Янгиликлар: Путинсеварлик нима ё Австрия собиқ вазири нега Россияга кўчиб кетди? Rossiya Yangiliklar Putin

Ҳаммаси жуда ғалати. Санкт-Петербургдаги 19-асрда қурилган кошонада ўтирибман. Мен ўтирган курси ёнида Уинстон Черчилл ётибди. У уйқучи, зумда пинакка кетади - хуррак отяпти.

"Уни вақти вақти билан уйғотиб турса яхши."

Қаршимда ўтирган Австриянинг собиқ ташқи ишлар вазири Карин Кнайсл шундай маслаҳат беради. Уинстон Черчилл унинг боксер итининг исми. Бир неча ой олдин улар Кнайсл хонимнинг мушуги ва саман оти билан Россияга кўчиб ўтишди.

"Бир гал унинг шундак ҳуррак отиши бир дипломатик ҳодисага сабаб бўлганди, - деб эслайди у. - Германиялик ҳамкасбим билан гаплашаётган эдим. [Германиянинг собиқ ташқи ишлар вазири Ҳайко] Маас телефони овозини кўтариб қўйган экан. Шу вақтда Черчилл ҳуррак отаётганди. Берлиннинг жиғига тегмаслик учун уни уйғотишимизга тўғри келди. Акс ҳолда, улар Берлин қўнғироқ қилганда, Вена қотиб ухлаб ётибди деб ўйлашлари мумкин эди."

Алоқадор мавзулар:

Карин Кнайсл кўп касблар билан шуғулланган: дарс бериш, фрилансер журналист, энергия масалалари бўйича таҳлилчи. У яна зиддиятли шахс ҳам. 2018 йили Россия президенти Владимир Путин унинг тўйида иштирок этган.

1990-йилларда у Австрия ташқи ишлар вазирлигида ишларди. 2017 йили Австриянинг ўта ўнг Озодлик партияси уни (у партия аъзоси эмасди) янги коалицион ҳукуматда ташқи ишлар вазирлигига номзодини кўрсатди. Бу партия Кремль билан яқин алоқаларни ривожлантираётган, Россиянинг ҳукмрон "Единая Россия" партияси билан ҳамкорлик битимини ҳам имзолаган эди.

2019 йили ҳукумат қулади, Кнайсл хоним лавозимдан кетди. "Сиёсий босим" уни академия ва бизнесдаги каръерасини қайта бошлашига халал берган, чунки уни кўпчилик Россияга керагидан ортиқ яқин деб ҳисобларди.

Жодугар овидан қочиишми ё...?

Унинг танқидчиларида етарлича асослар бўлган. 2020 йилда Карин Кнайсл Россиянинг давлат ОАВси бўлмиш Russia Today'га мақолалар ёза бошлади. У Халқаро муносабатлар бўйича Москва Давлат Институтида меҳмон профессор бўлди. 2021 йили Россия нефт гиганти "Роснефт"нинг бошқарув кенгаши аъзолигига тайинланди (Ундан 2022 йили истеъфо берган).

"Жодугар овлаш" ва ўз ватанида иш топа олмаганидан шикоят қилган Карин Кнайсл Францияга кўчди, кейин Ливанга. Бир неча ой олдин у яна кўчди, бу сафар Россияга - Санкт Петербург университетидаги таҳлил маркази директори бўлди. Бу марказ жуда антиқа кошонада жойлашган. Мен ана шу жойда ўтирган эдим. Ташкилот вебсайтида айтилишича, бу марказнинг вазифаси "глобал ривожланиш ва Россия сиёсати йўлидаги синовларга ечимлар излашдир".

Кнайсл хоним уни нафақат бошқаради, унга ном ҳам топди.

"Мен G.O.R.K.I дедим. Бу "Geo-Political Observatory for Russia's Key Issues" (Россиянинг долзарб муаммолари бўйича Геополитик обсерватория) нинг қисқартмасидир", дейди Кнайсл хоним менга.

