ผลวิเคราะห์ฝุ่นจากดาวเคราะห์น้อยเบนนูชี้ มี "สารตั้งต้นชีวิต" ในอวกาศ

สารเคมีที่เป็นองค์ประกอบพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตหลายชนิด ถูกพบอยู่ในตัวอย่างฝุ่นละอองสีดำที่ยานโอไซริส-เร็กซ์ (OSIRIS-REx) ขององค์การนาซา นำกลับมาจากดาวเคราะห์น้อยเบนนู (Bennu) เมื่อปี 2023

ผลวิเคราะห์ตัวอย่างฝุ่นละอองจากหินอวกาศดังกล่าว พบแร่ธาตุจำนวนมากและสารอินทรีย์อีกหลายพันชนิด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง มีการพบกรดอะมิโนซึ่งเป็นโมเลกุลสำคัญที่เป็นองค์ประกอบของโปรตีน รวมทั้งเป็นองค์ประกอบของนิวคลีโอเบส (nucleobase) ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานของสารพันธุกรรมหรือดีเอ็นเอ

การค้นพบครั้งนี้ไม่ได้หมายความว่า มีสิ่งมีชีวิตอยู่บนดาวเคราะห์น้อยเบนนูแต่อย่างใด ทว่าการค้นพบดังกล่าวเป็นหลักฐานสนับสนุนแนวคิดที่ว่า ดาวเคราะห์น้อยคือพาหะนำสารตั้งต้นในการให้กำเนิดชีวิตมายังโลก เมื่อพวกมันพุ่งชนดาวเคราะห์ของเราเมื่อหลายพันล้านปีก่อน นักวิทยาศาสตร์ยังเชื่อว่า ดาวเคราะห์น้อยได้นำสารเคมีแบบเดียวกันไปยังดาวดวงอื่น ๆ ในระบบสุริยะด้วย

ศาสตราจารย์ซารา รัสเซลล์ นักธรณีวิทยาผู้เชี่ยวชาญเรื่องแร่ธาตุในห้วงจักรวาล (cosmic mineralogist) จากพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาแห่งกรุงลอนดอนของสหราชอาณาจักร บอกว่า "สิ่งที่เราได้เรียนรู้จากตัวอย่างฝุ่นละอองดังกล่าว ถือว่าน่าอัศจรรย์อย่างยิ่ง มันบ่งบอกถึงแหล่งกำเนิดและที่มาของพวกเรา ช่วยให้เราสามารถตอบคำถามที่มีความสำคัญใหญ่หลวงอย่างแท้จริงนี้ได้ว่า ชีวิตเริ่มต้นขึ้นที่ไหน มีใครบ้างที่จะไม่อยากรู้ว่าชีวิตเกิดขึ้นได้อย่างไร"

ผลวิเคราะห์ดังกล่าวได้รับการเผยแพร่ในบทความ 2 ชิ้น ซึ่งตีพิมพ์ลงในวารสาร Nature ฉบับล่าสุด หลังจากที่องค์การนาซาได้ออกปฏิบัติภารกิจ ซึ่งถือว่ามีความเสี่ยงสูงสุดครั้งหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์การสำรวจอวกาศ โดยได้ส่งยานโอไซริส-เร็กซ์ไปยังดาวเคราะห์น้อยเบนนู แล้วใช้แขนกลที่พับเก็บไว้ก่อนหน้านี้ ยื่นออกไปกะเทาะและตักเก็บตัวอย่างบางส่วนของพื้นผิวดาวเคราะห์น้อย จากนั้นได้บรรจุตัวอย่างที่เก็บมาดังกล่าวลงในแคปซูล เพื่อนำกลับมาวิเคราะห์บนโลกในปี 2023

ฝุ่นละอองสีดำที่มีน้ำหนักรวมกันทั้งหมด 120 กรัม ถูกนำไปปันส่วนโดยแจกจ่ายให้กับบรรดานักวิทยาศาสตร์ทั่วโลก ซึ่งแม้ปริมาณของตัวอย่างที่แบ่งให้จะน้อยนิดเพียง 1 ช้อนชา สำหรับทีมนักวิทยาศาสตร์ในสหราชอาณาจักร แต่ก็ถือเป็นสิ่งล้ำค่าของพวกเขา "ฝุ่นทุกเม็ดล้วนให้ความรู้ใหม่ว่าด้วยดาวเคราะห์น้อยเบนนูกับเรา" ศ. รัสเซลล์กล่าว

