Hassan Nasrallah: Kiongozi wa dini anayeshirikiana na Iran aliyeidhibiti Lebanon

Sheikh Hassan Nasrallah ni kiongozi wa Kishia ambaye amekuwa kiongozi wa kundi la Hezbollah nchini Lebanon tangu Februari 1992. Kundi hili kwa sasa linachukuliwa kuwa moja ya vyama muhimu vya kisiasa nchini Lebanon, ambacho kina vikosi vyake vya kijeshi pamoja na Jeshi la Kitaifa la Lebanon.

Nasrallah, maarufu nchini Lebanon na nchi nyingine za Kiarabu, anahesabiwa kuwa sura ya Hizbullah na amekuwa na nafasi muhimu katika historia ya kundi hili la na kupata nguvu katika muundo wa serikali ya Lebanon.

Ana uhusiano maalumu na Jamhuri ya Kiislamu ya Iran na kiongozi wake, Ayatollah Ali Khamenei. Licha ya kuwa Hizbullah ilijumuishwa katika orodha ya mashirika ya kigaidi na Marekani, si viongozi wa Iran wala Nasrallah waliowahi kuficha uhusiano wao wa karibu.

Hassan Nasrallah ana mashabiki wengi kama vile alivyo na maadui wakali. Kwa sababu hii, hajaonekana hadharani kwa miaka mingi kwa hofu ya kuuawa na Israel.

Lakini kuwa mafichoni hakukuwafanya mashabiki wake kunyimwa hotuba zake karibu kila wiki. Hotuba hizi kwa hakika ni nyenzo muhimu ya Nasrallah ya kutumia madaraka, na kwa njia hii, anatoa maoni yake juu ya masuala mbalimbali ya Lebanon na dunia na anajaribu kuweka shinikizo kwa wapinzani wake.

Utoto na Ujana

Hassan Nasrallah alizaliwa Agosti 1960 katika moja ya vitongoji masikini mashariki mwa Beirut. Baba yake alikuwa na duka dogo la mboga, na Hassan alikuwa mtoto wake mkubwa kati ya watoto tisa.

Alikuwa na umri wa miaka mitano wakati vita vya wenyewe kwa wenyewe vilipoanza nchini Lebanon; vita vikali vilivyoiteka nchi hii ndogo kwenye Bahari ya Mediterania kwa muda wa miaka 15 na wakati ambapo raia wa Lebanon waliweka mipaka na kupigana wao kwa wao kwa kuzingatia dini na makabila yao.

Mwanzo wa vita ulisababisha baba yake Hassan Nasrallah kuamua kuondoka Beirut na kurejea katika kijiji cha mababu zake kusini mwa Lebanon: kijiji kiitwacho "Al-Bazouriyeh" ambacho wakazi wake walikuwa ni Mashia kama vijiji vingi vya mji wa "Tiro" (Sour) huko Al, Jimbo la Janub".

Alitumia miaka muhimu ya elimu yake ya msingi na sekondari kusini mwa Lebanon, miongoni mwa Washia. Mashia hawa waliamini kwamba wakati wa ukoloni wa mataifa makubwa kama vile Ufalme wa Ottoman na Ufaransa, walikabiliwa na ubaguzi na ukosefu wa usawa. Hisia hii iliendelea wakati wa uhuru wakati wasomi wa Kikristo na Sunni walipata mamlaka.

Katika kipindi hiki, vikundi vya wanamgambo wa Kikristo na Sunni vilishutumiwa kuwa na msaada wa nchi za kigeni kufikia mafanikio ya kijeshi.

Wakati huo huo, idadi ya watu wa Shia, ambao ndio wengi zaidi katika Lebanon Kusini pamoja na Bonde la Beqaa mashariki mwa Lebanon, pamoja na kikundi kidogo cha Wakristo wa Maronite na Orthodox, walikuwa mstari wa mbele wa vita vya Israeli katika miaka mingi ya kuanzishwa kwa utawala wa Kiyahudi huko Palestina.

Katika mazingira kama haya, Hassan Nasrallah hakugeukia tu utambulisho wake wa Shia na mizizi ya kabila, lakini akiwa na umri wa miaka 15, alikua mwanachama wa kikundi muhimu zaidi cha kisiasa na kijeshi cha Shia cha Lebanon wakati huo: Harakati ya Amal, yenye ushawishi na nguvu, kikundi hai kilichoanzishwa na kasisi wa Iran aitwaye Musa al-Sadr.

Hassan Nasrallah alihamia Najafat akiwa na umri wa miaka 16.

Wakati huo Iraq ilikuwa nchi isiyo na utulivu ambayo ilikumbwa na miongo miwili ya mapinduzi mfululizo, mapinduzi ya umwagaji damu, na mauaji ya kisiasa. Katika kipindi hiki, ingawa Hasan al-Bakr alikuwa bado rasmi madarakani, Saddam Hussein, makamu wa rais wa Iraq wakati huo, alikuwa amepata ushawishi mkubwa.

Miaka miwili tu baada ya uwepo wa Hassan Nasrallah huko Najaf, viongozi wa Chama cha Baath na hasa Saddam walifikia hitimisho kwamba wanapaswa kuchukua hatua zaidi za kuwadhoofisha Mashia. Moja ya maamuzi yao ilikuwa ni kuwafukuza wanafunzi wote wa Shia wa Lebanon kutoka seminari za Iraq.

Ingawa Hassan Nasrallah alisoma Najaf kwa miaka miwili tu na kisha ikabidi aondoke katika nchi hiyo, uwepo wake huko Najaf ulikuwa na athari kubwa katika maisha ya kijana huyu wa Lebanon: alikutana na kasisi mwingine aitwaye Abbas Mousavi huko Najaf.

Mousavi aliwahi kuonekana kuwa mmoja wa wanafunzi wa Musa al-Sadr huko Lebanon na wakati wa kukaa kwake Najaf, aliathiriwa sana na mawazo ya kisiasa ya Ruhollah Khomeini. Alikuwa na umri wa miaka minane kuliko Nasrallah na kwa haraka sana alichukua nafasi ya mwalimu na mshauri mwenye ushawishi katika maisha ya Hassan Nasrallah.

Baada ya kurudi Lebanon, wawili hawa walijiunga na vita vya wenyewe kwa wenyewe. Wakati huu, hata hivyo, Nasrallah alikwenda katika mji wa nyumbani wa Abbas Mousavi katika Bonde la Beqaa, akisoma katika seminari huko.

Mapinduzi ya Iran na Kuanzishwa kwa "Hezbollah"

Mwaka mmoja baada ya Hassan Nasrallah kurejea Lebanon, mapinduzi yalitokea nchini Iran. Ruhollah Khomeini, ambaye alikuwa amewahi kupendwa na makasisi kama Abbas Mousavi na Hassan Nasrallah, alichukua madaraka.

Tukio hili lilibadilisha sana uhusiano kati ya Washia wa Lebanon na Iran. Zaidi ya hayo, maisha ya kisiasa na mapambano ya silaha ya Mashia wa Lebanon yaliathiriwa kwa kiasi kikubwa na matukio ya Iran na itikadi ya Uislamu wa Kishia.

Kwa Hassan Nasrallah, mabadiliko haya makubwa yalitokana kwa kiasi kikubwa na uamuzi wa Ruhollah Khomeini. Mnamo 1981, Nasrallah alikutana na kiongozi wa wakati huo wa Jamhuri ya Kiislamu ya Iran huko Tehran. Khomeini alimteua kuwa mwakilishi wake nchini Lebanon "kushughulikia masuala ya Hisbah (matendo yanayofanywa ili kupata thawabu kwa Mungu) na kupata fedha."

Baadaye, Nasrallah alianza kufanya safari za hapa na pale nchini Iran, akijenga uhusiano na ngazi za juu zaidi za maamuzi na mamlaka ndani ya serikali ya Iran.

Waislamu wa madhehebu ya Shia nchini Iran walitilia maanani sana rekodi ya kihistoria na uhusiano wa kidini na Mashia wa Lebanon.

Hisia dhidi ya Magharibi ilikuwa msingi wa toleo la Iran la Uislamu wa Shia, lililoenezwa na Ruhollah Khomeini. Sera ya kuunda habari katika Mashariki ya Kati ilichukua fomu ya kupinga Uisraeli, ikitoa udhihirisho wa kweli kwa msimamo huu. Kwa hivyo, "sababu ya Palestina" ikawa moja ya vipaumbele vya kwanza katika sera ya nje ya Iran ya kimapinduzi.

Katika kipindi hiki, Lebanon, ambayo tayari imezingirwa na vita vya wenyewe kwa wenyewe na machafuko, imekuwa msingi muhimu wa wapiganaji wa Palestina. Walikuwepo kwa kiasi kikubwa kusini mwa Lebanoni, pamoja na Beirut.

Pamoja na kuongezeka kwa ukosefu wa utulivu nchini Lebanon, Israel ilishambulia nchi mnamo Juni 1982, ikichukua sehemu kubwa kwa haraka. Israel ilidai kuwa shambulio hilo lilikuwa kujibu uchokozi wa Wapalestina.

