กระแสต่อต้านชาวยิว กับกระแสต่อต้านไซออนิสต์ ต่างกันอย่างไร

Members of the Jewish community attend a vigil for the victims of the recent attacks in Israel at Central Library, St Peter's Square, on 11 October 2023 in Manchester, United Kingdom

ที่มาของภาพ, Getty Images

ขณะที่อิสราเอลกำลังเดินหน้าทิ้งระเบิดโจมตีเขตฉนวนกาซาก่อนเปิดปฏิบัติการภาคพื้นดิน โซเชียลมีเดียกำลังถกเถียงกันถึงความซับซ้อนทางประวัติศาสตร์ที่อยู่เบื้องหลังกระแสต่อต้านขบวนการไซออนิสต์ และกระแสต่อต้านชาวยิว

ความหมายของกระแสต่อต้านชาวยิว กับ กระแสต่อต้านไซออนิสต์

  • กระแสต่อต้านชาวยิว (Antisemitism) หมายถึง อคติที่มีต่อชาวยิว ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่มีมาแล้วหลายศตวรรษ
  • กระแสต่อต้านไซออนิสต์ (Anti-Zionism) หมายความถึงการคัดค้านการมีอยู่ของรัฐอิสราเอล
Clashes between Palestinians and Israeli police at Jerusalem's Al-Aqsa mosque compound in 2021

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ, การปะทะที่มัสยิดอัล-อักซอ ในนครเยรูซาเลม เมื่อปี 2021 ซึ่งถือเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์แห่งที่ 3 ของอิสลาม และยังเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ของยิวด้วย

กระแสต่อต้านชาวยิว (Antisemitism) คืออะไร

ชาวยิวเผชิญกับความอคติ ความเกลียดชัง และการกดขี่ข่มเหง มาหลายศตวรรษ

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ชาวยิว 6 ล้านคน ถูกพรรคนาซีเยอรมันและผู้สนับสนุนฆ่าล้างเผ่าพันธุ์หรือที่เรียกว่าเหตุการณ์ฮอโลคอสต์

แต่กระแสการต่อต้านชาวยิวในยุคปัจจุบันได้เปลี่ยนรูปแบบไป โดยอาจปรากฏออกมาในหลายรูปแบบ เช่น ทฤษฎีสมคบคิดที่ระบุว่าชาวยิวควบคุมระบบการเงินของโลกและควบคุมสื่อ การโจมตีโบสถ์ของชาวยิว การละเมิดด้วยการใช้คำพูดหรือข้อความที่สร้างความเกลียดชัง และมีมล้อเลียนบนโซเชียลมีเดีย

บางครั้ง คนที่มีมุมมองต่างกันเกี่ยวกับอิสราเอลอาจจะเห็นไม่ตรงกันว่า การแสดงความคิดเห็นหรือทัศนะอันใดนับได้ว่าเข้าข่ายการต่อต้านชาวยิวหรือไม่ และบ่อยครั้งที่การถกเถียงในเรื่องการต่อต้านชาวยิวเกี่ยวข้องกับอิสราเอลและคำว่า "ไซออนิสต์"

A group of child survivors at the Nazi concentration camp at Auschwitz-Birkenau, 27 January 1945

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ, ฮอโลคอสต์ คือเหตุการณ์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยิวในยุโรปราว 6 ล้านคนโดยพรรคนาซีเยอรมันช่วงปี 1941-1945

อุดมการณ์ไซออนิสม์ (Zionism) และขบวนการไซออนิสต์คืออะไร

แนวอุดมการณ์ไซออนิสม์ หรือขบวนการไซออนิสต์ เป็นความเคลื่อนไหวทางการเมืองที่เกิดขึ้นในยุโรปในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 เป้าหมายของขบวนการคือการสร้างชาติยิวขึ้นมาในดินแดนปาเลสไตน์ ซึ่งในความรับรู้ของชาวยิวถือว่าเป็นดินแดนอิสราเอลโบราณ

ในปี 1947 สหประชาชาติมีมติให้แบ่งดินแดนปาเลสไตน์ออกเป็นรัฐของชาวยิวและชาวอาหรับแยกกัน และในปี 1948 ได้มีการสถาปนารัฐอิสราเอลขึ้น

อย่างไรก็ตาม ชาวอาหรับที่ยังอาศัยในดินแดนปาเลสไตน์และบริเวณโดยรอบต่างคัดค้านการเกิดขึ้นของประเทศอิสราเอล โดยมองว่าเป็นการปฏิเสธสิทธิของชาวอาหรับ

