ผู้นำฮามาสเสียชีวิตแล้ว ทำไมยังไม่มีการหยุดยิงในกาซา ?

นายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอลออกมารับปากว่า สงครามในกาซา “ยังไม่จบ” นี่ทำลายความหวังว่า การสังหาร ยาห์ยา ซินวาร์ ผู้นำฮามาส จะนำไปสู่การยุติสงครามที่ยืดเยื้อมานานกว่าหนึ่งปีได้อย่างรวดเร็ว

ผู้นำชาติตะวันตก รวมถึงประธานาธิบดีโจ ไบเดนของสหรัฐอเมริกา ได้แสดงความปรารถนาให้การเสียชีวิตของซินวาร์เป็นจุดเปลี่ยน แต่ผู้สังเกตการณ์หลายคนเชื่อว่าโอกาสที่จะเกิดข้อตกลงสันติภาพยังคงริบหรี่ เนื่องจากทั้งสองฝ่ายไม่แสดงท่าทีพร้อมจะดำเนินการ

เพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังทางการอิสราเอลยืนยันการสังหารชินวาร์ เนทันยาฮูออกมาระบุว่า การสังหารซินวาร์เป็น “ก้าวสำคัญ” แต่เขายังคงยืนกรานที่จะสู้ต่อไป

ในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา ความขัดแย้งยิ่งทวีความรุนแรงขึ้น นอกเหนือจากการต่อสู้กับฮามาสในฉนวนกาซาแล้ว ความตึงเครียดยังเพิ่มขึ้นในเขตเวสต์แบงก์ที่ถูกยึดครองโดยอิสราเอล ยังรวมไปถึงการบุกทางตอนใต้ของเลบานอนและการระดมทิ้งระเบิดในหลายพื้นที่ของเลบานอน

ขณะเดียวกัน กลุ่มติดอาวุธฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอนให้คำมั่นว่า จะสู้ต่อกับอิสราเอล และอิหร่าน ซึ่งสนับสนุนฮิซบอลเลาะห์ ประกาศว่า “จิตวิญญาณแห่งการต่อต้าน” จะยิ่งเข้มแข็งขึ้นจากการเสียชีวิตของซินวาร์ พันธมิตรชาวปาเลสไตน์ในกาซา

ผู้อยู่เบื้องหลังเหตุการณ์วันที่ 7 ต.ค.

ซินวาร์ อยู่ในอันดับต้น ๆ ของรายชื่อบุคคลที่อิสราเอลต้องการตัว เขาเป็นบุคคลสำคัญที่เชื่อกันว่าอยู่เบื้องหลังการโจมตีของฮามาสเมื่อวันที่ 7 ต.ค.ในพื้นที่ทางใต้ของอิสราเอล ซึ่งมีผู้เสียชีวิตราว 1,200 คน และถูกจับเป็นตัวประกัน 251 คน

ฟาวาซ เกอร์เจส ศาสตราจารย์ด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศจาก วิทยาลัยเศรษฐศาสตร์และรัฐศาสตร์แห่งลอนดอน กล่าวกับบีบีซีว่า ความไม่ไว้วางใจและเป้าหมายที่ขัดแย้งกันระหว่างทั้งสองฝ่ายยังคงเป็นปัจจัยหลักที่กระตุ้นให้เกิดความขัดแย้ง และทำให้ความหวังในการหยุดยิงริบหรี่ลง

ศาสตราจารย์ด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศผู้นี้อธิบายเพิ่มเติมว่า นายกรัฐมนตรีอิสราเอลได้แสดงจุดยืนชัดเจนเกี่ยวกับเป้าหมายหลักของเขาแล้ว “หลังจากฉลองการสังหารยาห์ยา ซินวาร์ เนทันยาฮูเน้นว่า สงครามจะต้องดำเนินต่อไป [เพราะ] เขายังไม่ได้รับชัยชนะอย่างสมบูรณ์ ซึ่งในมุมมองของเนทันยาฮู ชัยชนะนี้รวมถึงการนำตัวประกันกลับบ้านและการกำจัดฮามาสอย่างสิ้นเชิง”

"ไม่ใช่จุดจบของสงครามในกาซา"

