Туркия: Ўзбек аёллари “фоҳиша” деган стереотип қаердан келди?
Сурат манбаси, Ijtimoiy tarmoqdan
- Author, Соҳиба Ҳаёт
- Role, Мустақил журналист, Истанбул
- Ўқилиш вақти: 4 дақ
“Улама киприк тақсам ўзбек фоҳишаларга ўхшайман”. Ўзбек ва турк ижтимоий медиасида туркиялик қизиқчи Уммухан Ўзденнинг чиқиши кескин баҳсу мунозораларни юзага келтирди.
Улама киприк, ўзбек фоҳишалари ва тармоқдаги жанжал
Турк ижтимоий медиасида туркиялик стендапчи Уммухан Ўзденнинг саҳна кўринишидан қисқа бир лавҳа кенг тарқалди.
“Мен оддий бир бечораҳол кўчманчи қизман. Лекин кўчманчи сифатида мен қила олмайдиган икки нарса бор: бири қурбондай кўриниш, иккинчиси улама киприк, уни тақсам ўзбек фоҳишаларга ўхшайман” - дейди Уммухан Ўзден “1-Мезат шоу” дастуридаги чиқишида.
Уммухан Ўзденнинг айнан шу сўзлари ижтимоий медиа фойдаланувчилари томонидан баҳсли мунозараларга сабаб бўлди.
“Бу ким ўзи? Ўзбекларга қўйилган бу ўхшатиш жуда жирканч!” - дея твит қолдирди Севда Туркусев номли аккаунт эгаси.
Айни мақолада X томонидан тақдим қилинган контент мавжуд. Биз бу контент юкланмасидан аввал сизнинг розилигингизни сўраймиз, чунки улар куки ва бошқа технологиялардан фойдаланган бўлиши мумкин. Сиз X ҳаволасида кукиларга доир ва шахсий маълумотларга оид қоидалар ҳақида аввал ўқиб, кейин қабул қилишга рози бўлишингиз мумкин. Кўриш учун “қабул қилиш ва давом этиш”ни танланг.
Охири X пост, 1
Мустафа Танери номли профил эгаси эса “Ўзбек фоҳиша” сўзини ҳазм қилолмадим. Бу қандай тарбиясизлик? Қизиқчилик деганинг пасткашлик, қардош бир миллатнинг инсонларига бу иборани қандай ҳаққинг бор?” - деб ёзди.
Бу вирусли видеолавҳа турк медиасидан ўзбекзабон тармоқларга ўтди.
“Турк стендапчиси Уммухан Ўзден хазил асносида "Сунъий киприкларда ўзбек фохишаларига ўхшаб қоламан"-деди Изоҳлаш қийин кимдан жахлинг чиқишини билмайсан киши. Ўзбекларди шаънини ер қилаолайотган фохишаларданми йоки уларди устидан кулиб миллатга гап отайотган қирчанғиданми?” дейди Сайид Малик ўғли аккаунти эгаси.
Айни мақолада X томонидан тақдим қилинган контент мавжуд. Биз бу контент юкланмасидан аввал сизнинг розилигингизни сўраймиз, чунки улар куки ва бошқа технологиялардан фойдаланган бўлиши мумкин. Сиз X ҳаволасида кукиларга доир ва шахсий маълумотларга оид қоидалар ҳақида аввал ўқиб, кейин қабул қилишга рози бўлишингиз мумкин. Кўриш учун “қабул қилиш ва давом этиш”ни танланг.
Охири X пост, 2
“Туркияда ўзбек аёлларини (эркакларини ҳам) авваллари тилла тишларига қараб таниб қолишарди.
Жуда кўплаб аёллар Ўзбекистонга қайтганида тилла тишларини ечдириб, садаф тишлар тақдиришга ўтганди. Ажомас энди улама киприкданам воз кечишса”, дея кинояли пост қилди блогер Фаррух Самарқандий.
“Элчи ва консулларимиз бундай чиқишларга қарши норозилигини билдириши шарт” дея фикр билдирди Дарвеш номли аккаунт эгаси.
Ҳуқуқий баҳо берилади
“O‘zbek fohisha” so‘zini hazm qilolmadim. Bu qanday tarbiyasizlik? Qiziqchilik deganing pastkashlik, qardosh bir millatning insonlariga bu iborani qanday haqqing bor?
Ижтимоий медиадаги бу шов-шувли постлар ортидан Ўзбекистоннинг Истнбулдаги бош консуллиги расмий баёнот билан чиқди.
Унда Уммухан Ўзден томонидан билдирилган салбий фикрлар унинг шахсий қарашлари бўлиб, бу қардош турк халқининг миллатимизга нисбатан муносабатини англатмаслиги ва бу ҳолат икки давлат муносабатларига таъсир ўтказмаслигини билдирилган.
Шунингдек, бу чиқиш эътиборсиз ҳам қолдирилмаслигига урғу берилган.
