Женев натиҷа дод: Эрон бо шаш қудрати ҷаҳонӣ ба тавофуқ расид
Музокироти Эрон ва Гурӯҳи 5+1, ки то соъоте аз бомдоди рӯзи якшанбеи 24 ноябр ба тӯл анҷомида буд, билохира бо ҳусули тавофуқе миёни музокиракунандагон ба саранҷом расид.
Муҳаммадҷаводи Зариф дар саҳфаи Твитери худ навишт: "Ба тавофуқ расидем."
Оқои Ароқчӣ мегӯяд "ҳаққи ғанисозии Эрон дар тавофуқ бо Панҷ ба иловаи як ба расмият шинохта шудааст".
Хабарнигорон ва эҳтимолан милюнҳо нафар дар Эрон ва саросари ҷаҳон мунтазири баргузории нишасти хабарии масъулони аршади музокиракунанда дар Женев буданд, то тавофуқи миёни Эрон ва шаш кишвари ҷаҳонро эълом кунанд.
Гузоришҳо аз ҷузъиёти тавофуқномаи Эрон ва шаш қудрати ҷаҳонӣ ҳикоят дорад, ки бар ин асос таҳримҳо алайҳи тиҷорати тило ва петрушимӣ таълиқ хоҳад шуд ва беш аз чаҳор милиёрд дулор аз дороиҳои блукшудаи Эрон ба ин кишвар бозгардонда хоҳад шуд.
Хонуми Аштун дар баёнияи кӯтоҳе, ки хонд аз аҳаммяти тавофуқ дар ин музокирот хабар дод ва онро роҳгушо хонд, аммо аз ҷузъиёти ин тавофуқнома чизе нагуфт.
Котрин Аштун дар мусоҳибаи телевизиюнӣ гуфт: "Мо хеле умедворем, ки ин тавофуқи аввалия моро ба як тавофуқи ниҳоӣ савқ диҳад. Музокирот бисёр печида буд ва бояд дар адабиёт ва так-таки луғот диққат мекардем. Ва дар ниҳоят як иттиҳод дар Гурӯҳи 5+1 бар сари як ҳадаф ба вуҷуд омад."
Кохи Сафед бо интишори иттилоъияе аз ҷузъиёти мувофиқатномаи Эрон ва шаш қудрати ҷаҳонӣ хабар додааст. Дар ин иттилоъия аз тавофуқ бар сари таваққуфи ғанисозии болои 5 дарсад сухан ба миён омада.
Борок Убомо мегӯяд "таҳримҳо таъсир гузоштанд ва бо рӯйи кор омадани оқои Рӯҳонӣ ройзаниҳои бисёр фишурдае бо Эрон доштем ва имрӯз диплумосӣ роҳеро дар баробари мо гушуд."
"Мо талош кардем, ки ҷилави масири эҳтимолии Эрон барои дастёбӣ ба силоҳи ҳастаиро бигирем ва бо ин тавофуқ дар моҳҳои оянда ва барои нахустин бор дар солҳои гузашта барномаи ҳастаии Эрон пешрафт нахоҳад кард."
Оқои Убомо афзуд: "Дар баробари ин мо бахше аз таҳримҳоро ба ҳолати таълиқ дармеоварем ва ин метавонад оғозе барои таъомули Эрон ва ҷомеъаи ҷаҳонӣ бошад. Дар ниҳоят ин диплумосӣ аст, ки метавонад моро ба натиҷа бирасонад. Гоми аввале, ки имрӯз ба он расидем, муҳимтарин пешрафте аст, ки мо дар баробари барномаи ҳастаии Эрон доштем."
Муҳаммадҷаводи Зариф, ки ҳамзамон бо оқои Убомо шурӯъ ба гуфтугӯ бо хабарнигорон карда буд, дар посух ба хабарнигори Си-эн-эн гуфт: "Ҳаққи ғанисозӣ ва истифода аз дониши ҳастаӣ дар матни прутукули илҳоқӣ вуҷуд дорад ва ин ҳаққи мусаллами мост. Тавофуқи феълӣ дар ду бахш бавузӯҳ ишора мекунад, ки барномаи ҳастаии Эрон идома хоҳад ёфт."
Оқои Зариф дар кунфронси хабарӣ вориди ҷузъиёти тавофуқномаи кишвараш бо шаш қудрати ҷаҳонӣ нашуд, аммо таъкид кард, ки дар ин тавофуқнома "дастикам дар ду бахш" ба ҳаққи Эрон барои ғанисозӣ ва истифода аз энержии ҳастаӣ ишора шудааст. Ӯ ҳамчунин таъкид кард, ки дар минтақаи Ховари Миёна касе "набояд нигарон бошад", чаро ки амният ва таъомул дар Ховари Миёна авлавиятҳои Эрон ҳам ҳаст.
Ҷон Керрӣ, вазири умури хориҷаи Омрико, мегӯяд: "Мо ба тавофуқе расидем, ки ба муҷиби он барномаи ҳастаии Эрон аз ин лаҳза ба тавре, ки барои кишварҳои минтақа таҳдиде талаққӣ шавад, идома нахоҳад ёфт ва дар ҳақиқат барномаи ҳастаии Эронро ба ақиб хоҳад бурд ва ин яъне амният барои муттаҳидони мо дар минтақа ва Исроил."
Оқои Керрӣ афзуд: "Оқои Зариф, вазири хориҷаи Эрон, башиддат талош кард ва мо бобати ин аз ӯ муташаккирем. Ҳоло мо бояд ба дунё собит кунем, ки иддаъои Эрон барои сулҳомез будани барномаҳояш сиҳҳат дорад."
"Бидуни тасмими Эрон барои роҳгушоӣ дар музокирот ба ин тавофуқ намерасидем."
"Таҳримҳо ба расидани мо ба ин тавофуқ кумак кард. Иштибоҳ накунед, вазъи таҳримҳо худаш ҳадафи мо набуд, балки онҳо василае буд барои ин ки ба мо кумак кунад, то ба ин музокирот бирасем ва дар натиҷаи он иқдомот имрӯз ба ин тавофуқ расидем, ки барои шаш моҳ ба он амал хоҳем кард. Ин тавофуқ муҳимтарин бахшҳои барномаи ҳастаии Эронро мутаваққиф мекунад. Мо ба таъсисоти калидии Эрон дастрасӣ хоҳем дошт. Эрон тавофуқ карда, ки ҳамаи ғанисозии болои 5 дарсадро мутаваққиф кунад ва захираи ғанисозишудаи худро коҳиш диҳад. Яъне дар шаш моҳи оянда ин захира ба сифр хоҳад расид."
Оқои Керрӣ дар идома гуфт: "Эрон дигар таъсисоти ҳастаӣ нахоҳад сохт. Сонтрифужҳои ҷадид нахоҳад сохт. Ин тавофуқнома намегӯяд, ки Эрон ҳаққи ғанисозӣ дорад. Дар ин санад фақат тарҳи андозаи ғанисозии Эрон ва барномаи сулҳомези ҳастаии Эрон мавриди ишора қарор гирифта, ки бояд ба назорат ва бар асоси ин тавофуқи мумкин идома ёбад ё мутаваққиф шавад ва ҳеҷ ҷои он ба ҳаққи ғанисозӣ дар пурутукули Эн-пи-тӣ ишора нашудааст."
"Ин фақат як гоми аввал аст, аммо муҳим аст чун намегузорад феълан барномаи ҳастаии Эрон ба ҷилав ҳаракат кунад, то мо дар гомҳои баъдӣ ба тавофуқи асосӣ бар сари барномаи ҳастаии Эрон бирасем. Дар баробар мо бахше аз таҳримҳоро таълиқ ва бахше аз амвол ва пули Эронро ба ин кишвар бозмегардонем."
"Танҳо ҳадафе, ки моро ба ин ҷо овард, ин буд, ки итминон пайдо кунем, ки Эрон ба силоҳи ҳастаӣ даст пайдо нахоҳад кард ва бо ҳамин ҳадаф ҳам ин ҷоро тарк мекунем... Мо дар фазое бо эҳтироми муқобил омодаем, ки ҳамкорӣ ва талош кунем, то ин таҳдид аз миён бардошта шавад."