ส่วนในยุคสมัยปัจจุบัน ผู้ที่จะถูกนิยามว่าเป็นส่วนหนึ่งของขบวนการความเคลื่อนไหวไซออนิสต์ มีความเชื่อเรื่องการปกป้องและพัฒนาให้อิสราเอลเป็นรัฐยิวอย่างแท้จริง

อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีแนวอุดมการณ์ไซออนิสต์ ก็มีความหลากหลายภายในขบวนการเดียวกันเอง บางคนเชื่อว่าอิสราเอลมีสิทธิเหนือดินแดนที่ไปไกลกว่าพื้นที่ประเทศอิสราเอลปัจจุบัน แต่บางส่วนก็ไม่ได้เห็นด้วยกับความคิดนี้

ชาวยิวส่วนใหญ่เป็นไซออนิสต์ แม้ว่าจะมีคนส่วนน้อยที่ต่อต้านแนวคิดไซออนิสม์ เนื่องจากเหตุผลด้านศาสนาหรือการเมืองก็ตาม

คนที่ไม่ใช่ชาวยิว ก็สามารถจะเป็นไซออนิสต์ได้เช่นกัน

Prime Minister David Ben-Gurion reads the proclamation declaring the existence of the new Jewish State

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ, เดวิด เบน-กูเรียน นายกรัฐมนตรีคนแรกของประเทศอิสราเอล ประกาศสถานะความเป็นรัฐชาวยิวแห่งอิสราเอล เมื่อปี 1948

กระแสต่อต้านไซออนิสต์ คืออะไร

กระแสต่อต้านขบวนการไซออนิสต์ สามารถนิยามเป็นการทั่วไปได้ว่า เป็นฝ่ายที่ต่อต้านการมีอยู่ของรัฐอิสราเอล

ขณะเดียวกัน ก็มีนักวิจารณ์ที่เป็นไซออนิสต์ วิจารณ์นโยบายรัฐบาลของอิสราเอลเช่นกัน เช่น การเข้ายึดครองเขตเวสต์แบงก์ ซึ่งอิสราเอลสร้างกำแพงกั้นล้อมรอบเขตแวสต์แบงก์เอาไว้ โดยอ้างว่าเพื่อป้องกันการโจมตีจากชาวปาเลสไตน์ แต่ผู้สนับสนุนปาเลสไตน์มองว่าเป็นเครื่องมือในการเข้าแย่งชิงดินแดน รวมทั้งการเข้าไปจัดตั้งนิคมชาวยิวในเขตเวสแบงก์ด้วย

ในบางกรณี การวิพากษ์วิจารณ์อย่างเผ็ดร้อนรุนแรงต่ออิสราเอล ก็ยากที่จะแยกแยะได้ว่า การวิจารณ์ดังกล่าวเป็นผลจากกระแสการต่อต้านชาวยิวด้วยหรือไม่

นี่จึงนำไปสู่การกล่าวหาว่า กระแสการต่อต้านไซออนิสต์ (ซึ่งรวมถึงการปฏิเสธการมีอยู่ของรัฐชาวยิว) เป็นเพียงรูปแบบใหม่ของกระแสการต่อต้านชาวยิว นอกจากนี้สหพันธ์รำลึกเหตุการณ์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์สากล (International Holocaust Remembrance Alliance) ระบุว่า ข้อกล่าวอ้างบางส่วนและข้อกล่าวหาต่ออิสราเอลยังมีลักษณะเป็นการต่อต้านชาวยิวด้วย

แต่ผู้ที่ปฏิเสธแนวคิดนี้บอกว่า ข้อโต้แย้งนี้ถูกใช้เป็นเครื่องมือของฝ่ายที่สนับสนุนอิสราเอลเพื่อที่จะปิดปากการวิจารณ์อย่างมีเหตุผล ด้วยการแปะป้ายกล่าวหาผู้วิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นพวกเหยียดเชื้อชาติ

นอกจากนี้ บางคนยังเห็นว่า คำว่า "ไซออนิสต์" สามารถถูกใช้เป็นรหัสในการโจมตีชาวยิวได้ด้วย ขณะที่บางส่วนมองว่ารัฐบาลอิสราเอลและผู้สนับสนุน เจตนาสร้างให้เกิดความสับสนระหว่างกระแสต่อต้านชาวยิว กับกระแสต่อต้านไซออนิสต์ เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกวิจารณ์