Kundi la Wagner: Jinsi mamluki walio na wafungwa katika safu zao wanavyosifiwa kuwa ‘jeshi lenye uzoefu zaidi duniani’

Kwa miaka mingi, kikundi cha mamluki cha Kirusi Wagner, kilichoanzishwa na mfanyabiashara aliyeidhinishwa Yevgeny Prigozhin, kilijitenga na watu wa juu na wasomi walikataa kuwepo kwake.

Lakini wakati wa uvamizi wa Urusi huko Ukraine, kilianza kuchukua jukumu kubwa zaidi kwenye uwanja wa vita.

Baadhi ya wapiganaji wake, wakiwemo wafungwa wa zamani, wametunukiwa nishani kuu za Urusi.

Katika siku ya mwisho ya 2022, Rais wa Urusi Vladimir Putin alisafiri kuelekea kusini mwa nchi ili kutunuku nishani kuu za taifa kwa maafisa na wanajeshi waliopigana nchini Ukraine.

Mmoja wao alikuwa kijana mwenye ndevu mwenye nguo za kijeshi, tofauti na zile zinazovaliwa na wengine wa kundi hilo. Kulikuwa na aina mbalimbali zilizovaliwa na mamluki wa Kirusi.

Mmoja kati ya watu 40,000

Alitambuliwa kama Aik Gasparyan, shabiki wa sanaa ya mapigano, ambaye alikamatwa Oktoba 2019 kwa jaribio la wizi katika mgahawa wa Moscow na kuhukumiwa miezi michache baadaye kifungo cha miaka saba gerezani.

Lakini Desemba mwaka jana, video iliibuka kwenye moja ya chaneli za Telegram zinazohusiana na kundi la Wagner. Ilionesha Gasparyan akisema kwamba alikuwa ameondoka gerezani katika jiji la Ryazan na alikuwa akipigana nchini Ukraine.

Gasparyan alikua mmoja wa wafungwa 40,000 wa zamani wa Urusi ambao Marekani inakadiria kuwa wametumwa nchini Ukraine. wanapigana pamoja na wanakandarasi 10,000 wa kawaida wa kikundi cha mamluki cha Wagner. Tathmini hii, Washington Post ilisema, ililingana na data iliyokusanywa na kikundi cha haki za "Russia Behind Bars", ambacho kinafuatilia ushiriki wa wafungwa katika vita.

Mwanzilishi wa Kundi la Wagner, Yevgeny Prigozhin, alienda kwenye ziara ya kuajiri mfumo wa jela wa Urusi msimu uliopita wa joto.

Aliahidi rekodi safi ya uhalifu kwa wafungwa waliojiunga na shirika lake na kujiunga na vita vya Urusi nchini Ukraine. Baadaye ilitokea kwamba watu hawa walipelekwa katika maeneo hatari zaidi kwenye mstari wa mbele na wengi waliuawa.

Jeshi la Ukraine limesema liliwaona wafungwa kutoka Kundi la Wagner wakitumika kama lishe ya mizinga na wengi wao wameangamia.

Malipo ya juu

Wagner haikutegemea kila mara wafungwa kujaza safu zake. Shirika hili la mamluki lilianzishwa mwaka wa 2014 na kuanza kufanya kazi zaidi mwaka wa 2015-2016, ili kuwasaidia watu wanaotaka kujitenga wanaoungwa mkono na Urusi mashariki mwa Ukraine.

Operesheni zake zilienea haraka zaidi ya Ulaya Mashariki, kwani mamluki wa Wagner walionekana Sudan, Syria, Libya na zaidi katika bara la Afrika.

Sehemu yake kuu ya kuuza na kivutio kwa waajiriwa watarajiwa ilikuwa malipo ya juu na ahadi ya maisha mazuri .

Kama mpiganaji mmoja wa zamani aliiambia BBC, "Wanaume ambao ni wapenzi moyoni walijiunga na shirika hili kutetea masilahi ya Urusi nje ya mipaka yake." Wanaume wengi waliojiunga na Wagner kabla ya vita huko Ukraine walitoka katika miji midogo, ambako matarajio ya kupata kazi yenye mshahara mzuri yalikuwa machache.

Kufanya kazi kwa Wagner kungelipa karibu $1,500 kwa mwezi, au hadi $2,000 ikiwa ni kupelekwa kwenye mapigano. Na mara kwa mara yalikuwa ni mapigano: Mamluki wa Wagner walipigana pamoja na wanajeshi wa Rais Assad nchini Syria na dhidi ya serikali inayoungwa mkono na Umoja wa Mataifa nchini Libya, kumuunga mkono Jenerali Haftar.

Ingawa hadi wanaume 15,000 walikadiriwa kuchukua kandarasi na Wagner Group kati ya 2014 na 2021, bado ilikuwa idadi ndogo.

Huko Urusi, sio watu wengi waliojua juu ya shirika hili. Ushawishi na hadhi yake iliongezeka na kuanza kwa uvamizi kamili wa Urusi huko Ukraine.

Yevgeny Prigozhin

Kabla ya vita, maofisa wa serikali ya Urusi walikana kuwapo kwa Wagner.

Madai kwamba Moscow ilikuwa ikitumia mamluki kueneza ushawishi wake katika sehemu nyingine za dunia yalikataliwa vikali.

Maafisa walisema kuwa mamluki walipigwa marufuku nchini Urusi na kujiunga na shirika kama hilo ni kosa linaloadhibiwa. Mfanyabiashara Yevgeny Prigozhin alishtaki waandishi wa habari wengi kwa madai kuwa alikuwa akihusishwa na Wagner.