Muda mfupi baada ya Israel kuivamia, makamanda wa kijeshi wa Jeshi la Walinzi wa Mapinduzi ya Kiislamu nchini Iran (IRGC), walio na uzoefu wa vita vya kawaida kutokana na mashambulizi ya Iraq dhidi ya Iran, waliamua kuanzisha kundi la wanamgambo nchini Lebanon lenye mafungamano na Iran.

Walichagua jina walilojulikana nalo nchini Iran kama jina la kundi hili: "Hezbollah." (Chama cha Mungu)

Mnamo 1985, Hezbollah ilitangaza rasmi kuanzishwa kwake. Hassan Nasrallah na Abbas Mousavi, pamoja na baadhi ya wanachama wengine wa vuguvugu la Amal, walijiunga na kundi hili jipya lililoanzishwa. Iliongozwa na mtu mwingine anayeitwa Subhi al-Tufayli. Kundi hili liliweka alama yake haraka katika siasa za kikanda kwa kutekeleza vitendo vya matumizi yasilaha dhidi ya vikosi vya Marekani huko Lebanon.

Wakati Nasrallah alipojiunga na kundi la Hezbollah, alikuwa na umri wa miaka 22 tu na kwa viwango vya mullah wa Kishia, alikuwa mwanzilishi.

Katikati ya miaka ya 80, uhusiano wa Nasrallah na Iran ulipozidi kuimarika, aliamua kuhamia mji wa Qom kuendelea na masomo yake ya kidini. Wakati wake katika seminari ya Qom, Nasrallah alipata ujuzi wa Kiajemi na alianzisha urafiki wa karibu na wasomi wengi wa kisiasa na kijeshi nchini Iran.

Aliporudi Lebanon hivi karibuni kutoelewana kulitokea kati yake na Abbas Mousavi. Wakati huo, Mousavi aliunga mkono kuongezeka kwa shughuli na ushawishi wa Syria nchini Lebanon chini ya uongozi wa Hafez Assad. Kinyume chake, Nasrallah alisisitiza kuwa kundi hilo lizingatie mashambulizi dhidi ya wanajeshi wa Marekani na Israel.

Nasrallah alijikuta katika kundi la wachache ndani ya Hezbollah, na muda mfupi baadaye, aliteuliwa kuwa "mwakilishi wa Hezbollah nchini Iran." Nafasi hii ilimrudisha Iran na wakati huo huo kumtenga.

Kwa juu juu, ilionekana kuwa ushawishi wa Iran juu ya Hizbullah ulikuwa ukififia, na licha ya uungaji mkono kamili wa Tehran, kuathiri maamuzi ya Hizbullah kulionekana kuwa changamoto. Mvutano huo uliongezeka hadi mwaka 1991, Subhi al-Tufayliwas kuondolewa kwenye wadhifa wa Katibu Mkuu wa Hizbullah kutokana na upinzani wake dhidi ya mafungamano ya kundi hilo na Iran, na Abbas Mousavi akateuliwa badala yake.

Uongozi wa Hezbollah ya Lebanon

Abbas Mousavi aliuawa na mawakala wa Israel chini ya mwaka mmoja baada ya kuchaguliwa kuwa Katibu Mkuu wa Hezbollah. Katika mwaka huo huo, 1992, uongozi wa kundi hili ulianguka mikononi mwa Hassan Nasrallah. Wakati huo, alikuwa na umri wa miaka 32, na wengi waliona uteuzi wake kuwa unahusiana na uhusiano wake maalumu na Iran. Hata kwa mtazamo wa maulama wengi wa Kishia, alikosa elimu ya kutosha ya kidini, na kwa sababu hii, alianza tena masomo yake kwa wakati mmoja.

Mpango muhimu wa Hassan Nasrallah wakati huu ulikuwa ni uteuzi wa baadhi ya washirika na wanachama wa "Hezbollah" katika uchaguzi wa Lebanon.

Mwaka mmoja ulikuwa umepita tangu Saudi Arabia iwe mpatanishi katika vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Lebanon.

Usaidizi wa kifedha wa Iran kwa kundi la Hezbollah la Lebanon pia ulimuwezesha Nasrallah kutoa huduma za ustawi na huduma za kijamii kwa Washia wengi wa Lebanon kwa kuunda mtandao tata wa shule, hospitali, na mashirika ya kutoa misaada. Sera hii, ambayo inaendelea hadi leo, ikawa moja ya vipengele muhimu vya harakati za kisiasa na kijamii za Mashia nchini Lebanon.