Jinsi vita vya Gaza vinavyoathiri maeneo mengine ya Palestina

Vita vinavyoendelea katika Ukanda wa Gaza vinazidi kuathiri maeneo ya Wapalestina, Ukingo wa Magharibi.

Jumla ya Wapalestina 122 wamekufa katika vurugu zilizokumba Ukingo wa Magharibi tangu mzozo huo ulipozuka Oktoba 7, kulingana na Wizara ya Afya ya Mamlaka ya Palestina katika eneo hilo la kilomita 5,600 na ambako karibu watu milioni tatu wanaishi.

Vifo vingi vilitokea katika mashambulizi ya vikosi vya Israel dhidi ya wanaodaiwa kuwa wanachama wa Hamas na Islamic Jihad - mashirika yote mawili yanachukuliwa kuwa makundi ya kigaidi na Marekani na Umoja wa Ulaya - ingawa mapigano kati ya raia pia ni ya mara kwa mara kutoka pande zote mbili.

Shambulio la Hamas dhidi ya Israel mnamo Oktoba 7, ambapo wanachama wa shirika hilo waliua watu 1,400 na kuwateka nyara zaidi ya 220, lilizua makabiliano makali kutoka kwa Israeli ambayo ilianza kampeni ya kulipua Gaza katika hatua ambayo imesababisha vifo vya zaidi ya watu 8,000.

Ukingo wa Magharibi umekaliwa kwa kiasi fulani na Israel tangu Vita vya Siku 6 mwaka 1967. Makaazi ya walowezi wa Israel, ambayo ni kinyume cha sheria kwa mujibu wa sheria za kimataifa, yameongezeka katika miaka ya hivi karibuni.

Ukingo wa Magharibi umekaliwa kwa kiasi fulani na Israel tangu Vita vya Siku 6 mwaka 1967. Makaazi ya walowezi wa Israel, ambayo ni kinyume cha sheria kwa mujibu wa sheria za kimataifa, yameongezeka katika miaka ya hivi karibuni.

Vurugu za mara kwa mara

Huko Jenin, kaskazini mwa Ukingo wa Magharibi, mazishi yalifanyika Jumatatu hiyo kwa wanachama wanne wa Islamic Jihad waliouawa na mashambulizi ya jeshi la Israel wakati wa usiku.

Wakaazi waliambia BBC kwamba shambulio lililofanywa na ndege zisizo na rubani za Israel usiku uliotangulia liligonga nyumba moja katikati ya kambi ya wakimbizi katika mji huu na kisha kukawa na kurushiana risasi kati ya wanajeshi wa Israel na wapiganaji wa Kipalestina.

Wiki iliyopita Wapalestina wanne waliuawa katika shambulizi la Israel dhidi ya Jenin, mmoja katika mji wa kaskazini pia wa Kalkilia na mwingine Kalandia, kaskazini mwa Jerusalem.

Kwa upande wa Jenin, jeshi la Israel linadai kuwa "magaidi waliokuwa na silaha walifyatua risasi na kurushia vilipuzi kwa vikosi vya usalama vya Israel" kutoka kambi ya wakimbizi iliyojaa.

Katika visa vingine viwili, wanajeshi wa Israel walidaiwa kuwafyatulia risasi watu waliowarushia mawe, vinywaji vya Molotov na vilipuzi vya mabomu.

Kando na operesheni za kijeshi, kuna makabiliano makali ya mara kwa mara kati ya raia wa Israel na Palestina.

Kisa cha hivi punde zaidi ni cha Bilal Saleh, mkulima wa Kipalestina mwenye umri wa miaka 40 aliyefariki kutokana na jeraha la risasi kifuani mwishoni mwa juma hili katika mji wa Nablus, kaskazini mwa Jerusalem na Ramallah.

Kulingana na Wapalestina, kundi la walowezi wa Kiisraeli walimvamia alipokuwa na familia yake kwenye shamba la mizeituni ambako alifanya kazi na kumpiga risasi kabla ya kukimbia.

Walowezi hao kwa upande wao walidai kuwa mpiga risasi alijilinda alipovamiwa na kundi la wakulima wa Kipalestina akiwemo Saleh ambao walimpiga mawe.