“Қолаверса, ҳар бир давлат ўз халқининг шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилиш ҳуқуқига эга эканлигидан фойдаланиб, Туркия Республикаси ваколатли идоралари билан У.Ўзденнинг ушбу хатти-ҳаракатига ҳуқуқий баҳо бериш юзасидан тегишли ишлар амалга оширилаётганини маълум қиламиз”, деб ёзди консуллик Телеграмдаги расмий саҳифасида.
Консуллик ортидан Туркиядаги ўзбек аёллари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамияти ҳам “саҳна кўриниши бошловчиси ва ташкилотчиларидан ўзбек аёллари шаънига оммавий равишда эълон қилинган ҳақорат, унинг ортидан юзага келиши мумкин бўлган миллатлараро нифоқ солувчи чиқиш учун изоҳ талаб қиламиз” дея расмий баёнот берди.
Жамият раҳбари Озода Исломова қизиқчи Уммухан Ўзденнинг чиқиши бўйича Туркия бош прокуратурасига шикоят ёзилганини маълум қилди.
“Уммухан судга тортилсин”ми?
Сурат манбаси, Sohiba Hayot
Туркиядаги бир гуруҳ фаоллар эса https://www.change.org/ платформасида “УММУХАН СУДГА ТОРТИЛСИН” деган петицияни бошладилар.
Петиция матнида қизиқчи аёлнинг шахсига эътибор қаратилиб, Уммухан Ўзден олий маълумотли психолог сифатида бу чиқишнинг жамиятда қандай муносабат ва оқибатларга олиб келишини ҳисобга олиши лозимлиги таъкидланган.
“Марказий Осиёдан то Анадолугача бўлган катта географияга эга давлатлар ичида ўзбек миллати туркийлик тушунчасининг ажралмас қисмидир. Туркия Республикасидаги бир неча миллион фуқароларнинг этник келиб чиқиши ва ҳатто фамилияси ҳам Ўзбекдир.
Шу боис, Уммухан Ўзден томонидан қилинган ҳақорат жамиятнинг бир қисмига сифатида эмас, тўғридан-тўғри туркийларга қилинган ҳақорат сифатида кўрилишини сўраймиз”
Петиция ташкилотчилари Уммухан Ўзденни қонунчиликка мувофиқ жавобгарликка тортилишини талаб қилганлар.
Аввал ҳам айтилганди
Сурат манбаси, Sohiba Hayot
Кичик бир шоудаги чиқишининг жжтимоий медиадаги катта бир акс садолари ортидан Уммухан Ўзден ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларини ёпиб қўйди. Ҳозирча матбуотда ёки медиада ҳеч қандай изоҳ берганича йўқ.
Уммухан Ўзден ишлатган “ясама киприк тақса ўзбек фоҳишага ўхшаш” ибораси 6 ой олдин Твиттерда бошқа бир аккаунт номидан ёзилган ва кескин баҳсу мунозараларга сабаб бўлганди.
“Расво каби қилинган киприк нима? Мана шудир. Ўзбек фоҳишаларга ўхшаб қолдим” деб ёзиб расм қўйганди “Avrupali Zengin Dul” аккаунти эгаси.
23 апрелда қўйган бу пости бугунгача 3.7 млн марта кўрилган, юз минглаб улашилган.
Бу твит апрел ойида қаттиқ норозиликларга сабаб бўлган, пост устидан оммавий шикоятлар ташланган, натижада аккаунт эгаси бу пости ҳазил эканлигини ёзиб, ўзбек аёлларидан узр сўраган эди.
Салбий қараш кучайяптими?
Сурат манбаси, Sohiba Hayot
Туркия ўзбекистонликларнинг меҳнат муҳожирлигига энг кўп чиқувчи 3 давлатдан биридир. Бу давлатда иш имконияти аёллар учун нисбатан кўплиги боис, ўзбек мигрантларнинг катта қисми хотин-қизларни ташкил этади.
Ўзбекистонда Туркияда ишлайдиган аёлларга нисбатан салбий қарашлар кўп йиллардан бери юзага келган бўлса, бундай стереотип Туркияда сўнгги йилларда шаклланиб бормоқда.
Туркия матбуотида “Одам савдоси бўйича жиноий гуруҳнинг қўлга олингани ва улар орасида Ўзбекистон фуқароларининг борлиги ҳақидаги хабарлар, Ўзбекистоннинг Истанбулдаги консуллиги Телеграмдаги расмий саҳифасида эса “фоҳишаликка мажбурланган ўзбек аёлларининг қутқарилгани ва ватанга қайтарилгани” ҳақидаги маълумотлар бот-бот нашр этилади.
Туркиядаги ўзбек хотин-қизларнинг катта қисми хизмат кўрсатиш соҳаларида (энага, уй хизматчиси, сотувчилик, тикувчилик) банд ва иш ҳақлари ўртача ҳисобда 800 АҚШ доллари миқдорини ташкил қилади.
Телеграм каналимиз:
