วิเคราะห์ 4 ความเป็นไปได้ สงครามจะขยายวงหรือไม่ หลังการโจมตีต่อเนื่องในเลบานอน

บนถนนในกรุงเบรุต เมืองหลวงของเลบานอน ผู้คนต่างใช้โทรศัพท์มือถือและอุปกรณ์อื่น ๆ ด้วยความไม่สบายใจ จากความหวาดระแวงว่าอาจมีการโจมตีอีกครั้ง

แต่ภัยคุกคามที่ใหญ่กว่านั้นในภูมิภาคนี้ยังคงเป็นไปได้ นั่นคือการทำสงครามเต็มรูปแบบระหว่างอิสราเอลกับฮิซบอลเลาะห์ของเลบานอน ซึ่งมีอิหร่านเป็นผู้สนับสนุน

มีผู้เสียชีวิต 37 ราย และบาดเจ็บกว่า 2,600 ราย หลังจากเครื่องเพจเจอร์หลายพันเครื่องระเบิดทั่วเลบานอนในวันอังคาร (17 ก.ย.) ก่อนจะตามมาด้วยการระเบิดจากวิทยุสื่อสารในวันพุธ (18 ก.ย.) ซึ่งทั้งหมดพุ่งเป้าหมายไปที่สมาชิกกลุ่มฮิซบอลเลาะห์

มีการคาดการณ์ว่าอิสราเอลเป็นผู้อยู่เบื้องหลังการโจมตี แม้ว่ายังไม่ได้รับการยืนยันก็ตาม เมื่อวันพุธที่ผ่านมา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของอิสราเอล โยอาฟ กัลลันท์ ประกาศถึง "ช่วงระยะใหม่ (new phase) ของสงครามครั้งนี้"

บีบีซีวิเคราะห์ 4 สถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นได้ต่อไปในเลบานอน

1. อิสราเอลเชื่อว่าฮิซบอลเลาะห์อ่อนแอลงจากการโจมตีครั้งนี้ จึงอาจโจมตีเพิ่ม หวังจะได้ชัยชนะที่ 'เด็ดขาด'

ท่ามกลางความกลัวที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับสงครามเต็มรูปแบบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขของเลบานอน ฟิราส อาบิยาด กล่าวว่า เลบานอนจำเป็นต้องเตรียมตัวสำหรับสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุด

"ผมคิดว่าเราจำเป็นต้องเตรียมพร้อมสำหรับสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุด" เขากล่าว "การโจมตีสองครั้งในวันที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่าความตั้งใจของพวกเขา [อิสราเอล] ไม่ใช่เพื่อหาทางออกทางการทูต... สิ่งที่ผมรู้คือจุดยืนของรัฐบาลของผมชัดเจน ตั้งแต่วันแรก เราเชื่อว่าเลบานอนไม่ต้องการสงคราม"

นักวิเคราะห์ด้านกิจการอาหรับผู้มากประสบการณ์ เอฮุด ยาอารี กล่าวว่า การโจมตีได้สร้าง "โอกาสที่หายาก" ให้กับอิสราเอลในการโจมตีฮิซบอลเลาะห์และคลังแสงขีปนาวุธนำวิถีแม่นยำอย่างเด็ดขาด

ระบบการสื่อสารของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ใช้งานไม่ได้ และผู้บังคับบัญชาภาคสนามจำนวนมากของกลุ่มได้รับบาดเจ็บ บางรายบาดเจ็บสาหัส

"สถานการณ์เช่นในปัจจุบันจะไม่เกิดขึ้นอีกในเร็ว ๆ นี้" ยาอารี เขียนในเว็บไซต์ข่าว N12 ของอิสราเอล

"กล่าวอย่างง่าย ๆ ก็คือ ขณะนี้ฮิซบอลเลาะห์อยู่ในสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุดนับตั้งแต่สงครามเลบานอนครั้งที่สองในปี 2006"

พอล อดัมส์ ผู้สื่อข่าวด้านกลาโหมของบีบีซี กล่าวว่าขณะนี้กองทัพอิสราเอลหันมาให้ความสนใจทางเหนือ แม้ว่าสงครามในกาซาจะยังดำเนินต่อไป แต่ยังไม่ชัดเจนว่าอิสราเอลตั้งใจจะใช้โอกาสนี้อย่างไร รวมถึงว่าสงครามที่ขยายวงกว้างขึ้นกำลังจะเกิดขึ้นหรือไม่

2. ฮิซบอลเลาะห์อาจโจมตีอิสราเอล และอิสราเอลอาจตอบโต้ด้วยการบุกภาคพื้นดินเข้าสู่เลบานอน

ฮัสซัน นัสรัลเลาะห์ ผู้นำของฮิซบอลเลาะห์ แสดงปฏิกิริยาเมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมาต่อการโจมตี โดยกล่าวว่าอิสราเอลได้ล่วงเกิน "ทุกขอบเขต กฎเกณฑ์ และเส้นแดงทั้งหมด"

เขายอมรับว่านี่เป็นการโจมตีที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนต่อกลุ่มติดอาวุธนี้ แต่ยืนยันว่าความสามารถในการบังคับบัญชาและสื่อสารของกลุ่มยังคงสมบูรณ์ รวมถึงมีการเริ่มต้นการสอบสวนถึงเหตุการณ์โจมตีครั้งนี้แล้ว

"จะเรียกว่าอาชญากรรมสงครามหรือการประกาศสงครามก็ได้ ไม่ว่าคุณจะเลือกเรียกอย่างไร มันเหมาะสมและตรงกับสถานการณ์ นี่คือเจตนาของศัตรู" เขากล่าว

นัสรัลเลาะห์สาบานว่าจะมีการลงโทษที่ยุติธรรม แต่ก็ไม่น่าแปลกใจที่เขาไม่ได้ระบุว่าจะตอบโต้เช่นไร เขายังกล่าวว่าการโจมตีข้ามพรมแดนต่ออิสราเอลจะดำเนินต่อไปเว้นแต่จะมีการหยุดยิงในกาซา พร้อมกล่าวเพิ่มเติมว่าผู้อยู่อาศัยทางตอนเหนือของอิสราเอลที่ต้องพลัดถิ่นเพราะความรุนแรงครั้งนี้จะยังคงไม่สามารถกลับเข้ามายังพื้นที่ได้

อัมจาด อิรักกี ผู้ร่วมวิจัยของโปรแกรมตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือของสถาบันคลังสมอง แชทแธม เฮาส์ (Chatham House) กล่าวว่า การโจมตีเหล่านี้ถือว่าอิสราเอลส่ง "สัญญาณยั่วยุ" ต่อฮิซบอลเลาะห์ ซึ่งอาจเพิ่มโอกาสของความขัดแย้งในภูมิภาคที่จะทวีความรุนแรงมากขึ้น

"ขณะนี้ฮิซบอลเลาะห์อยู่ในสถานการณ์ที่ถูกกดดันให้เพิ่มความรุนแรงขึ้น ซึ่งในทางกลับกันอาจให้ข้ออ้างแก่อิสราเอลในการบุกภาคพื้นดิน ซึ่งกำลังมีข่าวลือดังกล่าวอยู่" อิรักกีกล่าวกับบีบีซี

เขายังเสริมว่า อิสราเอล "ยังไม่ประสบความสำเร็จในเป้าหมายหลักของตนในกาซา" ทำให้รัฐบาลอิสราเอลรู้สึกว่าจำเป็นต้อง "ยืนยันความสามารถในการข่มขู่ศัตรูอีกครั้งทางตอนเหนือกับฮิซบอลเลาะห์"

3. การโจมตีอาจทำให้ฮิซบอลเลาะห์อ่อนแอลง และทำให้โอกาสในการเกิดความขัดแย้งลดลง

นาฟิเซห์ โคห์นาวาร์ด ผู้สื่อข่าวตะวันออกกลางของบีบีซีแผนกาษาเปอร์เซีย อยู่ที่กรุงเบรุตและติดตามการกล่าวสุนทรพจน์ของ ฮัสซัน นัสรัลเลาะห์

เธอกล่าวว่าเพราะการโจมตีครั้งนี้ส่งผลกระทบอย่างใหญ่หลวงต่อฮิสบอลเลาะห์ นัสรัลเลาะห์จึงกล่าวว่าการโจมตีเหล่านี้มีความสำคัญและเรียกมันว่า "บททดสอบใหญ่" ที่กลุ่มไม่เคยเผชิญมาก่อน

เธอเสริมว่า นี่แสดงให้เห็นว่าสถานการณ์นั้นยากลำบากเพียงใดสำหรับกลุ่มติดอาวุธนี้ ผู้บาดเจ็บส่วนใหญ่เป็นสมาชิกของกลุ่มนักรบหนุ่มที่ผ่านการฝึกมาอย่างดี กระทั่งวันนี้ การยิงตอบโต้ระหว่างสองประเทศก็ยังคงดำเนินต่อไป