"Ўзингиз тушунасиз, Австриянинг собиқ ташқи ишлар вазири Россияга кўчиб ўтиши ўта баҳсли нарса, - дедим мен. - Айниқса, бу давлат асоссиз равишда ўз қўшнисига бостириб кирган бўлса. Шундай эмасми? Бу ерда бўлиш билан босқинчиликни оқламаяпсизми? Яна ичкарида репрессия ҳам кетяпти."

"Хўп, шу вақтгача ён-атрофимда репрессияни кўрмадим, - дейди у. - Бу ерда ёқимли академик эркинлик бор. Европа Иттифоқи университетларида ишлаб юрганимдаёқ орзу қилганим эркинлик".

Кнайсл хонимга бир неча кун олдин худди шу шаҳарда бир ёш аёл - Саша Скочиленко супермаркетдаги нарх ёрлиқларини урушга қарши шиорлар билан алмаштиргани учун етти йилга қамалганини эслатаман. Россияни қамраб олган қатағон тўлқинининг сўнгги мисолларидан бири эди бу.

"Хўш, нега мен бу ҳақда қайғуришим керак? - у жавоб беради. - Мен бошимдан кечирган вазиятни батафсил тушунтирдим. Келинг, вазиятни бошқачароқ қўяйлик: нима учун Карин Кнайслга ишлаш тақиқланган? Менинг жиноятим нима? [Россияда] ишлаш имкониятим борлигидан жуда миннатдорман."

Уинстон Черчиллнинг хурраги тобора баландлаб борарди. Шу қадар баландки, ТВ микрофоним уни бемалол эшитарди. Мен бу ухлаётган итнинг ётишига қўймайман. Фаолиятимда биринчи марта итни уйғотиш учун интервьюни тўхтатишим керак.

Тўй ва Путин билан рақс

2018 йилда Карин Кнайсл бутун дунё бўйлаб матбуот сарлавҳаларига чиқди.

Ўша йил март ойида Буюк Британия кўчаларида асабни фалажловчи кимёвий модда ишлатилган. Россиянинг собиқ қўшагенти Сергей Скрипал ва унинг қизи Юлияга "Новичок" моддаси билан ҳужум қилишди. Улар Солсберидаги ҳужумдан омон қолишди. Аммо жамоат фаоли Дон Стержес ҳам заҳарланган ва кейинроқ вафот этган. Европа Иттифоқи Буюк Британия ҳукуматининг "Россия Федерацияси бу ишларга жавобгар бўлиши мумкин" деган таъкидига қўшилди. Ўнлаб россиялик дипломатлар Европадан чиқариб юборилди. Москва бу ишга алоқаси борлигини рад этади.

Орадан уч ой ўтгач, Карин Кнайсл президент Путинни ёзда режалаштирилган тўйига меҳмонга таклиф қилди. 2018 йил август ойида Кремль раҳбари Кнайсл хоним ва унинг бўлажак турмуш ўртоғига гулдаста ва кўплаб совғалар олиб келди. Улар орасида самовар ҳам, расм ва бир жуфт сирға ҳам бор эди. Россия президенти ва Австрия ташқи ишлар вазири вальс тушди. Рақс охирида Кнайсл хоним тиззаларини букиб, унга хурмат кўрсатди.

Шу йил бошида Карин Кнайсл Ливанда бўлганида Би-би-сининг HARDtalk дастурига берган интервьюсида Кремль раҳбари Халқаро жиноят суди томонидан ҳарбий жиноятда гумонланувчи сифатида айбланганини билгандан кейин, ҳозир агар тўй бўлса, у билан рақсга тушармидингиз, деб сўраган эди.

"Ҳа, - деб жавоб берди у. - Бирининг бошқасига нима алоқаси бор? Мен ҳарбий жиноятда айбловлар мавзусига кирмайман, чунки бизда юқори сиёсий доираларда ҳарбий жиноятчилар етарли".