เนทันยาฮูแชร์วิดีโอบนเอ็กซ์ โดยกล่าวว่า “ยาห์ยา ซินวาร์เสียชีวิตแล้ว แม้สงครามในกาซาจะยังไม่จบ แต่นี่คือจุดเริ่มต้นของจุดจบ”

ศ.เกอร์เจส กล่าวเสริมว่า “สิ่งที่เนทันยาฮูต้องการสื่อคือ สงครามจะยุติได้ก็ต่อเมื่อฮามาสหยุดการต่อต้านทางทหาร ซึ่งทำให้กลุ่มชาวปาเลสไตน์แทบไม่มีทางเลือก นอกจากต้องสู้ต่อไป”

สงครามเปิดศึกใน 'หลายแนวรบ'

เอดี โคเฮน นักวิจัยจากศูนย์ยุทธศาสตร์อิสราเอล (ICGS) นำเสนอมุมมองที่แตกต่างเกี่ยวกับเป้าหมายที่กว้างขึ้นในกาซา โดยเขากล่าวว่า ความทะเยอทะยานของเนทันยาฮูชัดเจนว่าไม่ได้มุ่งเน้นแค่การปล่อยตัวประกันเท่านั้น

เนทันยาฮูเน้นย้ำว่า หนึ่งในเป้าหมายหลักคือ "ฮามาสจะต้องไม่ปกครองกาซา และจะไม่มีหน่วยงานใดปกครองกาซาอีกต่อไป"

โคเฮนแสดงความคิดเห็นว่า หนทางเดียวที่จะยุติความขัดแย้งคือการรับรองว่าไม่เพียงแต่ฮามาส แต่รวมถึงผู้ที่จะมาแทนซินวาร์ ก็จะไม่มีบทบาทใด ๆ ในอนาคตของกาซา อีกทั้งยังเน้นความสำคัญของการป้องกันชายแดนของกาซา โดยเฉพาะการสกัดกั้นการลักลอบอาวุธเข้าสู่พื้นที่

ศ.เกอร์เจส กล่าวเสริมว่า เนทันยาฮูกำลังทำสงครามในหลายแนวรบ ไม่ว่าจะเป็นในกาซา เวสต์แบงก์ และการบุกเข้าไปในเลบานอน “แน่นอนว่าเขายังพยายามดึงสหรัฐฯ และสหราชอาณาจักรเข้ามาในความขัดแย้งนี้ด้วย”

“เรามีโอกาสสำคัญที่จะหยุดแกนแห่งความชั่วร้ายและสร้างอนาคตที่แตกต่าง” เนทันยาฮูกล่าวในสุนทรพจน์หลังการสังหารผู้นำฮามาส โดยกล่าวพาดพิงถึงอิหร่านและกลุ่มติดอาวุธที่เป็นพันธมิตรในภูมิภาค ได้แก่ กาซา เลบานอน ซีเรีย อิรัก และเยเมน

ความตายของซินวาร์กับชีวิตของตัวประกัน

โคเฮนเน้นย้ำถึงความสำคัญของการปล่อยตัวตัวประกัน โดยชี้ว่าที่ผ่านมา ยาห์ยา ซินวาร์ เป็นอุปสรรคสำคัญต่อการเจรจา

เขากล่าวว่า “อิสราเอลไม่มีความทะเยอทะยานใด ๆ ในกาซา แต่เรามีตัวประกันที่ต้องการให้ได้รับการปล่อยตัว”

โคเฮนมองโลกในแง่ดีมากขึ้นหลังการสังหารซินวาร์ โดยคาดว่าการเสียชีวิตของเขาอาจเปิดทางสู่ความยืดหยุ่นมากขึ้นในการเจรจาครั้งต่อไป

ตามที่โคเฮนระบุ “สถานการณ์จะค่อย ๆ ดีขึ้น” และเขาคาดการณ์ว่าอาจมีการทำข้อตกลงเพื่อปล่อยตัวตัวประกันในเร็ว ๆ นี้

