หายนะและปีติ บทบาทเกาหลีเหนือเมื่อเกาหลีใต้จัดกีฬาใหญ่

การแข่งขันกีฬามักทำให้ผู้เข้าร่วมแข่งขันและผู้ชมเกิดความรู้สึกตื่นเต้นเร้าใจในระดับหนึ่ง แต่สำหรับกรณีของประเทศคู่ปรปักษ์อย่างเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้ มหกรรมกีฬาได้นำพาให้เกิดเหตุการณ์ระทึกขวัญที่บั่นทอนสายสัมพันธ์ระหว่างสองชาติ

บีบีซี แผนกภาษาเกาหลี พาไปย้อนดูเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงที่มีการจัดมหกรรมการแข่งขันกีฬารายการใหญ่ ๆ ที่นำมาซึ่งผลลัพธ์สำคัญทั้งความเศร้าและปีติ ในหน้าประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ทางการทูตของสองเกาหลี

ระเบิดเครื่องบิน และโอลิมปิกฤดูร้อน 1988

ปี 2017 เป็นวาระครบรอบ 30 ปี ที่สายลับเกาหลีเหนือก่อเหตุวางระเบิดเครื่องบินโดยสารสายการบินโคเรียนแอร์ไลน์ส เที่ยวบินที่ 858 ส่งผลให้ผู้โดยสารและลูกเรือทั้ง 115 คนเสียชีวิต

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อปี 1987 โดยสายลับเกาหลีเหนือ 2 คน ลอบวางระเบิดบนเครื่องบินลำดังกล่าว แล้วหลบหนีไปขณะที่เครื่องบินแวะพักที่กรุงอาบูดาบี ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เป็นจุดแรก หลายชั่วโมงถัดมาระเบิดได้ระเบิดขึ้นขณะที่เครื่องบินอยู่เหนือทะเลอันดามัน ระหว่างมุ่งหน้าเพื่อแวะพักจุดที่ 2 ที่สนามบินดอนเมือง ในกรุงเทพฯ

ขณะเกิดเหตุเป็นช่วงที่เกาหลีใต้กำลังเตรียมตัวเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อนที่กรุงโซล ซึ่งเกาหลีเหนือตั้งใจที่จะหยุดยั้งมหกรรมโอลิมปิกครั้งนี้ให้ได้

ในเวลาต่อมา บีบีซีได้สัมภาษณ์ คิม ฮยอน-ฮุย หนึ่งในสายลับหญิงผู้ก่อเหตุ ที่ระบุว่า "เจ้าหน้าที่ระดับสูงบอกฉันว่า ก่อนที่โอลิมปิกกรุงโซลจะเริ่มขึ้น เราจะสอยเครื่องบินสายการบินเกาหลีใต้ให้ได้...เพราะมันจะสร้างความโกลาหลและความสับสนให้เกาหลีใต้"

จนถึงทุกวันนี้ ครอบครัวของเหยื่อบนเครื่องบินลำนั้นยังคงเรียกร้องให้รัฐบาลเกาหลีใต้เปิดการสอบสวนเรื่องนี้ โดยชี้ว่าความจริงเบื้องหลังเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นยังไม่ได้รับการเปิดเผยออกมาทั้งหมด

การปะทะทางทะเล และฟุตบอลโลก 2002

การแข่งขันฟุตบอลโลกเมื่อปี 2002 ที่เกาหลีใต้และญี่ปุ่นเป็นเจ้าภาพร่วมนั้น ถือเป็นจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ในแวดวงฟุตบอลเกาหลีใต้

ตอนนั้น เกาหลีใต้ซึ่งยังไม่เคยเป็นแชมป์ฟุตบอลโลก แต่กลับสร้างความประหลาดใจด้วยการเอาชนะทีมชั้นนำของโลกได้ อาทิ โปแลนด์, สหรัฐฯ, โปรตุเกส, อิตาลี และสเปน ส่งผลให้เกาหลีใต้ได้แชมป์อันดับที่ 4 และทำให้นักเตะของประเทศได้ไปเล่นฟุตบอลอาชีพในต่างแดน ขณะที่วัฒนธรรมการเชียร์บอลของชาวเกาหลีใต้ในกรุงโซลตอนนั้นก็ได้รับความสนใจจากสื่อต่างชาติ

อย่างไรก็ตาม ในวันที่ 29 มิ.ย. ขณะที่เกาหลีใต้กำลังแข่งรอบรองชนะเลิศกับตุรกี ได้เกิดเหตุเรือตรวจการณ์ของเกาหลีเหนือล่วงล้ำข้ามเส้น "แนวจำกัดตอนเหนือ" (Northern Limit Line) ซึ่งเป็นเส้นแบ่งเขตน่านน้ำระหว่างเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้ในทะเลเหลือง แล้วเปิดฉากกราดยิงใส่เรือตรวจการณ์ของเกาหลีใต้

เหตุปะทะนองเลือดครั้งนั้นทำให้ชาวเกาหลีใต้เสียชีวิตไป 6 คน และบาดเจ็บอีก 9 คน กลายเป็นเหตุการณ์ที่เรียกว่า "การสู้รบครั้งที่สองที่เกาะยอนพยอง" หลังจากก่อนหน้านี้เคยเกิดเหตุปะทะลักษณะเดียวกันใกล้กับเกาะแห่งนี้เมื่อปี 1999

