Je, Mmiliki wa TikTok yuko tayari kupoteza programu yake maarufu?

Wabunge wa Marekani wikendi hii wanaweza kupiga kura kuhusu mswada wa pili katika muda wa miezi kadhaa ambao unamuacha njia mmiliki wa TikTok wa China ByteDance - kuuza biashara yake ya Marekani au kupigwa marufuku.

Hofu kwamba data kuhusu mamilioni ya Wamarekani inaweza kutua mikononi mwa China imesababisha juhudi za Bunge la Congress kutenganisha TikTok kutoka kwa kampuni ya Beijing.

TikTok imesema ByteDance "sio wakala wa China au nchi nyingine yoyote". Na ByteDance inasisitiza kuwa si kampuni ya Kichina, inayoelekeza kwa makampuni mengi ya uwekezaji duniani ambayo yanamiliki 60% yake.

Lakini mafanikio ya ajabu ya programu hiyo nchini Marekani yameifanya kuwa mahali pengine pa kuvutia kati ya Washington na Beijing.

Baadhi ya Wamarekani milioni 170 hutumia angalau saa moja ya siku kutelezesha kidole kwenye TikTok. Hiyo inajumuisha takriban vijana sita kati ya 10, mmoja wa tano kati yao wanasema wanafanya mazoezi "karibu mara kwa mara", kulingana na Kituo cha Utafiti cha Pew. Zaidi ya 40% ya watumiaji wa Marekani wanasema ni chanzo chao kawaida cha habari.

Tick tock

Ilianzishwa mwaka wa 2012 na wajasiriamali wa China, ByteDance na ilipata ushindi wa kwanza kwa kutumia programu fupi ya video ya Douyin nchini China. Mwaka mmoja baadaye, ilizindua TikTok, toleo la kimataifa. TikTok ilipigwa marufuku nchini China lakini ilipata watumiaji bilioni moja katika miaka mitano.

Sasa inaendeshwa na kampuni ya dhima ndogo iliyoko Los Angeles na Singapore lakini kimsingi inamilikiwa na ByteDance. Wakati waanzilishi wake wanamiliki 20% tu ya ByteDance, ni sehemu inayodhibiti katika kampuni.

Takriban 60% inamilikiwa na wawekezaji wa taasisi, ikiwa ni pamoja na makampuni makubwa ya uwekezaji ya Marekani kama vile General Atlantic, Susquehanna na Sequoia Capital.

Asilimia 20 iliyobaki inamilikiwa na wafanyikazi kote ulimwenguni. Wajumbe wake watatu kati ya watano wa bodi ni Wamarekani.

Lakini mtego wa Beijing juu ya makampuni ya kibinafsi katika miaka ya hivi karibuni unatia wasiwasi Marekani kuhusu ni kiasi gani cha udhibiti wa Chama cha Kikomunisti cha China juu ya ByteDance, na data iliyo nayo.

Wasiwasi huu sio msingi. Mwaka jana, mfanyakazi wa zamani wa ByteDance alidai katika kesi kwamba Beijing ilipata data ya mtumiaji wa TikTok mnamo 2018 ili kupeleleza waandamanaji wanaounga mkono demokrasia huko Hong Kong - ByteDance ilipuuza hii kama "isiyo na msingi".

Marekani imekuwa ikikabiliana na nyayo kubwa za China kwenye ardhi yake huku maafisa wa ujasusi wakizidi kuonya kuhusu ujasusi, uchunguzi na udukuzi.

Mnamo 2022, Washington ilipiga marufuku uuzaji na uagizaji wa vifaa vya mawasiliano kutoka kwa kampuni tano za China, zikiwemo Huawei na ZTE. Sasa, mashaka hayo yameenea hadi kwenye miundombinu kama vile korongo zilizotengenezwa na China ambazo ni za kawaida katika bandari za Marekani, zikiwemo zile zinazotumiwa na wanajeshi.

Beijing imepuuzilia mbali wasiwasi huu kama utata wa Marekani na imeonya kwamba marufuku ya TikTok "itarudi tena kuathiri Marekani".

Tangu 2022, TikTok imekuwa ikielekeza data ya watumiaji wote wa Marekani kupitia kampuni kubwa ya teknolojia ya Texas Oracle kushughulikia maswala ya usalama. TikTok imesisitiza kwamba data ya Marekani itawekewa uzio na kuhifadhiwa kwenye seva za Oracle nchini Marekani.

Mkurugenzi Mtendaji wa TikTok wa Singapore Shou Zi Chew alihojiwa na Congress mara mbili katika chini ya mwaka mmoja, na akapuuza muunganisho wa programu - na viungo vyake vya kibinafsi - kwa mamlaka ya China.