การโจมตีนี้จะไม่สามารถหยุดยั้งฮิซบอลเลาะห์ไม่ให้ดำเนินการตอบโต้เพิ่มเติมได้ แต่มันก็ส่งผลกระทบอยู่บ้าง ผู้สื่อข่าวตะวันออกกลางของบีบีซีกล่าวเสริม

สิ่งที่ต้องคำนึงถึงอีกก็คือ ฮิซบอลเลาะห์มีพันธมิตร และพันธมิตรเหล่านี้ยังคงย้ำว่ามีเส้นแดง ซึ่งการโจมตีฮิซบอลเลาะห์และเลบานอนอาจถือว่าเป็นการล้ำเส้นแดงที่ว่า พันธมิตรของฮิซบอลเลาะห์มีทั้ง อิหร่าน กลุ่มติดอาวุธชีอะห์ในอิรัก และกลุ่มฮูตีในเยเมน

สมาชิกกลุ่มติดอาวุธคนหนึ่งที่พูดคุยกับนักข่าวของบีบีซีล่าสุดกล่าวว่า พวกเขาเดินทางเข้าออกเลบานอนอยู่แล้ว และมีผู้ปฏิบัติการที่ทำหน้าที่ช่วยเหลือฮิซบอลเลาะห์ กลุ่มเหล่านี้เคยต่อสู้เคียงข้างกันในซีเรียเป็นเวลาหลายปี และตอนนี้ฮิซบอลเลาะห์ก็สามารถพึ่งพาการสนับสนุนจากพวกเขาได้ ดังนั้นแม้ว่าการโจมตีในเลบานอนจะมีประสิทธิภาพ ฮิซบอลเลาะห์ในฐานะกลุ่มก็ยังได้รับการสนับสนุนอย่างลึกซึ้งในระดับภูมิภาค

4. การโจมตีด้วยเพจเจอร์ในเลบานอนไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ในภาพใหญ่

อีกทฤษฎีหนึ่งคือ หน่วยสืบราชการลับของอิสราเอลอย่าง "มอสซาด" ได้เตรียมความสามารถในการโจมตีเหล่านี้ไว้ในกรณีเกิดความขัดแย้งเต็มรูปแบบในประเทศเพื่อนบ้านอย่างเลบานอน ตามที่ กอร์ดอน โคเรรา ผู้สื่อข่าวด้านความมั่นคงของบีบีซีกล่าว

อย่างไรก็ตาม ฮิซบอลเลาะห์เริ่มสงสัยเกี่ยวกับเพจเจอร์เหล่านี้ ทำให้มอสซาดตัดสินใจใช้กลยุทธ์ “ใช้มันตอนนี้ ไม่เช่นนั้นจะเสียเปล่า” จึงทำการจุดชนวนเพจเจอร์ในวันอังคาร และตามด้วยวิทยุสื่อสารในวันพุธ

หากเรื่องนี้เป็นความจริง ก็ยังไม่ชัดเจนว่ามีกลยุทธ์ที่ใหญ่กว่านี้อยู่เบื้องหลังการโจมตีนี้หรือไม่ นักข่าวบีบีซีกล่าวเสริม

อัมจาด อิรักกี จากสถาบันแชทแธม เฮาส์ เสนอว่า การปฏิบัติการเปลี่ยนเพจเจอร์และวิทยุสื่อสารให้กลายเป็นอุปกรณ์ระเบิดอาจใช้เวลาหลายเดือนหรืออาจหลายปีจึงสำเร็จ แต่เหตุใดปฏิบัติการจุดระเบิดจึงเกิดขึ้นตอนนี้ยังคงเป็นประเด็นที่มีการคาดการณ์กันอยู่ในรายงานข่าวหลายฉบับ

"รายงานข่าวและสื่อบางฉบับกล่าวว่า ฮิซบอลเลาะห์เริ่มรับรู้ได้ว่าอุปกรณ์เหล่านี้อาจถูกดัดแปลงในบางรูปแบบ" อิรักกี กล่าว

"ในขณะที่คนอื่น ๆ กล่าวว่า มีความพยายามเชิงกลยุทธ์อย่างจริงจัง เนื่องจากอิสราเอลค่อย ๆ ลดการปฏิบัติการในกาซาลง และเริ่มหันมาให้ความสำคัญกับเลบานอนมากขึ้น"