BBC haifanikiwa kuthibitisha kikamilifu kile kilichotokea.

Madai ya mashambulizi ya walowezi

Ripoti za matukio ambapo walowezi wa Israel wanadaiwa kushambulia na kuwanyang'anya ardhi na mifugo raia wa Palestina katika Ukingo wa Magharibi wa Mto Jordan zimeongezeka.

"Leo, makumi ya walowezi kutoka (koloni la) Yitzhar walivamia ardhi ya Burin (huko Nablus), wakawashambulia wakulima, kuchoma moto magari, kuharibu na kuiba vifaa na bidhaa," shirika la kutetea haki za binadamu la Yesh Din linalounga mkono serikali ya Israel lililaani tukio hilo Jumatano iliyopita. haki za binadamu .

Shirika hilo lisilo la kiserikali lilidai kuwa "sera za Israel zinaruhusu na hata kuunga mkono vitendo vya kulipiza kisasi vinavyofanywa na walowezi dhidi ya Wapalestina wasio na hatia katika Ukingo wa Magharibi wa Mto Jordan."

Suala hili limeanza kuzua wasiwasi huku kukiwa na hali mbaya ya kibinadamu inayosababishwa na vita vya sasa.

Rais wa Marekani Joe Biden alitoa wito kwa Waziri Mkuu wa Israel Benjamin Netanyahu kuhakikisha kuwa "utetezi wa Israel kwa raia wake unazingatia sheria za kimataifa za haki za kibinadamu."

Tamko la Biden la wiki iliyopita kuhusu mashambulizi ya "walowezi wenye itikadi kali" yaliibua "hisia kali" katika mzozo huo.

“Lazima wawajibishwe. Wanapaswa kukomesha vitendo hivyo sasa, "alisema, akimaanisha mashambulizi ya walowezi.

Mhariri wa kimataifa wa BBC Jeremy Bowen hivi majuzi alizungumza na wawakilishi wa kundi la Wayahudi wanaopenda uzalendo wa hali ya juu ambao wanaendesha kituo cha ukaguzi nje ya Hebron kusini mwa Ukingo wa Magharibi.

Ushuhuda wao unaonyesha hali ya mvutano ambayo imekuwa ikishuhudiwa katika wiki za hivi karibuni.

Hali ikoje katika Ukingo wa Magharibi?

Ukingo wa Magharibi ndio eneo kubwa zaidi kati ya maeneo mengine yanayokaliwa kimabavu na Israel.

Iko kwenye ukingo wa magharibi wa Mto Jordan, ikipakana na Israel upande wa kaskazini, magharibi na kusini, na Jordan upande wa mashariki.

Wakati Hamas inatawala Gaza, ni Mamlaka ya Palestina ya Mahmoud Abbas ambayo inajitawala kwa kiwango fulani katika eneo hili kufuatia ya Makubaliano ya Oslo ya 1993.

Makubaliano hayo yaliipa Mamlaka ya kujitawala kwa sehemu ya Ukingo wa Magharibi wa Mto Jordan na Ukanda wa Gaza, ambayo pamoja na Jerusalem Mashariki zingekuwa sehemu ya taifa la baadaye la Palestina.

Abbas alichaguliwa kwa mara ya kwanza madarakani mwaka 2005 kwa muhula wa miaka minne, lakini miaka 18 baadaye hakuna uchaguzi uliofanyika katika eneo hilo.

Ijapokuwa rais huyo anaungwa mkono na nchi za Magharibi, hajakubalika katika maeneo ya Wapalestina, jambo ambalo limekithiri tangu vita hivi vipya vianze.

Abbas amepinga Hamas, vuguvugu la Kiislamu linaloinyima Israel haki ya kuwepo na ambayo tangu mwanzo ilikataa mchakato wa amani na suluhisho la serikali mbili.

Hamas walichukua udhibiti wa Gaza mwaka 2007, baada ya kupindua majeshi ya chama cha Abbas cha Fatah.

Mazungumzo ya miaka kadha ya kuleta maridhiano kati ya pande hizo mbili hayajapiga hatua yoyote.

Wakati huo huo, makazi ya Israel - ambayo yanachukuliwa kuwa haramu chini ya sheria ya kimataifa- yameendelea kupanuka.