ย้อนประวัติศาสตร์ เกาหลีเหนือ-เกาหลีใต้ ปล่อยบอลลูนโฆษณาชวนเชื่อโต้กันอย่างไร

A white balloon with a black plastic bag attached to it over a rice field at Cheorwon, South Korea, is seen May 29, 2024.

ที่มาของภาพ, Yonhap News Agency / Reuters

คำบรรยายภาพ, ทางการโซลเตือนประชาชนให้หลีกเลี่ยงการออกนอกบ้าน และอย่าสัมผัส “วัตถุปริศนา” ใด ๆ
    • Author, ฮีโอจุง คิม
    • Role, บีบีซีนิวส์เกาหลี

เหตุการณ์เกาหลีเหนือปล่อยบอลลูนบรรจุขยะหลายร้อยลูกเข้ามายังฝั่งเกาหลีใต้ ชวนให้ย้อนนึกถึงความทรงจำเกี่ยวกับสงครามโฆษณาชวนเชื่อของทั้ง 2 ฝ่ายที่ดำเนินมายาวนานกว่า 60 ปี

บอลลูนอย่างน้อย 260 ลูก ที่บรรจุถุงพลาสติกซึ่งอัดแน่นไปด้วยขยะถูกพบในเกาหลีใต้เมื่อคืนวันอังคาร (28 พ.ค.) ทำให้ทางการเกาหลีใต้เตือนประชาชนให้อยู่แต่ในบ้านพัก

เกาหลีเหนือเตือนเมื่อไม่กี่วันก่อนว่า จะตอบโต้การส่งใบปลิวต่อต้านรัฐบาลเปียงยางขององค์กรในเกาหลีใต้ที่ส่งเข้าไปในเกาหลีเหนือ

A South Korean solider carries two white bags filled with things thought to be rubbish sent from North Korea.

ที่มาของภาพ, Yonhap News Agency / EPA

คำบรรยายภาพ, ทหารเก็บวัตถุสารพัดที่พบในเนินเขาในเมืองพย็องแท็ก ประเทศเกาหลีใต้

แผ่นพับสงครามเกาหลี 2.8 พันล้านแผ่น

วัตถุต่าง ๆ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นแผ่นพับที่รู้จักในชื่อภาษาเกาหลีว่า "พิรา" (pira) ถูกส่งและกระจายด้วยลูกโป่งในช่วงสงครามเกาหลีเหนือ-เกาหลีใต้เมื่อทศวรรษ 1950

ปฏิบัติการดังกล่าวเริ่มต้นอย่างจริงจังในช่วงความขัดแย้ง โดยกองกำลังสหประชาชาติ (UN) ได้แจกใบปลิวเหนือพื้นที่ตอนเหนือของประเทศ ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของสงครามจิตวิทยา

ในทางกลับกัน เกาหลีเหนือก็แจกใบปลิวที่พุ่งเป้าโจมตีกองกำลังสหประชาชาติด้วย

เมื่อถึงวันลงนามข้อตกลงสงบศึกเกาหลี วันที่ 27 ก.ค. 1953 มีการโปรยใบปลิวทั้งหมด 2.8 พันล้านแผ่น ในจำนวนนี้ 2.5 พันล้านแผ่น ถูกแจกจ่ายโดยกองทัพเกาหลีใต้และสหประชาชาติ ขณะที่เกาหลีเหนือและสหภาพโซเวียตโปรยใบปลิว 300 ล้านแผ่น เรียกร้องให้ทหารเกาหลีใต้ยอมจำนนในช่วงสงคราม

A leflet in Korean language, urging South Korean soldiers to surrender during the Korean War.

ที่มาของภาพ, DMZ Museum

คำบรรยายภาพ, ใบปลิวเกาหลีเหนือเรียกร้องให้ทหารเกาหลีใต้ยอมจำนนในช่วงสงครามเกาหลี

ปริมาณใบปลิวมหาศาลนี้อาจกินพื้นที่ครอบคลุมทั่วทั้งคาบสมุทรเกาหลีมากกว่า 20 เท่า

แผ่นพับส่วนใหญ่มีสีสันสดใส ใช้สีแดงเป็นหลัก เพื่อดึงดูดความสนใจ

พวกเขาเขียนข้อความเรียกร้องให้ยอมจำนนเป็นหลัก แผ่นพับบางแผ่นระบุถึงการ "การันตีเอกสารรับรองความปลอดภัย" ไว้ด้วย โดยสัญญาว่าจะคุ้มครองผู้ถือเอกสารรับรองเหล่านั้น

A leaflet with these English words: 'Negro Soldiers, there's a letter for you inside, read it', and a picture showing a US soldier shaking hands with a Chinese man in a prisoner of war camp.

