วัตถุอวกาศค้นพบใหม่สุดประหลาด “โกงความตาย” มานานหลายทศวรรษ

ทีมนักดาราศาสตร์จากออสเตรเลียค้นพบวัตถุอวกาศชนิดใหม่ เป็นซากของดาวฤกษ์ที่สิ้นอายุขัยและยุบตัวลง ซึ่งดูคล้ายกับดาวแคระขาวหรือแมกนีทาร์ แต่มันยังส่งสัญญาณวิทยุทรงพลังออกมาได้เป็นระยะ ทั้งที่น่าจะยุติความเคลื่อนไหวหรือ “ตาย” ไปนานแล้วเมื่อหลายสิบปีก่อน

วัตถุประหลาดดังกล่าวมีชื่อว่า GPM J1839-10 อยู่ห่างจากโลก 15,000 ปีแสง ในกลุ่มดาวโล่ (Scutum Constellation) มีลักษณะคล้ายแมกนีทาร์ (Magnetar) หรือดาวนิวตรอนที่หมุนอย่างรวดเร็วและมีสนามแม่เหล็กทรงพลังมหาศาลยิ่งกว่าสนามแม่เหล็กโลกนับพันล้านล้านเท่า

ปกติแมกนีทาร์จะแผ่คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ รวมทั้งคลื่นวิทยุออกมาเป็นจังหวะทุก 2-3 วินาที หรืออาจกินเวลาหลายนาทีต่อรอบ แต่ปรากฏการณ์นี้จะยุติความเคลื่อนไหวลงเมื่อถึง “เส้นตาย” (death line) หรือช่วงเวลาที่แมกนีทาร์เริ่มหมุนช้าจนสนามแม่เหล็กของมันอ่อนกำลังลงกว่าเดิม ซึ่งมักจะเป็นเวลาหลายเดือนหรือหลายปีหลังนักดาราศาสตร์ตรวจพบแมกนีทาร์ครั้งแรก

อย่างไรก็ตาม วัตถุประหลาด GPM J1839-10 ยังสามารถปล่อยคลื่นสัญญาณวิทยุออกมาได้ยาวนานกว่าแมกนีทาร์ทั่วไป โดยรายงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature ฉบับวันที่ 19 ก.ค. ชี้ว่ามันอาจไม่ใช่แมกนีทาร์อย่างที่เคยคิดกัน เพราะพบการปะทุสัญญาณสว่างเจิดจ้าในช่วงคลื่นวิทยุทุก 22 นาที แม้มันจะหมุนอย่างเชื่องช้าเพราะมีอายุเลย “เส้นตาย” ของแมกนีทาร์มาแล้วอย่างน้อย 33 ปี

ดร.นาตาชา เฮอร์ลีย์-วอล์กเกอร์ ผู้นำทีมนักวิทยาศาสตร์ จากศูนย์วิจัยดาราศาสตร์วิทยุระหว่างประเทศแห่งออสเตรเลีย (ICRAR) บอกว่า GPM J1839-10 อาจถูกจัดประเภทให้เป็นวัตถุอวกาศชนิดใหม่ เนื่องจากลักษณะและพฤติกรรมของมันไม่ตรงกับแบบจำลองทางฟิสิกส์ดาราศาสตร์ในปัจจุบันที่ใช้อธิบายดาวนิวตรอนและแมกนีทาร์

ก่อนหน้านี้ กล้องโทรทรรศน์วิทยุ Murchison Widefield Array (MWA) ในทะเลทรายของออสเตรเลีย ตรวจจับการปะทุสัญญาณที่สว่างจ้าเป็นพิเศษของ GPM J1839-10 ได้เป็นครั้งแรก เมื่อเดือนกันยายน ปี 2022 ซึ่งดวงตามนุษย์ไม่สามารถจะมองเห็นความสว่างของสัญญาณดังกล่าวได้

อย่างไรก็ตาม ทีมผู้วิจัยได้ตรวจสอบฐานข้อมูลเก่าของเครือข่ายกล้องโทรทรรศน์วิทยุทั่วโลก จนได้ทราบว่าอันที่จริงมีการตรวจพบแมกนีทาร์ประหลาดนี้มาตั้งแต่ปี 1988 หรือเมื่อกว่าสามทศวรรษมาแล้ว แต่ในครั้งนั้นไม่มีผู้ใดให้ความสนใจ เนื่องจากไม่คาดคิดว่ามันคือวัตถุอวกาศที่สามารถโกงความตายของตัวเองได้

GPM J1839-10 จัดว่าเป็นวัตถุคล้ายแมกนีทาร์ที่มีคาบการหมุนยาวนาน หรือหมุนอย่างเชื่องช้าที่สุดเท่าที่นักดาราศาสตร์เคยค้นพบมา นักวิจัยบางกลุ่มมองว่ามันอาจเป็นดาวแคระขาว (white dwarf) ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าและหมุนช้ากว่าแมกนีทาร์มาก แต่ GPM J1839-10 นั้น ส่งสัญญาณวิทยุที่สว่างเจิดจ้ากว่าดาวแคระขาวถึง 1,000 เท่าเป็นอย่างต่ำ