สารเคมีที่ค้นพบนั้นรวมถึงกรดอะมิโนจำนวน 14 ชนิด จากทั้งหมด 20 ชนิด ที่สิ่งชีวิตบนโลกใช้สร้างโปรตีนและโมเลกุลรูปทรงวงแหวนของนิวคลีโอเบส 4 ชนิด ซึ่งได้แก่อะดีนีน (A) ไทมีน (T) ไซโตซีน (C) และกัวนีน (G)

ผลวิเคราะห์ยังพบเกลือและแร่ธาตุหลายชนิด ซึ่งบ่งชี้ว่าเคยมีน้ำอยู่บนดาวเคราะห์น้อยเบนนู ทั้งยังพบแอมโมเนียซึ่งเป็นสารสำคัญสำหรับปฏิกิริยาชีวเคมีด้วย

แม้ก่อนหน้านี้นักวิทยาศาสตร์จะเคยพบสารเคมีข้างต้นหลายชนิด ในอุกกาบาตที่ตกลงมายังพื้นโลกในอดีต แต่ก็มีสารเคมีหลายตัวที่ยังไม่เคยถูกค้นพบในหินอวกาศมาก่อน "มันเหลือเชื่อจริง ๆ ว่าดาวเคราะห์น้อยเบนนูอุดมไปด้วยสารอินทรีย์หลากชนิด ทั้งยังมีแร่ธาตุที่เราไม่เคยพบมาก่อนในหินอุกกาบาต นอกจากนี้ สัดส่วนขององค์ประกอบก็ไม่เหมือนกับหินอวกาศก้อนใดที่เราเคยพบมาในอดีตเลย ช่างเป็นการศึกษาวิจัยที่น่าตื่นเต้นจริง ๆ" ศ.รัสเซลล์กล่าว

ดร.แอชลีย์ คิง จากพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาแห่งกรุงลอนดอน กล่าวเสริมว่าการค้นพบนี้เป็นหลักฐานอีกชิ้นหนึ่งที่ยืนยันว่า ดาวเคราะห์น้อยได้นำพาโมเลกุลน้ำและสารอินทรีย์มายังโลก "ในตอนที่ระบบสุริยะเพิ่งถือกำเนิดขึ้นนั้น ห้วงอวกาศมีแต่ความปั่นป่วน และเต็มไปด้วยดาวเคราะห์น้อยนับล้านอย่างเบนนูที่พุ่งทะยานไปมา" ดร.คิงกล่าว

ดาวเคราะห์น้อยจำนวนมากได้พุ่งเข้าชนโลก ในตอนที่ดาวเคราะห์ของเราเพิ่งถือกำเนิดขึ้นใหม่ ๆ และต่อมาได้กลายเป็นเมล็ดพันธุ์ของโมเลกุลน้ำที่รวมตัวกันเป็นมหาสมุทร รวมทั้งกลายเป็นสารเคมีต่าง ๆ ที่ทำให้ชีวิตเกิดขึ้นได้

อย่างไรก็ตาม โลกของเราไม่ได้เป็นสถานที่แห่งเดียวที่ดาวเคราะห์น้อยพุ่งชน แต่ยังมีดาวดวงอื่น ๆ ในระบบสุริยะด้วย ซึ่งดร.คิง แสดงความเห็นว่า "โลกของเรามีความพิเศษเฉพาะตัว เพราะปัจจุบันโลกเป็นเพียงสถานที่แห่งเดียวที่เราค้นพบสิ่งมีชีวิต แต่ก็น่าสงสัยด้วยว่า ดาวเคราะห์น้อยได้นำสารเคมีและแร่ธาตุประเภทเดียวกันอย่างน้ำและคาร์บอน ไปยังดาวดวงอื่น ๆ ทั่วระบบสุริยะเช่นกัน"

"ดังนั้นหนึ่งในคำถามสำคัญที่เรากำลังพยายามทำความเข้าใจก็คือ ถ้าดาวดวงอื่นก็มีเงื่อนไขที่เอื้ออำนวยต่อการก่อกำเนิดชีวิตเหมือนกันเช่นนี้ เหตุใดสิ่งมีชีวิตจึงมีอยู่เฉพาะแค่บนโลก ? เป็นไปได้ไหมว่าเราจะสามารถค้นพบสิ่งมีชีวิต ณ สถานที่อื่นภายในระบบสุริยะด้วย ?"

คำถามดังกล่าวยังคงต้องใช้เวลาอีกนานหลายสิบปีในการค้นหาคำตอบ ซึ่งในระหว่างนี้นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกจะยังคงศึกษาวิจัยตัวอย่างจากดาวเคราะห์น้อยเบนนูต่อไป รวมทั้งทำการสำรวจเพื่อนบ้านของเราในระบบสุริยะเพิ่มเติม เพื่อไขปริศนาดังกล่าวให้ได้ในวันหนึ่งข้างหน้า