ที่มาของภาพ, DMZ Museum

คำบรรยายภาพ, ใบปลิวที่พุ่งเป้าหมายโจมตีทหารอเมริกันผิวสีในกองกำลังสหประชาชาติที่นำโดยสหรัฐฯ ว่าจะต้องไม่ตายโดยเปล่าประโยชน์ เพราะถูกทหารผิวขาวเลือกปฏิบัติ

ข้อความ “เยินยอตัวเอง"

ถึงแม้ข้อตกลงสงบศึกในปี 1953 ทำให้การสู้รบของ 2 ฝ่ายยุติลง แต่การแจกใบปลิวยังคงดำเนินต่อไป

ใบปลิวเหล่านั้นมีเนื้อหาวิพากษ์วิจารณ์ผู้นำและรัฐบาลของแต่ละฝ่าย

A leaflet with a North Korean flag, drawing of flowers, and Korean words: 'Democratic People's Republic of Korea security guarantee certificate'

ที่มาของภาพ, DMZ Museum

คำบรรยายภาพ, เกาหลีเหนือส่งใบปลิวนี้ไปยังเกาหลีใต้และเรียกมันว่า "ใบรับรองการรับประกันความปลอดภัยแห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี"

ในทศวรรษ 1960 และ 1970 แผ่นพับของเกาหลีเหนือเน้นฉายภาพการพัฒนาของเปียงยาง และส่งเสริมความสำเร็จของ คิม อิล-ซุง ผู้นำสูงสุดคนแรกของเกาหลีเหนือ

ในช่วงทศวรรษ 1970 เอกสารแจกของเกาหลีเหนือให้คำมั่นสัญญากับ "ทหารที่เดินทางไปยังเกาหลีเหนือ" ว่าจะได้รับผลประโยชน์หลากหลายประการ ในจำนวนนี้คือ "สิทธิและเสรีภาพ ตำแหน่งงาน การจัดสรรที่อยู่หรูหราฟรี ค่าครองชีพ และเงินรางวัล"

A leaflet with a photo of a female model and Korean words promising rewards

ที่มาของภาพ, DMZ Museum

คำบรรยายภาพ, รูปถ่ายของนางแบบชื่อดังและคำสัญญาว่าจะมอบรางวัลให้ในช่วงทศวรรษ 1980

ในช่วงทศวรรษ 1970 สภาพเศรษฐกิจของเกาหลีเหนือถูกมองว่าดีกว่าในเกาหลีใต้เป็นบางครั้ง ทำให้เกิดกรณีชาวเกาหลีใต้แปรพักตร์หลังได้อ่านใบปลิว

กระทั่งทศวรรษ 1980 เป็นเรื่องปกติที่นักเรียนชาวเกาหลีใต้จะรับใบปลิวที่เกาหลีเหนือส่งมา การพกปลิวเหล่านี้ไปที่โรงเรียนหรือสถานีตำรวจอาจได้รับรางวัล เช่น ปากกา สมุดจด และอุปกรณ์การเรียนอื่น ๆ

A leaflet produced by South Korea showing a 1988 Seoul Olympics stadium, with Korean words about the participation of communist countries in the event

ที่มาของภาพ, DMZ Museum

คำบรรยายภาพ, ใบปลิวของเกาหลีใต้ที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประเทศคอมมิวนิสต์ในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกปี 1988 ที่กรุงโซล

หน่วยงานของรัฐถึงกับติดประกาศเสนอรางวัลจากการเป็นสายลับหรือรวบรวมใบปลิวต่อต้านเกาหลีใต้

เมื่อสถานการณ์ทางเศรษฐกิจระหว่างทั้ง 2 ฝ่ายพลิกผัน เกาหลีใต้เริ่มใช้แง่มุมนี้ในใบปลิวต่อต้านเกาหลีเหนือกลับบ้าง

ในระหว่างการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกปี 1988 ที่กรุงโซล คำขวัญ "คุณไม่อยากกินข้าวให้อิ่มเหรอ?" ถูกนำมาใช้เพื่อย้อนศรเกาหลีเหนือ

A North Korean leaflet features a popular character from a South Korean drama, used to criticise South Korean politics

ที่มาของภาพ, DMZ Museum

คำบรรยายภาพ, ใบปลิวเกาหลีเหนือนใบนี้ มีภาพของนักแสดงยอดนิยมจากที่เคยวิพากษ์วิจารณ์การเมืองเกาหลีใต้

