ความตายอันโดดเดี่ยวในคุกของนักเปียโนรัสเซีย ผู้อดอาหารประท้วงต้านสงคราม
ที่มาของภาพ, Sverdlovsk local history museum
- Author, เอลิซาเวตา ฟอกท์
- Role, บีบีซีนิวส์รัสเซีย
ในขณะที่วอชิงตันกำลังแลกเปลี่ยนนักโทษครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่สงครามเย็นกับมอสโก -- พาเวล กุชเนียร์ นักเปียโนที่ถูกจำคุกได้เสียชีวิตลงไปอย่างเงียบ ๆ
นักดนตรีคลาสสิกผู้นี้ได้ประท้วงอย่างต่อเนื่องเพื่อต่อต้านการรุกรานยูเครนของรัสเซีย และเริ่มการอดอาหารประท้วง หลังจากที่เขาถูกจับกุมได้ไม่นานเมื่อเดือน พ.ค. ที่ผ่านมา ในเวลาต่อมาเขาได้ปฏิเสธการดื่มน้ำด้วยเช่นกัน
เขาเสียชีวิตลงอย่างช้า ๆ และโดยไม่มีการเผยแพร่ข่าวใด ๆ ออกมา เมื่อวันที่ 28 ก.ค. เพียง 4 วัน ก่อนที่กลุ่มนักเคลื่อนไหวที่มีชื่อเสียงกว่าเขา จะได้รับการแลกเปลี่ยนตัวกับสายลับของเครมลิน สายลับแฝงตัว และมือสังหารที่ถูกจำคุกในที่คุมขังของชาติตะวันตก
หลังจากการเสียชีวิตอย่างโดดเดี่ยวของเขาภายในศูนย์ควบคุมตัวก่อนการพิจารณาคดีที่เมืองบิโรบิดซาน ( Birobidzhan ) ทางตะวันออกสุดของรัสเซีย มีคนเพียง 11 คนเท่านั้น ที่เข้าร่วมงานเผาศพ
สเวตลานา คาเวอร์ซินา นักการเมืองอิสระในไซบีเรียกล่าวว่า ไม่มีใครพยายามที่จะบอกให้เขาหยุดการเสียสละตัวเอง เพราะพวกเขาไม่ทราบว่าเกิดอะไรขึ้น
“เราไม่สามารถเข้าไปช่วยสนับสนุนและส่งทนายให้เขาได้ เราไม่รู้อะไรเลย” เธอเขียนในแอปพลิเคชันส่งข้อความเทเลแกรม “เขาอยู่เพียงลำพัง”
“มัลเดอร์ สายลับต่างชาติ”
ตอนที่กุชเนียร์ถูกจับกุม ช่องยูทิวบ์ของเขามีวิดีโอที่มีเนื้อหาต่อต้านสงครามอยู่เพียง 4 คลิป และมีผู้ติดตามอยู่เพียง 5 คนเท่านั้น
โพสต์หลายโพสต์เกี่ยวกับ “มัลเดอร์ สายลับต่างชาติ ” ของเขาเป็นการอ้างอิงถึงตัวละครนักสืบมัลเดอร์ ในซีรีส์โทรทัศน์สหรัฐฯ เรื่อง ดิ เอ็กซ์ ไฟล์ส (the X Files) ซึ่งเป็นที่นิยมในรัสเซียในช่วงทศวรรษ 1990 และยังหมายถึงกฎหมายรัสเซียที่เรียกผู้ต้องสงสัยในประเด็นเกี่ยวกับการเมืองว่าเป็น “สายลับต่างชาติ” ในคลิปหนึ่ง กุชเนียร์ยังปรากฏตัวพร้อมกับป้ายของหน่วยเอฟบีไอที่วาดด้วยมือ
วิดีโอชิ้นสุดท้ายของเขาซึ่งเผยแพร่ในเดือน ม.ค.ได้พูดถึงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์พลเรือนโดยทหารรัสเซียในเมืองบูชา (Bucha) ชานเมืองของกรุงเคียฟ
ไม่กี่เดือนต่อมา ช่องเทเลแกรม “โอเปอร์เรชัน รีพอร์ตส์” (Operational Reports) ที่มีความใกล้ชิดกับหน่วยข่าวกรอง ได้โพสต์วิดีโอซึ่งมีผู้ชายสวมหน้ากากนำกุชเนียร์ไปยังรถตู้มินิแวนสีขาว พร้อมให้ข้อมูลว่า มีการดำเนินคดีทางอาญาเกิดขึ้น โดยกล่าวหากุชเนียร์ว่ากระทำการที่เรียกร้องให้มีการก่อการร้าย ซึ่งมีโทษจำคุกสูงสุด 7 ปี
ไม่มีการรายงานใด ๆ เพิ่มเติมจนกระทั่งวันที่ 2 ส.ค. เมื่อโอลกา โรมาโนวา นักเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชนและเพื่อนนักเปียโนของกุชเนียที่ชื่อว่า โอลกา ชครีกูโนวา เปิดเผยการเสียชีวิตของเขาในบทความที่เผยแพร่โดยองค์กรข่าวออนไลน์ Vot Tak
ทางด้านอิรีนา เลวินา แม่วัย 79 ปีของกุชเนีย ยืนยันว่าลูกชายของเธอเสียชีวิตแล้ว
ที่มาของภาพ, Anon
กุชเนียร์เกิดในเมืองทัมบอฟ ทางตอนกลางของรัสเซีย มิคาอิล พ่อของเขาเป็นนักเปียโนและนักการศึกษา ส่วนแม่ของเขาเป็นครูสอนดนตรีในโรงเรียน
พาเวล กุชเนียร์ เริ่มเล่นเปียโนตั้งแต่อายุสองขวบ และเมื่ออายุเพียง 17 ปี เขาแสดงในคอนเสิร์ตที่น่าประทับใจเป็นเวลา 2 ชั่วโมงครึ่ง โดยเขาได้ร่วมแสดงเปียโน 24 พรีลูดและฟูกส์ ซึ่งแต่งโดยนักประพันธ์เพลง ดมิทรี ชอสตาโควิช
ในปีเดียวกัน กุชเนียร์ ได้เข้าเรียนที่มอสโก คอนเซอร์เวทอรี (Moscow Conservatory) ซึ่งเพื่อนร่วมชั้นเรียนชื่อว่า จูเลีย เวิร์ตแมน กล่าวว่าเขาได้ปลูกฝัง “ภาพลักษณ์ของนักเคลื่อนไหว” ที่นั่น ทั้งการที่เขามักสวมเสื้อโค้ตเก่าและเสื้อผ้าสีดำ พร้อมกับพกขวดวอดก้าขนาดครึ่งลิตรโผล่ออกมาจากกระเป๋า
ในการให้สัมภาษณ์เมื่อปี 2005 เมื่อกุชเนียร์ถูกถามว่าเขาจะไม่เล่นบทประพันธ์ไหน เขาตอบว่า “เพลงชาติรัสเซีย”
หลังจากสำเร็จการศึกษา ชครีกูโนวากล่าวว่า กุชเนียร์ตั้งใจทำงานในเมืองเล็ก ๆ ซึ่งเขาเชื่อว่าจะมีเสรีภาพทางดนตรีและเสรีภาพส่วนบุคคลมากกว่า หากอยู่ในเมืองที่ไม่ใช่มอสโก
เขาย้ายไปยังเมืองเยกาเตอรินเบิร์ก (Yekaterinburg), เคิร์สก์ (Kursk) และใช้เวลา 3 ปีในเคอร์กัน (Kurgan) เมืองทางทิศตะวันออกของภูเขาอูรัล ก่อนที่เขาจะสูญเสียงานที่วงดุริยางค์ฟิลฮาร์โมนิกที่นั่นในปี 2022
ชครีกูโนวากล่าวว่า เธอไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของการเลิกจ้าง แต่บอกว่า “เขาคือฟันเฟืองที่ไม่เข้ากับเครื่องจักรกลใด ๆ และเป็นแบบนั้นตลอดมาตั้งแต่เขายังเด็ก”
หลังจาก 4 เดือนที่ไม่มีงาน กุชเนียร์ได้กลายเป็นศิลปินเดี่ยวให้กับวงดุริยางค์ฟิลฮาร์โมนิกบิโรบิดซาน และบอกกับโทรทัศน์ท้องถิ่นว่า “หากผมไม่ถูกจำคุก ไม่ถูกเกณฑ์ทหาร หรือถูกไล่ออก ผมหวังว่าจะได้ใช้เวลา 12 ปีถัดไปกับพวกคุณ”
“ผมทำสิ่งนี้ด้วยเหตุผล”
กุชเนียร์ใช้เวลาว่างในการประท้วงต่อต้านสงคราม
ในอีเมลที่ส่งถึงเพื่อน เขาได้บรรยายการติดโปสเตอร์ทั่วทั้งเมืองบิโรบิดซานตอนกลางคืน ด้วยข้อความประณามการเกณฑ์ทหาร และเรียกวลาดิเมียร์ ปูติน ว่าเป็นฟาสซิสต์
เขายังเริ่มการอดอาหารประท้วงด้วย โดยครั้งแรกเขาอดอาหารเป็นเวลา 20 วันในฤดูใบไม้ผลิปี 2023 และหลังจากนั้นก็อดอาหารอีกเป็นเวลา 3 เดือนในปีเดียวกัน
ชครีกูโนวากล่าวว่า กุชเนียร์รู้ดีถึงความอันตรายที่เขาเผชิญอยู่
“มันเป็นการประท้วงอย่างโดดเดี่ยวของเขา” เธอกล่าว “เป็นการกระทำของคนที่ไม่รู้ว่าเขาจะทำอะไรได้อีกแล้ว”
เธอพยายามเกลี้ยกล่อมให้เขาออกจากรัสเซีย หรืออย่างน้อยก็ไปแสดงที่เบอร์ลิน ซึ่งเธออาศัยอยู่ตอนนี้ แต่พวกเขาไม่สามารถจัดการให้กุชเนียร์เดินทางมาได้
ในปลายเดือน มี.ค. กุชเนียร์พูดกับชครีกูโนวาครั้งสุดท้าย โดยบอกกับเธอว่าเขารู้สึกเหมือนถูกจับตามองและบอกว่าเขา “เห็นคน ๆ เดียวกันซ้ำ ๆ”
“ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้น ผมทำสิ่งนี้ด้วยเหตุผล” กุชเนียร์
“เหมือนโครงกระดูก”
บันทึกของศาลเมืองบิโรบิดซาน ไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับคดีอาญาต่อกุชเนียร์ แต่มีบันทึกคดีที่ไม่ใช่คดีอาญาจาก “การก่อเหตุอันธพาลสถานเบา” ซึ่งยื่นเข้ามาในวันที่ 20 มิ.ย.
ต่อมาในวันที่ 19 ก.ค. กุชเนียร์ถูกสั่งปรับโดยไม่ระบบไม่ได้ระบุจำนวนเงินเอาไว้ แต่ไม่ชัดเจนว่าเขาเข้าร่วมฟังการพิจารณาคดีหรือไม่
ศาลส่งสำเนาคำพิพากษาให้เขา แต่ถูกส่งกลับในวันที่ 30 ก.ค. โดยมีบันทึกว่า “ไม่สามารถจัดส่งได้” ซึ่งแน่นอนว่าขณะนั้นกุชเนียร์ได้เสียชีวิตไปแล้ว
เว็บไซต์ข่าวอิสระมีเดียโซนา ได้พูดคุยกับผู้ที่พบเห็นเขาเมื่อไม่นานก่อนเขาเสียชีวิต พวกเขาอธิบายว่า กุชเนียร์มีสภาพ “เหมือนโครงกระดูก” ซึ่งในช่วงกลางเดือน ก.ค. เขาแทบจะเดินไม่ได้และ “อยู่ในสภาพที่แย่มาก”
สาเหตุการเสียชีวิตอย่างเป็นทางการคือ “ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขยายและหัวใจล้มเหลว”
สำนักงานความปลอดภัยกลางของรัสเซีย (FSB) และศาลเมืองบิโรบิดซาน ไม่ตอบกลับการร้องขอความเห็นจากบีบีซี ส่วนนายวาซิลี มิคาเลนโก หัวหน้าหน่วยงานเรือนจำของรัสเซียประจำภูมิภาค กล่าวกับเว็บไซต์ข่าวอิสระมีเดียโซนาว่าเขาไม่ทราบข้อมูลใดเกี่ยวกับกรณีนี้
“อ่อนโยนและตลก”
หลังจากการเสียชีวิตของกุชเนียร์ แม่ของเขาได้บอกกับสำนักข่าวออกโน (Okno) องค์กรข่าวอิสระอีกแห่งว่า เธอได้พยายามแล้วในการเปลี่ยนความคิดของลูกชาย แต่ก็ล้มเหลว
“ฉันต้องการให้เขาใช้ชีวิตในทางที่เงียบสงบกว่านี้ และหลีกเลี่ยงการเมืองโดยสิ้นเชิง”
“ฉันรู้สึกเสียใจมากที่เขาสละชีวิตของเขาไป ซึ่งเห็นได้ชัดว่า ไม่ได้เกิดประโยชน์อะไรขึ้นมาเลย”
แต่ชครีกูโนวาไม่เห็นด้วย เพื่อนของกุชเนียร์คนนี้กล่าวว่า กุชเนียร์รู้มาตลอดว่าเขากำลังเสี่ยงชีวิตเพื่อให้ได้แสดงความเห็นเรื่องการต่อต้านสงครามของเขา
“เขาเข้าใจว่าอาจมีวิธีอื่น” ชครีกูโนวากล่าว “แต่เมื่อเขาตระหนักถึงมันแล้ว ก็ไม่มีทางกลับหลัง เขารู้ว่าเขาจะต้องทำให้ถึงที่สุด ดังนั้น มันจึงไม่ใช่ความพยายามที่สูญเปล่า”
ด้วยความตายของกุชเนียร์ เขาได้รับความสนใจมากขึ้นมากกว่าที่เขาเคยได้รับในช่วงที่ยังมีชีวิตอยู่
หนังสือที่เขาเขียนในปี 2014 ได้รับการตีพิมพ์ใหม่ในเยอรมนีอย่างรวดเร็ว
เกรซ ชัตโต สมาชิกของวงดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ Clean Bandit ที่ได้รับรางวัลแกรมมี่ ซึ่งเคยเรียนกับกุชเนียร์ที่ มอสโก คอนเซอร์เวทอรี ได้เขียนคำไว้อาลัยที่เต็มไปด้วยอารมณ์ความรู้สึกบนอินสตาแกรมของเธอโดยเขียนถึงกุชเนียร์ว่าเป็นเพื่อนที่ “อ่อนโยนและตลก”
นอกจากนี้ นักดนตรีคลาสสิกชั้นนำ 22 คน รวมถึงแดเนียล บาเรนบอยม, เซอร์ ไซมอน รัทเทิล และมาร์ธา อาร์เจอริช ได้เขียนจดหมายเปิดผนึกเพื่อรำลึกถึง “ศิลปินที่โดดเด่น” ที่พวกเขาไม่เคยพบ
แม้ว่าช่องยูทิวบ์ของกุชเนียร์จะมีผู้ติดตามเพียงหลักหน่วยในช่วงชีวิตของเขา แต่คลิปที่ได้รับความนิยมที่สุดของเขาในตอนนี้มีการดูมากกว่า 22,000 ครั้ง
