Nchi ya Amerika Kusini ambayo ina jamii kubwa zaidi ya Wapalestina nje ya Ulimwengu wa Kiarabu na Israeli

Huenda ni zaidi ya kilomita 13,000 kutoka Gaza au Ukingo wa Magharibi, lakini Chile ni nyumbani kwa Wapalestina nusu milioni, jamii kubwa zaidi ya Wapalestina nje ya ulimwengu wa Kiarabu na Israeli. Na wanafanya kila wawezalo kusikika.

Tangu kuzuka kwa mzozo kati ya Israel na Hamas mwezi mmoja uliopita, jumuiya hiyo imeongoza maandamano mbalimbali katika mji mkuu Santiago huku maelfu ya watu wakiandamana kupinga mashambulizi ya Israel dhidi ya Gaza.

Baada ya shambulio la Hamas dhidi ya Israel tarehe 7 Oktoba, ambapo watu 1,400 waliuawa na zaidi ya 200 kuchukuliwa mateka, serikali ya Israel ilianzisha operesheni ya ardhini na mashambulizi ya mabomu dhidi ya Gaza ambayo yamesababisha vifo vya zaidi ya 10,000, wakiwemo watoto 4,300, kulingana na wizara ya afya ya Gaza inayosimamiwa na Hamas.

Wakiwa wamevalia kufiya - skafu ya kitamaduni ya Wapalestina - waandamanaji walibeba mabango katika mji mkuu, Santiago, Jumamosi, yenye maneno kama "Walitaka kutuzika, lakini hawakujua sisi ni mbegu" au "Sio vita, ni mauaji ya kimbari." ".

Wachile wengi wa kipalestina wana hisia kali juu ya mgogoro huo kwa sababu wana jamaa wanaoishi katika Ukanda wa Gaza au karibu, na wamejaribu kudumisha mawasiliano wakati mtandao na huduma za mawasiliano zikikatizwa na Israeli .

Kisa kimoja hasa kiligusa jamii hii, cha Ghassan Sahurie, mvulana wa Chile-Palestina mwenye umri wa miaka saba ambaye alitoweka huko Gaza kwa siku kadhaa hadi aliporipotiwa kupatikana katika moja ya hospitali za eneo hilo.

"Tumeguswa sana na kile kinachotokea Gaza. Tumeathiriwa sana na picha zinazotoka huko," Diego Khamis, mkurugenzi mtendaji wa Jumuiya ya Wapalestina nchini Chile, aliambia BBC Mundo.

Balozi wa Palestina katika nchi hiyo ya Amerika Kusini, Vera Baboun, anaeleza kuwa "kihistoria, jamii ya Wapalestina nchini Chile imejitolea kukataa ukatili wote ambao taifa la Palestina linapitia."

Lakini ni jinsi gani Chile ilikuja kutengeneza uhusiano mkubwa hivyo na jamii ya Wapalestina? Kwa nini Wapalestina wengi waliamua kuhamia nchi hiyo ya mbali?

Kwa nini Chile?

Ili kuelewa hali ya uhamiaji wa Wapalestina kwenda Chile, lazima turudi nyuma hadi mwisho wa Karne ya 19.

Eneo la Palestina, kati ya Mto Yordani na Bahari ya Mediterania, lililochukuliwa kuwa takatifu kwa Waislamu, Wayahudi na Wakristo, lilikuwa chini ya udhibiti wa Milki ya Ottoman katika miaka hiyo ya mvutano.

"Kuondoka kwa Wapalestina, Wasyria na Walebanon kunatokea katikati ya hali ya mzozo wa kiuchumi, kudorora kwa Milki ya Ottoman na ukandamizaji wa vuguvugu za kwanza za Waarabu katika eneo hilo," Ricardo Marzuca, msomi katika Kituo cha Waarabu. Masomo ya Chuo Kikuu cha Chile, yalielezea BBC Mundo katika mahojiano yaliyofanywa mnamo 2021.

Kwa jumuiya hii, kama katika nyingine nyingi, Amerika ilionekana kama "ulimwengu mpya" uliojaa fursa.

Hivyo vijana wengi wa Kipalestina walisafiri hadi Ulaya kwa njia ya nchi kavu kisha kuendelea kwa bahari hadi Buenos Aires huko Argentina.

Lakini badala ya kukaa katika mji mkuu wa Argentina, ambao ulikuwa tajiri zaidi na wa uliostawi, wengine walipendelea kuvuka Andes na kuendelea hadi Chile, labda kuvutiwa na hali isiyojulikana zaidi.

