อิหร่านสนับสนุนกลุ่มฮามาส ในการโจมตีอิสราเอลหรือไม่

คำถามว่าอิหร่าน ซึ่งถือเป็นศัตรูเบอร์ต้น ๆ ของอิสราเอล มีส่วนเกี่ยวข้องกับเหตุโจมตีชุมชนชาวอิสราเอลรอบ ๆ ฉนวนกาซาที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมากหรือไม่นั้น เป็นคำถามที่เกิดขึ้นมาสักพักแล้ว

รายงานจากสำนักข่าวเดอะวอลล์สตรีทเจอร์นัล ซึ่งอ้างแหล่งข่าวจากสมาชิกกลุ่มฮามาสและกลุ่มติดอาวุธฮิซบอลเลาะห์จากเลบานอนโดยไม่เปิดเผยชื่อ ระบุว่าอิหร่านได้ไฟเขียวให้โจมตีอิสราเอลได้เมื่อสัปดาห์ก่อน

ถ้าอิหร่านอยู่เบื้องหลังเหตุโจมตีครั้งนี้จริง ก็จะถือเป็นเรื่องใหญ่มาก และอาจทำให้ความขัดแย้งขยายกว้างไปสู่การเผชิญหน้าในระดับภูมิภาคได้

ดังนั้น แม้ว่าผู้นำของอิหร่านจะฉลองและยกย่องการโจมตีครั้งนี้ แต่ในขณะเดียวกันก็ปฏิเสธความเกี่ยวข้องอย่างทันควัน

"ข้อกล่าวหาว่าอิหร่านมีส่วนเกี่ยวข้องนั้น... มีฐานมาจากเหตุผลด้านการเมือง" รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่านกล่าว

อิหร่านไม่ได้แทรกแซง "การตัดสินใจของประเทศอื่น ๆ" โฆษกกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่านระบุเพิ่มเติม

แต่ทั้งหมดนี้ก็ไม่ได้แปลว่าอิหร่านไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องใด ๆ เลย กาห์ซี ฮาหมัด โฆษกของกลุ่มฮามาส บอกกับบีบีซีว่า ฮามาสได้รับการหนุนหลังโดยตรงในการโจมตีครั้งนี้จากอิหร่าน โดยอิหร่านเคยให้คำมั่นสัญญาว่า จะ "อยู่เคียงข้างนักสู้ชาวปาเลสไตน์จนกว่าชาวปาเลสไตน์และเยรูซาเลมจะได้รับการปลดปล่อยให้เป็นอิสระ"

ทางด้านสหรัฐฯ กล่าวว่า ถึงตอนนี้สหรัฐฯ "ยังไม่เห็น" หลักฐานว่าอิหร่านเป็นผู้อยู่เบื้องหลังการโจมตีครั้งนี้ อย่างไรก็ตาม แอนโทนี บลิงเคน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ตั้งข้อสังเกตว่า "แน่นอนว่ามีความสัมพันธ์อันยาวนาน (ระหว่างอิหร่านและกลุ่มฮามาส)"

อิหร่าน ในฐานะหนึ่งในผู้ให้การสนับสนุนหลักกลุ่มฮามาส

อิหร่านเป็นผู้ให้การสนับสนุนหลักของกลุ่มฮามาสมานานหลายปี โดยมอบทั้งความช่วยเหลือทางการเงิน อาวุธจำนวนมาก รวมถึงส่งจรวด ให้กับกลุ่มฮามาส

อิสราเอลใช้เวลาหลายปีแล้วในการพยายามสกัดกั้นการส่งอาวุธและทรัพยาการของอิหร่านเข้าไปยังฉนวนกาซา ซึ่งนี่เกี่ยวข้องกับทั้งประเทศซูดาน เยเมน เรือในทะเลแดง และพวกลักลอบขนของเถื่อนชาวเบดูอินในดินแดนไร้กฎหมายอย่างคาบสมุทรไซนายในอียิปต์ด้วย