หยุดชั่วคราว

หลังจากการลงนามในข้อตกลงพื้นฐานระหว่างเกาหลีปี 1991 และข้อตกลงระหว่างเกาหลีว่าด้วยการยุติการกระทำที่ไม่เป็นมิตรปี 2000 ทั้งเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้ได้หยุดกิจกรรมแจกใบปลิวอย่างเป็นทางการ

ปี 2007 ตำรวจเกาหลีใต้ได้ยกเลิกกฎระเบียบที่ควบคุมการรวบรวมและการจัดการสื่อโฆษณาชวนเชื่อของเกาหลีเหนือ ส่งผลให้การส่งมอบใบปลิวให้ทางการแลกกับรางวัลและอุปกรณ์การเรียนสิ้นสุดลง

แม้การแจกใบปลิวของทางการจะยุติลง แต่ใบปลิวไม่ได้หายไปจนหมดสิ้น

เมื่อความสัมพันธ์ของทั้ง 2 ฝ่ายเริ่มเสื่อมถอยลงในสมัยของประธานาธิบดีลี เมียงบัก ของเกาหลีใต้ การวิพากษ์วิจารณ์ซึ่งกันและกัน และสงครามจิตวิทยาก็หวนกลับมาอีกครั้ง แผ่นพับและใบปลิวกระจายว่อนไปทั่ว 2 เกาหลีอีกครั้ง

เกินกว่าใบปลิว

นับตั้งแต่ทศวรรษ 2000 องค์กรพลเรือนในเกาหลีใต้เป็นผู้นำในการเผยแพร่เอกสารต่อต้านเกาหลีเหนือ พวกเขายังส่งสิ่งของต่าง ๆ ของชาติตะวันตก เช่น บะหมี่ถ้วย ธนบัตรดอลลาร์สหรัฐหนึ่งใบ และแผ่นพับอีกด้วย

การแจกจ่ายใบปลิวต่อต้านเกาหลีเหนือขยายตัวอย่างมีนัยสำคัญ หลังเหตุการณ์จมเรือรบโชนันของกองทัพเกาหลีใต้ในปี 2010

หลังจากการทดสอบนิวเคลียร์ครั้งที่ 4 ของเกาหลีเหนือในเดือน ม.ค. 2016 รัฐบาลพัค กึน-ฮเย ของเกาหลีใต้ กลับมาออกอากาศโดยใช้ลำโพงหันไปทางเกาหลีเหนืออีกครั้งเพื่อเป็นการตอบโต้

วิทยากรส่งเสียงดังข้ามแดน ทั้งเพื่อแพร่ข่าวสารเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนในเกาหลีเหนือ เปิดเพลงไอดอลยอดนิยมของเกาหลี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมในวงกว้าง

เกาหลีเหนือตอบโต้ด้วยการกลับมาแจกจ่ายใบปลิวต่อต้านเกาหลีใต้ในวงกว้างอีกครั้ง แผ่นพับส่วนใหญ่เหล่านี้มีเนื้อหาวิพากษ์วิจารณ์นโยบายเกี่ยวกับเกาหลีเหนือของสหรัฐฯ และสถานการณ์ทางการเมืองในเกาหลีใต้

A leaflet produced by North Korea with drawings of a North Korea flag, and a soldier stepping on Donald Trump's head.

ที่มาของภาพ, Julie Yoon / BBC

คำบรรยายภาพ, ใบปลิวของเกาหลีเหนือวิพากษ์วิจารณ์ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ (ขณะนั้น)

27 เม.ย. 2018 ประธานาธิบดีมุน แจอิน ของเกาหลีใต้ และผู้นำเกาหลีเหนือ คิม จอง-อึน พบกันและประกาศปฏิญญา “ปันมุนจอม”

ผู้นำทั้ง 2 เห็นพ้องที่จะ "ยุติการกระทำที่ไม่เป็นมิตรทั้งหมด รวมถึงการแพร่เสียงกระจายเสียงและการแจกใบปลิวตามแนวเส้นแบ่งเขตทหาร เริ่มตั้งแต่วันที่ 1 พ.ค. 2018"

อย่างไรก็ตาม การแจกใบปลิวโดยกลุ่มพลเรือนชาวเกาหลีใต้ เช่น กลุ่มนักสู้เพื่อปลดปล่อยเกาหลีเหนือ ยังคงดำเนินต่อไป

ในขณะนั้น คิม โยจอง น้องสาวของคิม จอง-อึน เตือนว่า หากรัฐบาลเกาหลีใต้ล้มเหลวในการป้องกัน "กองขยะมหึมา" และสถานการณ์ที่ไม่น่าดูไม่ให้เกิดขึ้นตั้งแต่แรก ความสัมพันธ์ระหว่างสองเกาหลีก็อาจย่ำแย่ลงไปอีก