ABD, İran'ın Hark Adasını niye hedef aldı? Adanın önemi ne?

Donald Trump, ABD ordusunun İran kıyılarındaki küçük bir adayı bombaladığını söyledi. Bu ada, ülkenin ekonomik can damarı olarak kabul edilen önemli bir petrol terminaline ev sahipliği yapıyor.

ABD Başkanı, Hark Adası'ndaki askeri tesislerin "tamamen yok edildiğini" ancak petrol altyapısını hedef almaktan vazgeçtiklerini söyledi.

Fakat Trump, İran veya diğer ülkelerin, dünyanın en önemli denizcilik güzergahlarından biri Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin güvenli geçişine "herhangi bir şekilde müdahale etmesi" halinde, adadaki petrol tesislerini hedef almama kararını gözden geçireceği uyarısında bulundu.

İran Ordusu, Hark'taki petrol altyapısına saldırı olması durumunda ABD ile çalışan firmalara ait petrol ve enerji altyapısının "derhal imha edileceğini" duyurdu.

Hark Adası İran için neden önemli?

Hark Adası, İran kıyılarından sadece 24 kilometre uzaklıktaki küçük bir kayalık çıkıntı.

Boyutuna rağmen, İran'ın enerji altyapısının en kritik parçalarından biri.

ABD'nin Basra Körfezi'nin kuzeyindeki bu küçük ama hayati öneme sahip adaya saldırısı aslında İran'ın ekonomik can damarına saldırmak gibi.

İran'ın ham petrolünün % 90'ı, anakaradan boru hatlarıyla adadaki bir terminale taşınıyor.

85 milyon galona (320 bin tondan fazla) kadar petrol taşıyabilen çok büyük tankerler, yükleme için adanın uzun iskelelerine yanaşabiliyor. Adanın kıyıları, anakaradaki daha sığ kıyılarının aksine, derin sulara oldukça yakın.

Tankerler daha sonra Körfez'den aşağı doğru iniyor ve Hürmüz Boğazı'ndan çıkarak İran petrolünün başlıca müşterisi Çin'e doğru gidiyorlar.

İran petrolünün ihracatı için bir terminal görevi gören ada, Devrim Muhafızlarına önemli bir gelir kaynağı sağlıyor.

İran ve ABD saldırıyla ilgili ne söyledi?

Trump Cuma günü yaptığı açıklamada, ABD Merkez Komutanlığı'nın (CENTCOM) "Orta Doğu tarihindeki en güçlü bombalama operasyonlarından birini gerçekleştirdiğini ve İran'ın gözbebeği olan Hark Adası'ndaki tüm askeri hedefleri tamamen yok ettiğini" söyledi.

Ayrıca "ahlaki nedenlerle" adadaki petrol altyapısını yok etmemeyi tercih ettiğini de sözlerine ekledi.

CENTCOM, ABD güçlerinin "Hark Adası'ndaki 90'dan fazla askeri hedefi vurduğunu ve petrol altyapısını hedf almadğını" bildirdi.

Komutanlık ayrıca deniz mayın depolama tesislerini, füze depolama sığınaklarını ve diğer birçok askeri tesisi imha ettiklerini açıkladı.

İran resmi medyası, adadaki petrol tesislerine herhangi bir zarar verilmediğini bildirdi. Yarı resmi Fars haber ajansı ise ABD saldırılarının hava savunma sistemlerini, bir deniz üssünü, havaalanı kontrol kulesini ve bir helikopter hangarını hedef aldığını söyledi.

İran'ın güneyindeki Buşehr vilayetinin vali yardımcısı Ehsan Cihanyan, "Saldırıda hiçbir askeri personel, petrol şirketi çalışanı veya ada sakini zarar görmedi ve tüm sektörler rutin faaliyetlerine devam ediyor" dedi.

İran Devrim Muhafızları'na bağlı Tasnim haber ajansına göre Cihanyan Hark'tan petrol ihracının "tam kapasite devam ettiğini" ve "adada bulunan şirketlerin faaliyetlerini kesintisiz sürdürdüğünü" söyledi.

Saldırıların ardından İran Ordusu, enerji tesislerine saldırılması halinde, ABD ile çalışan firmalara ait petrol ve enerji altyapısının "derhal imha edilip kül edileceği" uyarısında bulundu.

ABD petrol tesislerini neden vurmadı?

Adanın petrol tesislerini yok etmeye yönelik bir saldırı, İran için son derece yıkıcı olurdu.

Bu durum aynı zamanda savaşın önemli ölçüde tırmanmasına da yol açabilir.

Böyle bir saldırı petrol fiyatlarının daha da yükselmesine neden olabilir ve karşılığında da İran'ın Ortadoğu'daki genelindeki petrol tesislerine daha yoğun bir şekilde saldırmasını beraberinde getirebilir.

Savaşın başlamasının üzerinden iki hafta geçmesine rağmen, İran hala Körfez'deki Arap komşularına ve ticari gemilere çok sayıda düşük maliyetli insansız hava aracı fırlatma kapasitesine sahip.

Tahran, milyonlarca insana içme suyu sağlayan deniz suyu arıtma tesisleri gibi hayati öneme sahip altyapıyı da hedef almaya başlayabilir.

İstihbarat danışmanlığı şirketi Sibylline'in CEO'su Justin Crump, BBC Radyo 4'ün Today programına yaptığı açıklamada "Merhametli davranmış gibi göstermeye çalışıyor ama ama bir yandan da petrol tesislerini hedef alarak Devrim Muhafızları'na daha sert cezalar kesebileceğini söylüyor" dedi.

Trump daha önce savaşın amacının İran halkının ayaklanıp İslam Cumhuriyeti rejimini devirmesi olduğunu belirtmişti.

Crump, Trump daha sonra savaşın gerekçeleri hakkında başka açıklamalar yapmış olsa da, adanın petrol altyapısını hedef almanın "zor" olduğunu, çünkü bunun ülkenin ekonomik can damarını uzun bir süre boyunca yok edeceğini vurguladı.

Crump 1980'lerdeki İran-Irak savaşı sırasında adanın petrol altyapısının tahrip edilmesinden sonra yeniden inşa edilmesinin uzun zaman aldığını da anlattı.

ABD adayı ele geçirmeye çalışacak mı?

ABD güçlerinin bir noktada Hark Adasını ele geçirmeye çalışıp çalışmayacağı konusunda spekülasyonlar yapılıyor.

Böyle bir hamle, İran'ın petrol ihracatını sekteye uğratmakla kalmaz, aynı zamanda anakaraya yönelik saldırılar düzenlemek için bir platform olarak da kullanılabilir.

BBC'nin Security Brief programından güvenlik analisti Mikey Kay, adanın ele geçirilmesinin İran Devrim Muhafızları'nın ekonomik can damarını fiilen keseceğini ve savaş yürütme kabiliyetini etkileyeceğini söyledi.