một thỏa thuận thường xuyên tỏ ra có lợi hơn cho phía Nga.

Don Bacon, một dân biểu Cộng hòa trung dung sắp nghỉ hưu vào cuối năm nay, bày tỏ lo ngại về thông điệp mà hành động của ông Trump có thể gửi đi.

"Mối quan ngại chính của tôi là giờ đây Nga sẽ sử dụng điều này để biện minh cho các hành động quân sự bất hợp pháp và tàn bạo của họ chống lại Ukraine, hoặc Trung Quốc có thể dùng để biện minh cho một cuộc tấn công Đài Loan," ông nói.

Những tiếng nói chỉ trích từ phe Dân chủ nhắm vào ông Trump thậm chí còn trực diện hơn.

"Hoa Kỳ không nên điều hành bất kỳ quốc gia nào khác vì bất cứ lý do gì," Thượng nghị sĩ Brian Schatz từ bang Hawaii, thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, tuyên bố.

"Đến giờ chúng ta lẽ ra phải học được bài học rằng không nên can dự vào những cuộc chiến không hồi kết và các nhiệm vụ thay đổi chế độ vốn luôn mang lại những hậu quả thảm khốc cho người dân Mỹ."

Dân biểu Hakeem Jeffries, người có khả năng trở thành Chủ tịch Hạ viện nếu phe Dân chủ giành lại quyền kiểm soát sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới, nhận định rằng ông Maduro là một tội phạm và là một kẻ độc tài với hồ sơ vi phạm nhân quyền.

Tuy nhiên, ông lên án quyết định của ông Trump khi không tham khảo ý kiến của các lãnh đạo lập pháp trước khi phát động cuộc tấn công.

Ông Jeffries nói: "Donald Trump có trách nhiệm hiến định là phải tuân thủ pháp luật và bảo vệ các chuẩn mực dân chủ tại Hoa Kỳ. Đó mới chính là điều mà chính sách 'Nước Mỹ trên hết' yêu cầu."

Trong cuộc họp báo, ông Trump cho biết ông chọn cách không thông báo cho Quốc hội vì lo ngại họ sẽ "làm rò rỉ" chi tiết chiến dịch trước khi cuộc tấn công diễn ra.

Chiến dịch quân sự đó đã thành công – không có binh sĩ Mỹ nào tử vong và thiệt hại về thiết bị là không đáng kể.

Với phong cách phô trương đặc trưng, ông Trump mô tả chiến dịch này là một "cuộc tấn công ngoạn mục" và là "một trong những màn trình diễn kinh ngạc, hiệu quả và mạnh mẽ nhất về sức mạnh quân sự và năng lực của Mỹ trong lịch sử nước này".

Giờ đây, ông đang đặt cược nhiệm kỳ tổng thống của mình vào việc duy trì sự thành công đó, khi Mỹ tuyên bố sẽ tiếp quản việc điều hành và tái thiết Venezuela – mặc dù ý nghĩa thực sự của việc này vẫn còn là một ẩn số.

Ông và đội ngũ của mình phải củng cố một quốc gia vốn đã hỗn loạn trong nhiều thập kỷ, đồng thời làm ổn định một khu vực chắc chắn sẽ đầy cảnh giác trước những gì chính sách đối ngoại của ông Trump sẽ mang đến cho họ.