ขณะเดียวกัน องค์กรตัวแทนครอบครัวชาวอิสราเอลที่ถูกลักพาตัวโดยฮามาส ที่ใช้ชื่อว่า Hostages’ Families Forum ได้แถลงว่า ครอบครัวต่าง “แสดงความกังวลอย่างลึกซึ้งต่อบุคคลอันเป็นที่รักที่ถูกกักขังโดยฮามาสมานานกว่าหนึ่งปี” พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลใช้ความสำเร็จทางการทหารเปลี่ยนเป็นความสำเร็จทางการทูต นั่นคือ ข้อตกลงในการนำตัวประกัน 101 คนกลับบ้าน

ในเดือน ต.ค. 2023 เนทันยาฮูกล่าวผ่านเครือข่ายโทรทัศน์ NBC ของสหรัฐฯ ว่า “ถ้าคุณต้องการสันติภาพ จงทำลายฮามาส ถ้าคุณต้องการความมั่นคง จงทำลายฮามาส ถ้าคุณต้องการอนาคตให้กับอิสราเอล ปาเลสไตน์ และตะวันออกกลาง จงทำลายฮามาส”

เนทันยาฮูยืนยันว่า เขาพยายามอย่างเต็มที่ในการนำตัวประกันที่เหลือกลับมาให้ได้ทั้งหมด

อย่างไรก็ตาม ในเดือน ส.ค. อินบาล อัลบินี เปรี ลูกสาวของไฮม์ เปรี ตัวประกันที่ถูกส่งศพกลับจากกาซา บอกกับบีบีซีเรดิโอ 4 (BBC Radio 4) ว่า “ฉันไม่เชื่อสิ่งที่เขาพูดเลยแม้แต่น้อย”

เธอกล่าวว่า “พวกเราอยากให้รัฐบาลและนายกรัฐมนตรีของเราดำเนินการเจรจา ทำข้อตกลงอะไรบางอย่าง แทนที่จะเสี่ยงชีวิตทหารซ้ำแล้วซ้ำเล่าเพียงเพื่อรับศพกลับมา”

การเจรจาหยุดยิง

ศ.เกอร์เจส กล่าวว่า เป้าหมายหลักของนายกรัฐมนตรีอิสราเอลคือ การปรับเปลี่ยนภูมิรัฐศาสตร์ของตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นเหตุผลว่า ทำไมการเจรจาหยุดยิงในกาซาหลังการเสียชีวิตของซินวาร์จะขัดขวางเป้าหมายที่ใหญ่กว่านั้นของเนทันยาฮู

เขาอธิบายว่า เป้าหมายเหล่านี้ไม่ได้หยุดแค่การเอาชนะฮามาส แต่ยังรวมถึงการโจมตีพันธมิตรของกลุ่มติดอาวุธนี้ในเวสต์แบงก์ ฮิซบอลเลาะห์ และท้ายที่สุดคือเผชิญหน้ากับอิหร่าน

ยาห์ยา ซินวาร์ ถูกมองว่าเป็นอุปสรรคสำคัญต่อข้อตกลงตัวประกัน อย่างไรก็ตาม แมทธิว ดัส รองประธานบริหารของศูนย์นโยบายระหว่างประเทศ (Center for International Policy) ชี้ให้เห็นว่าหากซินวาร์เป็นอุปสรรคหลักต่อการหยุดยิง อุปสรรคนั้นก็ถูกขจัดไปแล้ว

ในโพสต์บนเอ็กซ์ แมทธิว ดัสระบุว่า สถานการณ์นี้เปิดโอกาสให้สหรัฐฯ และพันธมิตรยับยั้งการบานปลายสู่ความขัดแย้งระดับภูมิภาคที่ใหญ่ขึ้น

ดัสยังเสริมว่าผู้นำระดับสูงของฮามาสจำนวนมากตอนนี้พำนักอยู่นอกกาซา โดยเฉพาะในกรุงโดฮา เมืองหลวงของกาตาร์ เขาให้ความเห็นว่า การทำข้อตกลงอาจง่ายขึ้น แต่เตือนว่าข้อตกลงใด ๆ ที่จะยั่งยืนได้ จะต้องยุติสงครามอย่างแท้จริง ไม่ใช่แค่เริ่มต้นขั้นตอนใหม่ของการคงกำลังทหารอิสราเอลในกาซา