Kati ya 1885 na 1940, kulikuwa na Waarabu kati ya 8,000 na 10,000 nchini Chile, kulingana na kitabu "The Arab World and Latin America", cha Lorenzo Agar Corbinosla.

Nusu yao walikuwa Wapalestina, ambao wengi wao walitoka katika miji mitatu tu: Bethlehem, Beit Jala na Beit Sahour.

Lakini mawimbi mengine ya uhamiaji yalitokea, kwa mfano baada ya Vita vya Kwanza vya Dunia , wakati mgawanyiko wa Ufalme wa Ottoman ulipotokea, na baada ya Vita vya pili vya Dunia kufuatia kuundwa kwa Israeli mnamo 14 Mei 1948.

Kuanzishwa kwa taifa la Israeli kuna jina la Wapalestina: Nakba au "janga": mwanzo wa janga la kitaifa.

Hapo ndipo Wapalestina wapatao 750,000 walikimbilia nchi nyingine au walifukuzwa na wanajeshi wa Kiyahudi.

Kama nchi nyingine changa, Chile ilihitaji wahamiaji ili kuimarisha uchumi wake na kujaza eneo lake.

Watawala wa Chile kwa kawaida walipendelea Wazungu, ambao walipewa ardhi na haki tangu mwanzoni mwa Karne ya 19, lakini Wapalestina wengi na Waarabu wengine walichukua fursa ya msukumo huo.

"Kulikuwa na aina ya athari, ambapo vikundi fulani vilifika Chile na kuleta jamaa zao," Marzuca alisema.

"Kuna mambo kadhaa ambayo yalikuza makazi yake: hali ya hewa, kwa kuwa kuna mfanano fulani kati ya eneo la Palestina na Chile; uhuru, jambo ambalo lilikosekana sana kutokana na ukandamizaji wa Milki ya Ottoman na baadaye ukandamizaji wa mamlaka ya Uingereza. ; na ustawi wa kiuchumi," aliongeza msomi huyo.

Sekta ya nguo

Wale waliofika kutoka Mashariki ya Kati walichagua biashara na nguo, uamuzi ambao ungekuwa muhimu na ambao ungefanya koloni kukua.

Walifuata mila zao, walijua jinsi ya kufanya biashara, lakini pia walitimiza mahitaji yaliyopo. Walileta bidhaa mashambani au katika majiji ya Chile ambako kulikuwa na vitu vichache vya kununua.

"Hapo awali Wapalestina walijitolea kuwa wachuuzi wa mitaani, kisha wakaingia biashara ndogo ndogo na kisha, katika miaka ya 1930, kulikuwa na mchango muhimu kutoka kwa familia hizi katika maendeleo ya sekta ya nguo," alisema Marzuca.

Kwa hivyo, wanafamilia wa kwanza wa familia ya Abumohor - ambao leo wanawakilisha moja ya vikundi vikubwa zaidi vya kiuchumi nchini Chile, vyenye biashara katika za sekta ya fedha na hata mpira wa miguu - walitembelea nchi inayotoa bidhaa za jumla.

Mfano mwingine ni kampuni ya Casa Saieh, inayomilikiwa pia na familia yenye asili ya Kipalestina, ambayo ilifunguliwa katika mji wa Talca katika miaka ya 1950.

Wazao wa familia hii baadaye walikuwa wafanyabiashara mashuhuri: Álvaro Saieh, mmiliki na rais wa familia ya biashara ya CorpGroup, ambayo kwa sasa ina uwekezaji katika sekta ya fedha, mauzo ya rejareja na hata vyombo vya habari kama vile gazeti la La Tercera.

Wahamiaji wengine walianza kutengeneza pamba au hariri, na kuchukua nafasi ya kazi ya ufundi ya ndani au uagizaji wa gharama kubwa wa bidhaa za Ulaya.

Na majina ya ukoo ya asili ya Palestina kama vile Hirmas, Said, Yarur na Sumar yangekuwa sawa na tasnia yenye nguvu katika sekta ya nguo.

Baada ya uchumi kufunguka katika miaka ya 1980 na 1990, na katika kukabiliana na ushindani mkubwa wa Wachina, bahati kwa Wapalestina iliongezeka katika biashara mbalimbali: fedha, mali isiyohamishika, kilimo, kilimo cha mvinyo, chakula na vyombo vya habari.

Mbali na mchango wao katika maendeleo ya kiuchumi, waliunda taasisi za aina tofauti.

Moja ya timu muhimu zaidi ni Deportivo Palestino - au Sporting Palestine - timu ya kandanda iliyoanzishwa mwaka wa 1920 ambayo leo inashiriki katika ligi ya daraja la kwanza la Chile na imekuwa na jukumu muhimu katika historia ya soka ya nchi hii ya Amerika Kusini.

Kwa balozi Vera Baboun, timu hii ni mojawapo ya mifano "wazi" ya umuhimu wa Wapalestina nchini Chile.

Kauli mbiu yao ni "zaidi ya timu, watu wote".

Wapalestina pia walifanikiwa kuishi katika miji tofauti nchini Chile, jambo muhimu katika kuunda uhusiano na jamii mbalimbali za Chile.

Na huko Santiago, walichukua eneo maarufu la mtaa wa "Patronato ", ambalo pamoja na mikahawa yake inayopeana majani ya mzabibu yaliyojaa, shawarma au peremende maarufu za Kiarabu, na kwa sauti ya muziki , katika kilele chake ilikuja kuelezewa kama Palestina ndogo.

Majina ya ukoo ya Wapalestina yanajitokeza katika nyanja za sheria, utamaduni na biashara, na pia watu muhimu wa kisiasa: viongozi wa chama, maseneta, mameya na madiwani wanatoka katika jamii.

Kwa balozi Vera Baboun, "jambo la kuvutia zaidi kuhusu jamii ya Wapalestina nchini Chile ni kwamba wameunganishwa kikamilifu kama Wachile lakini wakati huo huo wanaunganishwa kihalisi na ardhi ya mama yao. Na dhamira ya uhuru wa Palestina iko hai katika maisha yao."

'Uwoga wa Waturuki'

Lakini haikuwa rahisi kila mara kwa jamii, hasa katika miaka ya kwanza, kwani wahamiaji walilazimika kuvumilia chuki kutoka kwa watu wengi wa Chile waliokuwapo.

Kwa dharau waliitwa "Waturuki", jambo ambalo liliwaumiza Wapalestina sio tu kwa sababu walipewa utaifa usio sahihi, bali kwa sababu walitambulishwa na wanyanyasaji wao wakati wa Dola ya Ottoman.

"Katika Amerika ya Kusini, na pia katika sehemu kubwa ya dunia, dhana ya ustaarabu wa mashariki ilitawala na jambo linalojulikana kama 'Turcophobia'ilitokea," Marzuca alielezea.

"Kulikuwa na kukataliwa kutoka kwa baadhi ya wasomi, kutoka watawala wa Chile, ambapo Wapalestina walichukizwa. Ilisemekana kwamba hawatachangia katika jamii, kwamba walikuwa na tamaa, wachafu kutoka kwa mtazamo wa ngono," aliongeza mwanachuoni huyo.

Na ingawa Wapalestina nchini Chile wanakubali kwamba "Turcophobia" hii kwa kiasi kikubwa ni historia, jamii kwa mara nyingine tena imehisi ubaguzi baada ya shambulio la Hamas dhidi ya Israel na mashambulizi ya Israel huko Gaza.

"Tuna wasiwasi kwa sababu tuliamini kwamba 'Turcophobia' ilishindwa kabisa. Na kuona kuzuka kwa aina hii ya ubaguzi baada ya miaka mingi ya uwepo wa Wapalestina nchini Chile haikubaliki,” anasema Diego Khamis.

Khamis anasema kuwa jamii ya Wapalestina nchini Chile inatambua Chama cha Ukombozi wa Palestina (PLO) - sio Hamas - kama "mwakilishi pekee halali wa watu wa Palestina" na "kwamba ghasia sio njia halali ya hatua za kisiasa" lakini anaongeza kuwa mgogoro umewaathiri Wapalestina kwa miongo kadhaa - ikiwa ni pamoja na mashambulizi ya sasa ya Israel huko Gaza - huenda yakaongeza uhusiano kati ya Wapalestina wa Chile na ardhi yao ya asili.

"Kuna wakati hisia za Wapalestina nchini Chile hazikuwa dhahiri," Maurice Khamis, ambaye aliwasili Chile mwaka 1952 na sasa ni rais wa jamii ya Wapalestina nchini humo, anaiambia BBC Mundo. "Lakini hilo lilibadilika. Leo kinachoendelea huko kimekuwa wazi na matatizo yameonekana."

"Haijalishi ni kiasi gani tumeingizwa hapa, damu ni nzito kuliko maji. Damu ni muhimu."

Imetafsiriwa na Yusuf Jumah