การจัดงานวันรวมญาติ และเอเชียนเกมส์ ปี 2014

ใช่ว่าเกาหลีเหนือจะจ้องก่อเหตุร้ายในช่วงที่เกาหลีใต้เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬารายการใหญ่ ๆ เพียงอย่างเดียว เพราะในปี 2014 ซึ่งเกาหลีใต้เป็นเจ้าภาพมหกรรมเอเชียนเกมส์ที่เมืองอินชอน เกาหลีเหนือได้แสดงความมีไมตรีด้วยการยอมให้จัดงานวันรวมญาติขึ้นระหว่างสมาชิกครอบครัวคนเกาหลีทั้งสองชาติที่ต้องพลัดพรากจากกันไปในช่วงสงครามเกาหลีระหว่างปี 1950-53

งานรวมญาติถือเป็นหนึ่งในโครงการแลกเปลี่ยนที่สำคัญระหว่างสองเกาหลีที่เริ่มขึ้นในการประชุมของผู้นำทั้งสองประเทศในปี 2000 แต่เกิดขึ้นไม่บ่อยนัก โดยระหว่างปี 2000-2007 มีงานงามญาติเกิดขึ้นเพียง 16 ครั้ง

ดังนั้นการจัดงานรวมญาติในเดือน ก.พ. 2014 ซึ่งเกิดขึ้น 7 เดือนก่อนที่เกาหลีใต้จะจัดการแข่งขันเอเชียนเกมส์ที่เมืองอินชอน จึงสร้างความตื่นเต้นดีใจให้แก่คนในเกาหลีใต้ไม่น้อย เพราะเป็นงานรวมญาติที่จัดขึ้นครั้งแรกในรอบ 3 ปีกับ 4 เดือน ส่วนงานรวมญาติครั้งล่าสุดที่จัดขึ้นคือเมื่อเดือน ต.ค.2015 ด้วยเหตุนี้คนเกาหลีทั้งสองฝั่งจึงตั้งตาให้มีงานนี้เกิดขึ้นอีกครั้ง

มหกรรมเอเชียนเกมส์ในครั้งนี้ เกาหลีเหนือยังได้ส่งคณะผู้แทนไปร่วม ซึ่งรวมถึง 3 บุคคลทรงอิทธิพลที่สุดของเกาหลีเหนือขณะนั้น คือ นายฮวาง พยอง-โซ, นายโช รยอง-แฮ และนายคิม ยาง-กอน

กลับมาญาติดี ในปี 2018 ที่ โอลิมปิกฤดูหนาว

เจ้าหน้าที่เกาหลีเหนือและใต้พบปะกันในวันที่ 9 ม.ค. นับเป็นการเจรจาของเจ้าหน้าที่ระดับสูงสุดของทั้งสองฝ่ายครั้งแรกในรอบ 25 เดือน ซึ่งประสบความสำเร็จด้วยดี โดยเกาหลีเหนือตกลงจะส่งคณะนักกีฬารวมทั้งเจ้าหน้าที่และทีมเชียร์ของตน เข้าร่วมมหกรรมกีฬาโอลิมปิกฤดูหนาวที่เมืองพยองชังของเกาหลีใต้ในเดือนหน้า

การพบกันครั้งนี้มีขึ้นหลังจากเมื่อปีที่แล้ว เกาหลีเหนือทดสอบอาวุธนิวเคลียร์ครั้งที่ 6 ซึ่งมีอานุภาพมากที่สุดที่เกาหลีเหนือเคยมีมา จนทำให้ชาวเกาหลีใต้บางคนหวั่นวิตกว่าสงครามอาจปะทุขึ้น แม้พวกเขาจะคุ้นชินกับการใช้ชีวิตในภาวะเสี่ยงต่อภัยคุกคามจากเกาหลีเหนือมาช้านานแล้วก็ตามที

อย่างไรก็ตาม ในการแถลงทางโทรทัศน์เนื่องในวันขึ้นปีใหม่ของนายคิม จอง อึน ผู้นำสูงสุดของเกาหลีเหนือ เขาได้ลดความแข็งกร้าวและมีท่าทีประนีประนอมมากขึ้นกับเกาหลีใต้ โดยเผยเป็นนัยว่าเขาเปิดกว้างต่อการเจรจาระหว่างสองเกาหลี และจะพิจารณาส่งตัวแทนเข้าร่วมการแข่งขันโอลิมปิกฤดูหนาวที่เกาหลีใต้เป็นเจ้าภาพด้วย

การพบปะเจรจาของเจ้าหน้าที่ระดับสูงของสองเกาหลีที่ประสบความสำเร็จด้วยดี ครั้งนี้ ทำให้รัฐบาลของประธานาธิบดีมูน แจ อิน แห่งเกาหลีใต้ ซึ่งเป็นผู้มีแนวคิดเสรีนิยม มีความหวังว่านี่จะเป็นการเริ่มต้นของบางสิ่งที่ยิ่งใหญ่มากกว่าแค่มหกรรมกีฬาระหว่างเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้