Msisitizo wake wa mara kwa mara kuwa yeye ni raia wa Singapote na wala si Mchina ulienea. Baada ya kura ya Bunge dhidi ya TikTok alisema programu hiyo "itaendelea kufanya yote [wanayoweza], ikiwa ni pamoja na kutumia haki [zao] za kisheria" kulinda ufikiaji wa watumiaji wa Marekani kwenye mtandao huo. TikTok iliashiria taarifa yake kujibu maswali ya BBC.

Licha ya majaribio ya ByteDance ya kuihakikishia Washington, Baraza la Wawakilishi la Marekani lilipiga kura mwezi Machi kuipa ByteDance miezi sita kuuza TikTok kwa wamiliki wasio Wachina, au programu ifungiwe nchini Marekani.

Mswada huo bado unasubiri kuidhinishwa na Seneti. Siku ya Jumamosi wanatarajiwa kupiga kura tena kwa hatua sawa - isipokuwa wakati huu ikiwa imeunganishwa na miswada mingine inayoahidi msaada kwa Ukraine, Israel na Taiwan.

Toleo jipya zaidi linaipa ByteDance miezi tisa kuamua hatima ya TikTok - ikiwa Seneti itaipitisha na ikiwa nafasi ya mauzo inaonekana kuwa ya matumaini, Rais Joe Biden anaweza kuongeza muda wa mwisho kwa siku 90 zaidi. Bwana Biden tayari amesema ataitia saini kuwa sheria itakapofika kwenye meza yake.

Kuweka bei thamani ya TikTok

Kuthamini TikTok kwa uuzaji ni suala gumu.

Kama kampuni inayomilikiwa na watu binafsi, haitoi maelezo ya kifedha, lakini ripoti zinakadiria mapato yake ya Marekani yalifikia kati ya dola bilioni 16 hadi dola bilioni 20 mwaka wa 2023, hivyo kuchangia hadi asilimia 16 ya mapato ya ByteDance.

"Katika soko la kawaida, haitakuwa vigumu kupata hesabu ya dola bilioni 100. Hata hivyo, chini ya hatari za sasa za kisiasa na ukosefu wa ukwasi, tathmini itachukua athari kubwa ikiwa shughuli itafanyika," alisema Li Jianggan, ambaye. inaendesha kampuni ya mtaji yenye makao yake makuu Singapore ya Momentum Works.

Hii itakuwa sawa na uuzaji wa dhiki, pigo zaidi kwa kampuni ni ya ByteDance.

Na kuishurutisha ByteDance kuiuza TikTok haitafanya kazi, wachambuzi wanasema.

"Itafunga tu [nchini Marekani] badala ya kutengeneza dola bilioni chache," alisema Ling Vey-Sern, mshauri wa teknolojia ya Asia katika benki ya kibinafsi ya Uswizi Union Bancaire Privée.

Marufuku bado itaondolewa "wakati hali itabadilika, wakati uuzaji unamaanisha matokeo ya uhakika," Bw Li alisema.

Marekani haitakuwa ya kwanza kufungia TikTok - India ilipiga marufuku programu hiyo mnamo 2020, ikitoa sababu za usalama. Lakini TikTok ilinusurika marufuku hiyo kwa sababu soko la India, ambalo wakati huo lilikuwa kubwa kama soko la Marekani sasa, halikuwa na faida nyingi, alisema Jayant N Kolla, mwanzilishi wa kampuni ya ushauri ya teknolojia ya Convergence Catalyst.

Marekani sasa ndiyo soko kubwa zaidi la TikTok, likichangia takriban asilimia 17 ya jumla ya watumiaji wake, na lenye faida kubwa zaidi.

"Ikiwa TikTok itafungia shughuli zake za Marekani, haitapoteza msingi wa watumiaji pekee, bali pia itapoteza sehemu kubwa ya mapato yake. Hiyo ni hasara kubwa," Bw Kolla alisema.

Nani anataka TikTok?

Mwongozo wa mapato ndio sehemu "yenye utata zaidi" ya mpango wowote, Bw Li alisema. "Mnunuzi yeyote anayeweza kununua tu msingi wa watumiaji wa TikTok na yaliyomo labda atatafuta punguzo kubwa."

Kikwazo kingine kikubwa ni ikiwa mpango huo utajumuisha injini ya mapendekezo ya TikTok. Mchuzi wa siri unaoendeshwa na AI ambao hulisha watumiaji maudhui ni muhimu kwa mafanikio ya programu.

Wakati Marekani ilijaribu mara ya mwisho kulazimisha uuzaji mnamo 2020, ByteDance ilisema kanuni ya uraibu, ambayo inamiliki, haikuwa kwenye meza. Lakini kuuza TikTok bila algorithm hakutaondoa wasiwasi wa Washington au kuvutia wanunuzi.

Imetafsiriwa na Ambia Hirsi