2018 йилги тўйи мавзусини кўтарганимда, ўртада бироз асабийлашиш кузатилди.

"Бу жуда зерикарли мавзу, - дейди у асабийлашиб. - Буларнинг барчаси деярли олти йил олдин содир бўлган. Ўшанда мен ташқи ишлар вазири эдим ва президент Путин билан рақсга тушдим. Лекин мен ҳаётимда ундан олдин ҳам, кейин ҳам бошқа воқеалар рўй берган. Ростини айтсам, бу жуда зерикарли".

"Тўй ҳақида гаплашишми?"

"Ҳа. Биз муҳокама қилишимиз мумкин бўлган жуда кўп қизиқарли мавзулар бор."

"Шундай қиламиз. Лекин ҳеч қандай афсусингиз йўқми?

"Мен учун зерикарли. Ана, ит ҳам ухлаб, xуррак отяпти, чунки у мавзуни билади."

У ҳақ. Уинстон Черчилл яна ухлаб қолди. Путин ва тўй ҳақидаги саволда ухлаб қолганига шубҳа қиламан.

Аммо мен Ғарбнинг Россияга босими ҳақидаги Карин Кнайслнинг фикрини биламан: унинг фикрича, Европа етакчилари санкциялар самарасизлигини тан ола бошлаган.

"Менимча, кўпчилик санкциялар иш бермаслигини тан оляпти, - дейди у менга. - Ҳа, Россияга қарши санкциялар улар хоҳлаган натижани бермади.

"Агар сиз сўнгги ўн саккиз ой давомида Европа Иттифоқи расмийлари (улар Россияда режим ўзгаришини талаб қилмоқда) гапларига қарасангиз. Қандай қилиб сизнинг йўқ бўлишингизни талаб қилаётган одамлар билан музокара олиб боришингиз мумкин?"

Мен унинг орқасидаги кабинетдаги фотосуратларга эътибор бераман. Улар орасида Карин Кнайслнинг Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров билан ва президент Путин билан тушган сурати.

"Владимир Путин билан учрашгансиз, - деб сўрайман, - сиз уни қандай одам деб ўйлайсиз?"

"У мен учрашган энг ақлли жентлменлардан, - деб жавоб беради Карин Кнайсл. - Жейн Остеннинг "Ғурур ва хурофот" романидаги моҳир жентлменга ўхшаш."

"Биз мамлакат ичида қатағон тўлқинини кўряпмиз ва Россиянинг Украинага бостириб кирганини кўрдик, - деб таъкидлайман яна. - Буни жентлменларча ҳаракат дейиш қийин."

"Хўш, - деб жавоб беради у, - Тони Блэр, Дэвид Кэмерон ... улар ҳам ўз ҳукуматлари билан урушда қатнашган."

Карин Кнайсл Россияда янги ҳаёт қурмоқда. Аммо у Австрияга қайтишни ҳам ўйлайдими?

"Австрияда баъзилар менинг фуқаролигимни бекор қилишни талаб қилмоқда, чунки мен ҳозир Россиядаги университетда ишлайман, - деди у менга. - Википедияга кўра, мени коррупцияда, давлатга хиёнатда, КГБда ўттиз йиллик хизматда айблашмоқда. Бундай ахлоқсизлик ва туҳмат ҳаётни бузади. Мени бундай айбловлардан тозаламагунларича, мен Австрияга қайтишни хоҳламайман".

"Австрияда мени давлатга хиёнатда айблайдиганлар бор, дейсизми?"

"Россия жосуси деб".

"Аммо сиз тушунасизми, қандайдир даражада ...?"

Кнайсл хоним гапимни бўлади:

"Йўқ, заррача ҳам. Мен буни тушунмайман, - дейди у. - Бу шунчаки ифлос фантазия."

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek