Otoniel: Mlanguzi mkuu wa mihadarati aliyehamishwa Marekani

Ujumbe huu ulichapishwa wakati wa kukamatwa kwa Otoniel mnamo Oktoba 2021 na sasa umeboreshwa na kurejeshwa kwake Marekani.

Otoniel, akiwa amefungwa pingu na kuvaa ovaroli za kijivu, alikabidhiwa Jumatano na polisi wa Colombia kwa maajenti kutoka Marekani na Interpol, ambao walimpokea ndani ya ndege kutoka nchi hiyo.

Dairo Antonio Úsuga David, almaarufu Otoniel, ndiye mlanguzi wa dawa za kulevya aliyekuwa akisakwa zaidi nchini Colombia na alikamatwa Oktoba 2021 baada ya takriban muongo mmoja wa msako mkali.

Mkuu wa genge lenye nguvu la Clan del Golfo sasa yuko Marekani, ambako lazima ajibu mashtaka ya ulanguzi wa dawa za kulevya.

''Wacolombia, nataka kuwafahamisha kuwa Dairo Antonio Úsuga, almaarufu Otoniel, amerudishwa nchini. Mhalifu huyu anafananishwa tu na Pablo Escobar, sio tu kwamba ni mlanguzi hatari wa dawa za kulevya duniani bali pia ni muuaji wa viongozi wa kijamii, mnyanyasaji wa watoto na vijana, muuaji wa maafisa wa polisi na mmoja wa wahalifu hatari zaidi duniani,'' Rais wa Colombia Iván Duque alisema Jumatano.

Otoniel, mwenye umri wa miaka 50, alikamatwa mwaka jana katika manispaa ya Necoclí, kaskazini-magharibi mwa Colombia, katika operesheni ya pamoja iliyohusisha zaidi ya wanajeshi 300 kutoka Jeshi, Jeshi la Wanaanga na Polisi wa Kitaifa waliohamishwa kwa zaidi ya helikopta ishirini.

''Ni pigo kubwa zaidi ambalo limewahi kukabiliwa katika ulanguzi wa dawa za kulevya katika karne hii katika nchi yetu. Pigo hili linalinganishwa tu na kuanguka kwa Pablo Escobar katika miaka ya 90,''alisema Rais Duque alipokuwa akisherehekea habari hiyo.

Mnamo mwaka wa 2015, mamlaka ya Colombia ilianza operesheni ya kumkamata Otoniel ambapo wanajeshi 1,200 wa vikundi vya wasomi vilivyotayarishwa vyema nchini walishiriki, zaidi ya mara mbili ya 500 waliokuwa wakimfuatilia Escobar wakati huo.

Kuhusu genge la Clan del Golfo, Waziri wa Ulinzi wa Colombia Diego Molano alisema mnamo Oktoba kwamba limekuwa ''tishio kubwa zaidi'' katika miaka ya hivi karibuni kwa sababu ''idadi kubwa ya tani za coca ambazo Colombia ilichukua kwenye masoko kutoka Marekani na Ulaya zilisimamiwa na kuelezwa'' na shirika hili la uhalifu.

Kulingana na vyombo vya habari vya Colombia, dhidi ya Otoniel kulikuwa na waraka uliyotolewa na Interpol kwa mauaji mengi, utekaji nyara mara nyingi na njama ya kutenda uhalifu, miongoni mwa uhalifu mwingine.

Kwa kuongezea, ni somo la michakato zaidi ya 120 ya mahakama iliyofunguliwa kwa kila aina ya uhalifu.

Uhamisho wa Otoniel Jumatano hii hadi kituo cha kijeshi cha Catam, kilichounganishwa na uwanja wa ndege wa kimataifa wa El Dorado huko Bogotá, ulikuwa na sifa za tamasha la sinema, na msafara wa vifaru ukiwa umezungukwa na makumi ya polisi waliokuwa kwenye pikipiki.

Akishuka kwenye kifaru kwenye uwanja wa ndege, Otoniel alionekana akiwa amefungwa pingu mikononi na miguuni, akiwa amevalia fulana ya kivita na kofia ya chuma, akilindwa na mawakala kadhaa.

Kurejeshwa kwake Marekani kulikoleta utata

Kurejeshwa nchini Marekani kuliwezekana baada ya Baraza la Serikali, mahakama kuu ya Colombia yenye utata na kiutawala, kuondoa hatua ya tahadhari iliyotolewa kwa mashirika ya waathiriwa ambayo yalitaka kuzuia kujisalimisha kwake kwa Marekani, kwani wanaamini kwamba Otoniel anapaswa kujibu kwanza kwa kesi yake ya uhalifu nchini Colombia.

Baada ya kukamatwa kwake, ''Otoniel'' alitoa ushahidi mara kadhaa mbele ya Mahakama Maalum ya Amani (JEP), ambayo inahukumu uhalifu unaofanywa na wahusika tofauti katika mzozo wa silaha, na kutoa zaidi ya majina 60 ya wanajeshi, wanasiasa, viongozi na makampuni ambayo inadaiwa alikuwa na mahusiano nao.

Kwa sababu hiyo, kutoka kwa sekta mbalimbali ilidaiwa kwamba mkuu wa genge la Clan del Golfo hapaswi kurejeshwa haraka hivyo Marekani, kwa kuwa inachukuliwa kuwa bado ana siri na ana habari nyingi ambazo anaweza kuchangia katika kupatikana kwa haki nchini Colombia na kusaidia kufafanua uhalifu wa migogoro.

''Ni hamu ya kushangaza kwa serikali kurudisha ukweli wa Otoniel nchini Marekani. Wanaogopa kufa. Wananchi wa Colombia wana haki ya kujua ni akina nani walioshiriki katika uhalifu wao wote,'' Waziri wa Mambo ya Ndani wa zamani Juan Fernando Crist aliandika kwenye akaunti yake ya Twitter.

Hata hivyo, Rais Duque alisema kwamba kurejeshwa kwake hakutazuia uhalifu kwenda bila kuadhibiwa nchini humo, kwa kuwa ''lazima aendelee kushirikiana na mamlaka za Colombia ambazo zinamhitaji katika uchunguzi wao.''

"Jambazi huyu alisafirishwa kwenda kutumikia vifungo vya kusafirisha dawa za kulevya nchini Marekani, lakini nataka niweke wazi kuwa, mara atakapomaliza vifungo hivyo atarejea Colombia kwa ajili ya kulipia uhalifu alioufanya nchini kwetu," alisema Duque.

Historia ya vurugu

Maisha ya Otoniel yanaweza kuonekana kama mkusanyiko wa tabaka za kijiolojia za historia ya vurugu nchini Colombia katika miongo ya hivi majuzi.

Alizaliwa Antioquia mwanzoni mwa miaka ya 1970 na akiwa na umri wa miaka 16 alijiunga na kikundi cha waasi cha Ejército Popular de Liberación (EPL) na kaka yake.

Baadaye, pamoja na kaka yake Juan de Dios Úsuga David, almaarufu ''Giovanni'', alijiunga na FARC na baadaye, katika kile kinachoonekana kama '180-degree turn', wanamgambo wa Vikosi vya Kujilinda vya Umoja wa Colombia.

Mnamo mwaka 2005, kikundi hicho kiliachana na silaha, lakini ndugu hao walijiunga na safu ya bosi wa dawa za kulevya Daniel Rendón Herrera, almaarufu ''Don Mario.''

Alipokamatwa mwaka wa 2009, Otoniel na Giovanni waliachwa wasimamie genge hilo.

Otoniel alikua kiongozi mkuu wakati kakake alifariki dunia mikononi mwa polisi wa kitaifa wakati wa shambulio kwenye tafrija ya genge linalojihusisha na ''dawa za kulevya'' wakati wa Mwaka Mpya mnamo Januari 1, 2012.

Kutoka kwa familia hadi kwenye genge

Ikizingatiwa kama kikundi kikubwa, Clan del Golfo hapo awali ilijulikana kama Urabeños, baada ya mkoa wa Urabá ambapo linafanya kazi, ingawa misimamo yake inaenea hadi sehemu kubwa ya nchi na kwingineko (wanachama wa kikundi hicho wametekwa nchini Brazili, Argentina, Peru, Uhispania na Honduras).

Katika msingi wake kumekuwa na genge la familia, Úsuga, ambalo sio tu Otoniel na Giovanni wametoka, lakini pia binamu kadhaa na jamaa wengine wa karibu.