ในฐานะที่อิหร่านเป็นศัตรูที่ประนีประนอมด้วยยากที่สุดของอิสราเอล ก็มีเหตุผลอย่างยิ่งยวดที่อิหร่านจะอยากเห็นรัฐของชาวยิวแห่งนี้เจ็บปวด

"ผมคิดว่าคงไม่เกินไปนักที่เราจะสันนิษฐานไว้ก่อนว่าอิหร่านมีส่วนเกี่ยวข้อง" ฮาอิม โทเมอร์ อดีตเจ้าหน้าที่อาวุโสในหน่วยงานด้านข่าวกรองต่างประเทศของอิสราเอล ที่ชื่อว่า มอซสาด (Mossad) บอกกับบีบีซี

"นี่คือการตอบสนองของอิหร่าน ต่อรายงานที่ระบุว่าสนธิสัญญาสันติภาพระหว่างอิสราเอลกับซาอุดีอาระเบียกำลังจะเกิดขึ้น"

แต่นายโทเมอร์ก็บอกด้วยว่า คำกล่าวที่ชี้ว่าอิหร่านเป็นผู้สั่งการตัวจริงอยู่เบื้องหลังการโจมตีเมื่อวันเสาร์นั้น "ค่อนข้างมีความซับซ้อน"

"แน่นอนว่าอิหร่านเป็นผู้สนับสนุนอาวุธเบอร์หนึ่งของกลุ่มฮามาส" เขากล่าว "และอิหร่านยังฝึกนักรบของกลุ่มฮามาสด้วย ทั้งในซีเรีย และอาจจะในอิหร่านเองด้วย"

นายโทเมอร์กล่าวด้วยว่า อิสราเอลได้จับตาดูความเคลื่อนไหวของเจ้าหน้าที่ของกลุ่มฮามาสในช่วงหลายเดือนมานี้ "เราเห็นตัวละครอย่าง ซาเลห์ อัล-อารูรี (หัวหน้าฝ่ายปฏิบัติการทางทหารของฮามาส) รวมถึงผู้นำกลุ่มฮามาสคนอื่นๆ บินไปมาระหว่างเลบานอนและอิหร่าน เพื่อนัดคุยกับผู้คนต่าง ๆ ซึ่งรวมถึงผู้นำสูงสุดของอิหร่านอย่าง อยาตอลเลาะห์ คาเมเนอี ด้วย"

แต่ "ความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นนี้" ก็ยังไม่เพียงพอ ที่จะอธิบายถึงจังหวะเวลาในการโจมตีครั้งนี้ ตามทัศนะของนายโทเมอร์

"ฮามาสให้ความสำคัญกับความขัดแย้งภายในกับอิสราเอลมากกว่า" เขากล่าว

"อิหร่านให้การสนับสนุนด้านการขนส่งและการทหารทุกอย่าง แต่ผมคิดว่าการตัดสินใจที่จะโจมตีอย่างน้อย 75% เป็นการตัดสินใจโดยอิสระของกลุ่มผู้นำฮามาสเอง"

การตัดสินใจโจมตี "โดยกลุ่มฮามาส"

ราซ ซิมท์ ผู้เชี่ยวชาญด้านอิหร่านจากมหาวิทยาลัยเทลอาวีฟ เห็นด้วยกับความคิดเห็นดังกล่าว

"นี่คือเรื่องของชาวปาเลสไตน์" เขาโพสต์บนโซเชียลมีเดียวันนี้

ข้อมูลจากสำนักข่าวเดอะวอลล์สตรีทเจอร์นัลระบุว่า อิหร่านให้ไฟเขียวต่อการโจมตีครั้งนี้ในการพบปะกันระหว่างตัวแทนจากอิหร่านและฮามาสที่กรุงเบรุต ประเทศเลบานอน เมื่อวันจันทร์ก่อน

