Mapinduzi yaliyofeli Burkina Faso: Serikali yavunja kimya chake

Hapo awali ilikuwa vyanzo vya karibu na serikali ya Burkinabe ambavyo viliwasilisha habari kuhusu jaribio la mapinduzi lililofeli wikendi iliyopita. Tangu wakati huo, serikali ya Burkinabe imevunja ukimya wake.

Kulingana na mamlaka, jaribio la mapinduzi kweli lilifanyika. Ukamataji unaendelea, na rais wa zamani, Luteni-Kanali Paul-Henri Sandaogo Damiba, ametajwa kuwa mpangaji mkuu.

Katika video iliyotangazwa na televisheni ya umma, mwanamume mmoja aliyewasilishwa kama "mshirika" anadaiwa alikuwa nchini Ivory Coast ambako inadaiwa alirejea na faranga za CFA milioni 70 kufadhili shughuli hiyo.

Mamlaka ya Burkinabe inasema nini?

Katika taarifa iliyorushwa na RTB, kituo cha televisheni cha umma, Kamishna wa Tarafa ya Polisi, Mahamadou Sana, anatoa maelezo ya mapinduzi hayo yaliyofeli ambayo yaligonga vichwa vya habari kwenye mitandao ya kijamii nchini humo mwishoni mwa wiki iliyopita.

Kulingana na Waziri wa Usalama wa Kitaifa, Burkina Faso imezuia jaribio jingine la kuvuruga utulivu

"Mnamo Januari 3, 2026, saa 11 jioni, hatua ya kuivuruga nchi ilipangwa," alisema Mahamadou Sana katika taarifa yake iliyotangazwa na RTB, kituo cha televisheni cha umma.

Akitoa maelezo ya operesheni hiyo, anashikilia kwamba wahusika wa mapinduzi hayo walikuwa wamepanga "msururu wa mauaji yaliyolenga ya baadhi ya mamlaka za kiraia na kijeshi, kuanzia na kutokubalika kwa kapteni Ibrahim Traoré, mkuu wa nchi, rais wa Faso, ama kwa njia isiyo na maana au kwa hatua ya kushambulia nyumba yake."

Mahamadou Sana anaongeza kuwa "baada ya hatua hii, ilipaswa kufuata hatua ya kuzima kituo cha ndege zisizo na rubani na uingiliaji wa kijeshi wa ardhini na vikosi vya nje" bila kutaja asili ya vikosi hivi.

Anadai kuwa kuna watu kadhaa wanaohusika katika jaribio hili, lakini ili kuepuka kuathiri ufanisi wa uchunguzi unaoendelea, utambulisho wao haujafichuliwa.

Waziri wa Usalama wa Burkina Faso, hata hivyo, alibainisha kuwa "muhusika mkuu alikuwa Luteni Kanali wa zamani Paul Henri Sandaogo Damiba", aliyekuwa Rais wa Jamhuri aliyepinduliwa na Ibrahim Traoré mnamo Septemba 30, 2022.

"Dhamira yake kuu (ya Damiba) ilikuwa kubuni na kupanga hatua, kutafuta na kukusanya fedha, kuajiri raia na wanajeshi," alisema Bw. Sana, akiongeza kuwa "raia walipaswa kuhamasisha watu, wafuasi wao ili baada ya hatua ya kijeshi, waweze kuunga mkono" mamlaka mpya.

"Kukiri" kwa "mshirika" anayedaiwa

Kufuatia kauli ya Waziri wa Usalama, RTB ilitangaza video ikimuonyesha mwanamume ambaye alionekana kuwa na umri wa karibu miaka sitini, akiwa amevalia boubou na ameketi kwenye kiti cheusi nyuma ya zulia la kijani lenye michoro myeusi na beige, akikiri kuhusika

Mtu huyu, anayejitambulisha kama El Hadj Madi Sakandé, anatangaza kwa lugha ya kienyeji, lakini maneno yake yamenakiliwa, kwamba "alienda kuonana na Rais wa zamani Damiba mnamo 2023 na kuzungumza naye."

"Mwaka 2025 nilikwenda tena kuonana na aliyekuwa Rais Damiba, katika mkutano wetu wa pili alinijulisha nia yao ya kufanya mapinduzi ili kuing'oa madarakani, akanieleza nia yake ya kutaka kurejea madarakani na kuniomba tuone ni kwa namna gani tunaweza kumsaidia kufikia lengo lake," alisema.

Akiendelea na hadithi yake, anasimulia kwamba aliporudi, alikwenda kumuona mfanyabiashara anayeishi Ziniaré na ambaye mjukuu wake, mwanajeshi, anafanya kazi katika msafara wa rais (Ibrahim Traoré) na ambaye anakubali kutekeleza misheni.

"Faranga milioni 70 za CFA zilipatikana nchini Ivory Coast"

Katika taarifa yake iliyotangazwa kwenye televisheni ya umma, Waziri wa Usalama wa Burkina Faso alifichua kwamba wahusika wa mapinduzi hayo yaliyofeli walipokea msaada wa kifedha kutoka nje ya nchi.

"Inapaswa kuzingatiwa kuwa sehemu nzuri ya ufadhili inatoka Ivory Coast, ambayo operesheni yake ya hivi punde inafikia faranga za CFA milioni 70," alisema Mahamadou Sana.

Hata hivyo, hakufafanua kama ufadhili huu ulitoka kwa mamlaka ya Ivory Coast.

Mwanamume huyo aliyeonyeshwa kwenye televisheni kama mshirika anayeshukiwa pia alisema kwamba alikuwa amekwenda Ivory Coast ambako alipata faranga za CFA milioni 70.

Pia hakutaja majina ya watu waliompa kiasi hiki wala watu aliokutana nao Ivory Coast.

Si Kanali Damiba wala Ivory Coast wametoa maoni yao kuhusu suala hili.

Watu kadhaa wakamatwa

Watu kadhaa wamekamatwa wakiwemo wanajeshi. Kulingana na Waziri wa Usalama, raia wengi pia wamezuiliwa kuhusiana na kesi hii.

Baadhi "walitumiwa kwa ujinga kufanya shughuli," alisema Mahamadou Sana, akiongeza kuwa sheria itatumika kwao "katika ukali wake wote."

Sana alisisitiza kuwa hali imedhibitiwa na kuwataka raia "kutopotoshwa, kwa ujinga, na ujanja hatari."

Haijulikani ni watu wangapi walikamatwa.

Wakosoaji, wa ndani na nje ya nchi, wamemshutumu Kapteni Traoré kwa ubabe na kudai kuwa serikali yake inakandamiza upinzani, ikiwa ni pamoja na kukamatwa kiholela kwa maafisa wa kijeshi na vikwazo vilivyowekwa kwa vyombo vya habari.

Hii sio mara ya kwanza kwa junta kunyooshea kidole kwa kuingilia mambo ya kigeni katika mambo yake.

Kanali Damiba alitawala Burkina Faso kuanzia Januari hadi Septemba 2022 baada ya kunyakua mamlaka kutoka kwa serikali iliyochaguliwa.

Baada ya kutimuliwa, alienda uhamishoni katika nchi jirani ya Togo na kusema katika ujumbe aliouweka kwenye mitandao ya kijamii kuwa anamtakia kila la heri mrithi wake.

Kuhusu mshirika anayedaiwa kukutana na Luteni-Kanali Paul-Henri Sandaogo Damiba, "aliomba msamaha" kutoka kwa Rais Ibrahim Traoré kwenye video yake.

Inabakia kuonekana kama atapata msamaha huu au la.