Kwa mfano, Francisco José Morelo Peñata, almaarufu ''El Negro Sarley'' (aliyeuawa katika operesheni ya polisi mnamo Aprili 2013), alikuwa na uhusiano wa kimapenzi na mmoja wa dada za Otoniel, kulingana na polisi, na alikuwa wa pili katika genge lao baada ya kifo cha John.

Msimamizi wa fedha za kundi hilo alikuwa mshirika wa Otoniel, Blanca Senobia Madrid Bennjumea, kwa jina lingine ''La Flaca'', ambaye alitekwa mwaka wa 2015 na alitambuliwa na polisi kama mhusika mkuu wa mawasiliano na magenge ya Mexico na aliyesimamia uratibu wa ulanguzi wa dawa za kulevya hadi Amerika ya Kati alikuwa mpwa wa Otoniel na mtoto wa kambo wa El Negro Sarley, Harlison Úsuga, almaarufu ''Pedro Arias'', ambaye pia alifungwa gerezani.

Mwaka wa 2015, Agosti iliyopita, serikali ya Colombia iliidhinisha kurejeshwa nchini Marekani kwa Alexander Montoya Úsuga almaarufu ''El Flaco'', binamu ya Otoniel ambaye alikamatwa mwaka wa 2012 nchini Honduras.

Idara ya Haki ya Marekani imeelezea genge la Gulf kama ''mojawapo ya mashirika muhimu ya uhalifu uliopangwa wa kimataifa'' ambayo yanatishia nchi hiyo.

Kwa upande mwingine, tangu wakati walipokuwa wakijulikana kama Urabeños, Clan del Golfo imesambaza vijitabu ambamo wanajiita Vikosi vya Kujilinda vya Gaitanista vya Colombia, ambavyo vinachukuliwa na vyombo vya habari vya Colombia kama hila ya kuficha ukweli wao.

Ukwepaji wa kudumu

Mahusiano madhubuti ya kifamilia, pamoja na uwepo wake thabiti katika eneo la Colombia wanalolijua vyema, ni baadhi ya sababu zilizofanya mamlaka kuwa na wakati mgumu kumkamata Otoniel.

Sehemu ya hiyo inahusiana na uhusiano wa karibu wa familia yake na Urabá.

Wao ni wenyeji wa eneo hilo, ambalo watu wa wake wanajua vizuri.

Wanajua jinsi ya kusimamia eneo lao na kuwa na nguvu juu ya idadi ya watu wao.

Baada ya kifo cha Giovanni, genge hilo lilitangaza mgomo wa kutumia silaha ambao uliacha eneo hilo na mkwamo kwa siku kadhaa.

Lakini Otoniel pia alikuwa na mbinu kadhaa za kuwakwepa wanaomfuatia.

Miongoni mwao ilikuwa matumizi ya mbwa wa 'Creole' waliofunzwa kutoa taarifa wakati mtu asiyemfahamu anapokaribia, akiwa na muda wa kutosha wa kutoroka.

Katika mojawapo ya kutoroka huko ilimbidi kumwacha mmoja wa wanyama hao, mbwa mwitu wa Colomb

Polisi hao walimchukua, wakampa jina la Oto na kumfundisha na kumtumia katika operesheni ya 2015 ili kuwasaidia kumtafuta bwana wake wa zamani, ambaye harufu yake haieleweki.

Aidha, kwa mujibu wa vyombo vya habari vya Colombia, Otoniel hakutumia vifaa vya kiteknolojia kama vile simu za mkononi ili kukwepa kufuatiliwa, hivyo aliwasiliana na wanachama wa shirika lake kwa kutuma ujumbe wa sauti ambao ulisambazwa kwenye vinasa sauti na vijiti vya USB na wasafirishaji wa watu.

Hofu ya kukamatwa pia ilimfanya abadilishe kila mara mahali alipokuwa akilala, kwa kawaida msituni na mara nyingi kwenye vibanda vya mbao.

Makao hayo ya vijijini yalitofautishwa na televisheni kubwa, vinywaji vya bei ghali na manukato ya kifahari ambayo mamlaka walikuwa wakipata walipofuata hatua zake.

Kipengele kingine cha pekee cha pango zao kilikuwa godoro maalum za gharama kubwa.

Sasa baada ya kukamatwa, haijafahamika iwapo ataweza kuwashawishi viongozi kumruhusu kulala kwenye godoro la aina hiyo gerezani.