แหล่งข่าวจากกลุ่มฮามาสและฮิซบอลเลาะห์ที่ไม่เปิดเผยชื่อบอกกับเดอะวอลล์สตรีทเจอร์นัลว่า เจ้าหน้าที่จากกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่าน (Islamic Revolutionary Guard Coprs: IRGC) ได้ทำงานร่วมกับกลุ่มฮามาสมาตั้งแต่เดือน ส.ค. เพื่อวางแผนปฏิบัติการที่ซับซ้อนทั้งทางอากาศ ภาคพื้นดิน และทางทะเล ที่เกิดขึ้นเมื่อวันเสาร์

วิดีโอที่บันทึกการโจมตีของกลุ่มฮามาสไว้ได้ แสดงให้เห็นถึงระดับของความซับซ้อนที่ไปไกลกว่าความพยายามแบบดิบ ๆ ของกลุ่มฮามาสเองในอดีต ที่พยายามทะลวงแนวป้องกันของอิสราเอลที่อยู่รอบฉนวนกาซา

การโจมตีพร้อมกันด้วยจรวด โดรน ยานยนต์ภาคพื้นดิน รวมถึงเครื่องร่อน ชี้ว่าผู้ที่วางแผนปฏิบัติการครั้งนี้ได้ศึกษาตัวอย่างสงครามลูกผสม (hybrid warfare) ที่เกิดขึ้นไม่นานมานี้ ซึ่งอาจรวมถึงสงครามในยูเครนด้วย

นายราซแสดงทัศนะด้วยว่า แต่การตัดสินใจที่จะโจมตีเป็นการตัดสินใจ "โดยกลุ่มฮามาสเอง โดยมีเหตุผลมาจากผลประโยชน์ของกลุ่ม ที่เกิดขึ้นจากความเป็นจริงที่ชาวปาเลสไตน์ต้องเผชิญ"

"ฮามาสใช้ยุทโธปกรณ์และความช่วยเหลือต่าง ๆ ที่ได้มาจากอิหร่านไหม แน่นอนว่าใช่ อิหร่านได้ประโยชน์จากการบุกโจมตีครั้งนี้ไหม ก็ใช่อีก แต่ฮามาสต้องได้รับอนุญาตจากอิหร่านก่อนจะโจมตีไหม อันนี้ไม่จริง"

ฮาอิม โทเมอร์ อดีตเจ้าหน้าที่อาวุโสของมอซสาด บอกด้วยว่า กลุ่มฮามาสได้พัฒนาและฝึกฝนกลุ่มนักรบระดับสูงมาหลายปีแล้ว

"แต่กระนั้นฮามาสก็ยังทำได้เหนือกว่าทุกครั้งที่ผ่าน ๆ มา" เขาระบุเพิ่มเติม

ขณะนี้เจ้าหน้าที่ฝั่งอิสราเอลกำลังมองไปรอบด้าน เพื่อหาคำตอบว่าอะไรจะเกิดขึ้นต่อไป และอิหร่านจะเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องอย่างเปิดเผยมากขึ้นไหม

ด้านกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ ซึ่งเป็นพันธมิตรชาวเลบานอนของอิหร่าน ได้เปิดฉากการโจมตีขนาดย่อย 2 ครั้งไปยังที่ราบสูงโกลันซึ่งอิสราเอลครอบครอง โดยกองทัพอิสราเอลระบุว่าได้ใช้เฮลิคอปเตอร์โจมตีเป้าหมายในเลบานอนเป็นการโต้กลับแล้ว

"ปฏิบัติการของกลุ่มฮามาสถือเป็นจุดเปลี่ยนของตะวันออกกลาง ซึ่งอาจบีบให้อิหร่านต้องเปลี่ยนจากการให้การสนับสนุนและการร่วมมืออย่างต่อเนื่อง ไปสู่การมีส่วนร่วมโดยตรงมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากการตอบโต้ของอิสราเอลทำให้กลุ่มฮามาสอ่อนกำลังลงอย่างมีนัยสำคัญ" นายราซกล่าว