Mnamo mwaka wa 2019 alipoulizwa kuhusu wapiganaji wa Urusi nchini Syria, Rais Putin alisema anafahamu tu baadhi ya makampuni ya usalama ya binafsi yanayofanya kazi huko, lakini kwamba hayahusiani na serikali ya Urusi.

Alitoa kauli kama hizo alipoulizwa kuhusu mamluki wa Urusi nchini Libya mnamo 2020.

Baada ya Urusi kushambulia Ukraine, hali hii ilibadilika. Kama jeshi la kawaida la Urusi lilishindwa kufikia malengo yake nchini Ukraine haraka, Yevgeny Prigozhin alikosoa amri ya jeshi na wazi zaidi juu ya uhusiano wake na Kikundi cha Wagner.

Hatimaye alikiri Septemba iliyopita kwamba alikuwa ameanzisha shirika hilo mwaka wa 2014.

Hivi karibuni zaidi, alisisitiza kwamba wapiganaji wa Wagner walihusika na utekaji wa mji wa Soledar wa Ukraine, ambao ulipigwa vita vikali. Video zilizorekodiwa na wapiganaji wa Wagner zilianza kusambaa mtandaoni, zikimshambulia Jenerali Valery Gerasimov, Mkuu wa Majeshi Mkuu wa Urusi na kamanda wa sasa wa operesheni hiyo nchini Ukraine.

Wachambuzi wanasema kwamba kuona mpiganaji wa Wagner akipokea tuzo na kupeana mikono na Rais Putin sio tu kwamba alituma wimbi la msisimko katika jumuiya ya karibu ya mamluki, lakini ilikuwa ni jaribio la kurejesha kundi hili la kivuli. Limeshutumiwa kwa uhalifu wa kivita - hivi karibuni nchini Ukraine na kabla ya hapo nchini Libya na Jamhuri ya Afrika ya Kati.

Mashujaa waliotukuzwa

Mwezi Agosti mwaka jana , Televisheni ya serikali ya Urusi ilipeperusha ripoti kuhusu mtu "aliyeomba kwenda mstari wa mbele" na kuishia kuuawa nchini Ukraine.

Ripoti hiyo ilieleza shujaa ambaye alijilipua na kuwaua wanajeshi watatu wa Ukraine pamoja naye.

Ripoti hiyo ilidai kuwa mwanaume huyo alikuwa Konstantin Tulinov mwenye umri wa miaka 26, ambaye hapo awali alitiwa hatiani kwa "wizi wa gari, wizi na dawa za kulevya" na alikuwa gerezani wakati vita vilipoanza.

Kulingana na ripoti hiyo aliomba kwenda kupigana, licha ya kutokuwa na uzoefu wa kijeshi.

Mnamo 2019, chombo cha habari cha haki za binadamu cha Urusi Gulagu.net kilichapisha video iliyovuja ya gereza ambapo Tulinov anaonekana akiwa na mfungwa mwingine.

BBC imetuma ombi la maoni kwenye jela ambayo Tulinov alikuwa akitumikia kifungo chake cha mwisho lakini haijapata jibu.

BBC ilizungumza na mama yake Tulinov, ambaye alithibitisha kuwa anafahamu mwanawe alijitolea kwenda vitani. "Ndio, aliniambia kwamba angeitetea Nchi yetu ya Mama, kwamba alifanya chaguo hili la kujiunga na vita hivi, operesheni hii maalum."

'Jeshi lenye uzoefu zaidi duniani'

Wakati Yevgeny Prigozhin, mfanyabiashara wa Kirusi kutoka mji wa asili wa Rais Putin, St Petersburg, alikiri Septemba mwaka jana kwamba alianzisha Kundi la Wagner mnamo 2014, alidai kuwa alifanya hivyo ili "kutetea Warusi".

Aliita kampuni yake "nguzo ya Urusi". Mwanzoni mwa Oktoba, Kremlin ilimuelezea kama raia wa kweli na mtu ambaye moyo wake uoliumia kwa Urusi.

Mwezi mmoja baadaye, Kituo cha Wagner kilifunguliwa huko St Petersburg.

Ilikuwa ni tata ya ofisi ya juu, kufanya matukio ya elimu na mafunzo kwa watoto wa shule na vijana "katika nyanja yaTehama, vyombo vya habari na mafunzo ya msingi ya kijeshi, yenye lengo la kuongeza uwezo wa kupigana wa Urusi."

Mashirika ya habari ya serikali ya Urusi hayakutumia sana kurejelea Kundi la Wagner. Lakini sasa wanarejelea mara kadhaa kila siku na kuripoti waziwazi juu ya kuajiri wafungwa. Idhaa ya serikali ya Urusi, NTV, ilitoa hadithi kuhusu Kundi la Wagner, ikilielezea kama "jeshi lenye uzoefu zaidi duniani".

Wiki iliyopita, Yevgeny Prigozhin alimwandikia barua spika wa bunge la Urusi Vyacheslav Volodin akilalamika kuhusu waandishi wa habari "wanaotafuta habari zisizo na manufaa kuhusu wafungwa walioajiriwa na kuwaonesha kama wahalifu." Bw Prigozhin alipendekeza kuimarishwa zaidi kwa sheria na kupiga marufuku vyombo vya habari kuandika kuhusu uhalifu wa zamani wa waajiri wapya wa Wagner.

Bw Volodin alikubali pendekezo hilo na ameomba kamati zinazofaa za bunge kuangalia marekebisho yanayoweza kufanywa katika kanuni za uhalifu za Urusi.

"Kila mtu anayetetea nchi yetu - wanajeshi, watu wa kujitolea, waandikishaji wapya, wanachama wa Wagner - wote ni mashujaa," mkuu wa bunge la Urusi alisema.