Madhara ya kuvuta sigara ya kielektroniki kwa vijana wadogo

Ripoti ya Shirika la Afya Ulimwenguni kuhusu idadi ya watu ambao wamejaribu kuvuta sigara za kielektroniki inaendelea kuvutia hadhira.

Katika ripoti iliyochapishwa mapema wiki hii, WHO inaonyesha kwamba takriban watu milioni 100, ikiwa ni pamoja na watoto milioni 15, wamejaribu au wanajaribu kuvuta sigara za kielektroniki.

Mojawapo ya vipengele vya kushangaza zaidi vya ripoti hiyo ni onyo la WHO kwamba sigara za kielektroniki zina matatizo, "kwa sababu zinasemekana kutokuwa na madhara, lakini ukweli ni kwamba, zinawaweka vijana na watoto katika hatari ya tumbaku ambayo huekwa kwenye sigara hiyo."

Dkt. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Mkurugenzi Mkuu wa Shirika la Afya Duniani, amewashutumu watengenezaji wa tumbaku kwa kujaribu kuwashawishi vijana kuvuta sigara kwa kuifanya kuwa ya kisasa.

WHO inasema mtindo huu mpya utadhoofisha miongo kadhaa ya juhudi za kukabiliana na uraibu wa tumbaku.

Mamlaka za afya katika ngazi mbalimbali zimeonya kwa muda mrefu dhidi ya kuvuta sigara na kusisitiza hatari kwa afya na uadilifu wa kimwili, lakini wengi wanaamini kuwa sigara ya kisasa, yaani, ya kielektroniki, haina madhara ikilinganishwa na sigara za kawaida.

"Ninapendelea kuvuta sigara ya kawaida kuliko ya kielektroniki."

Kijana anayevuta aina zote mbili za tumbaku, aliyehojiwa na BBC, alisema anapendelea kuvuta sigara ya kawaida kuliko ya kielektroniki.

Alieleza kwamba alichagua sigara ya kawaida kwa sababu inamaliza kiu yake zaidi na kumfanya kuridhika akilinganisha na sigara ya kawaida.

"Lakini labda mimi ni shabiki wa sigara ya kawaida kwa sababu sifurahii ladha na ile ya kielektroniki ina ladha," alielezea.

Sababu nyingine anapendelea sigara ya kawaida kuliko ya kielektroniki ni kwamba ya kisasa inamaanisha lazima ubonyeze kitufe kila wakati unapomaliza, na kisha uende mahali pengine.

Tofauti na sigara ya kawaida, unaweza kuvuta wakati wowote na popote unapotaka," anaeleza kijana anayevuta aina zote mbili za tumbaku.

Kuhusu gharama ya aina mbili za tumbaku, kijana huyo anasema ni takribani sawa.

Kuna tofauti gani kati ya aina hizi za sigara?

Dkt. Abdullahi Kabir Sulaiman na Dkt. Auwalu Fatihu Abubukar, madaktari wa akili na madaktari wa familia katika Hospitali ya Mallam Aminu Kano katika Jimbo la Kano, Nigeria, waliangazia baadhi ya tofauti kati ya kuvuta sigara ya kawaida na ya kielektroniki.

Namna ya kuzivuta

Dk Auwalu Fatihu Abubukar alieleza kuwa pamoja na kwamba sigara ina historia ndefu kimatumizi, huwashwa na kisha kuvutwa, huku ile ya kielektroniki inatumia kifaa cha kielektroniki kutoa mvuke.

"Uvutaji wa tumbaku unahusisha kuwasha majani ya tumbaku ili kuivuta, wakati ile inayojulikana kama 'vaping' inahusisha kuzigeuza kuwa kemikali za kimiminika zinazokusudiwa kuvutwa kwa pumzi," alieleza Dk Abdullahi Kabir Sulaiman.

Kilichomo kwenye tumbaku

Dkt. Auwal alisema kuwa kiasi cha tumbaku katika sigara ya kielektroniki ni cha juu zaidi kuliko sigara ya kawaida, ndiyo maana alisema ina madhara zaidi kwenye ubongo kuliko sigara ya kawaida.

Kemikali zingine

Dk. Auwalu pia alisema kuwa tumbaku inayovutwa kwa njia ya kiektroniki ina kemikali hatari zaidi kuliko sigara ya kawaida. "Ina glycerin na ladha, ambavyo sigara ya kawaida haina," alielezea.

Moshi na moshi zaidi

Mtaalamu huyo wa afya alisema kuwa wavutaji sigara huvuta sigara, huku wale wa ile ya kiektroniki wakivuta mvuke.

"Katika hali hii, uvutaji wa sigara ya kielektroniki una madhara zaidi kwa sababu moshi wake unatumbaki zaidi na dutu zingine, "alieleza.

Je, madhara ya mvuke wa sigara ya 'vaping'?

Daktari wa magonjwa ya akili alisema kuwa mvuke una madhara kadhaa kwa afya ya watumiaji wake, ikiwa ni pamoja na:

Saratani

Dk. Abdullahi alisema kuwa mvuke unaweza kusababisha saratani katika sehemu nyingi za mwili wa binadamu kutokana na kuvutwa kwa moshi wa tumbaku. "Kemikali hizi katika mfumo wa kimiminika husababisha saratani ya mapafu, ubongo, ini na moyo," aliambia BBC.

Msukumo

Daktari wa magonjwa ya mfumo wa neva pia alisema kuwa kemikali zilizo kwenye sigara ya kielektroniki husababisha matatizo ya moyo. "Tatizo hili pia linaweza kusababisha shinikizo la damu na magonjwa mengine ya moyo," aliongeza.

Kuhusisha watoto na vijana

Daktari alieleza kuwa moja ya madhara ya sigara ya kielektroniki ni kwamba inavutia sana watoto na vijana. "Watoto mara nyingi huathirika zaidi, na tatizo ni kwamba kumbukumbu zao bado hazijaimarika, na pia wanakuwa waraibu wa tumbaku, jambo ambalo linawafanya wawe waraibu wa sigara," alieleza.

Kuharibika kwa mimba au kuzaliwa kwa mtoto mwenye matatizo

Dk. Auwalu alieleza kuwa mvuke wa sigara ya kielektroniki wakati wa ujauzito unaweza kusababisha kuharibika kwa mimba au kutokwa na damu. "Wakati mwingine tatizo likiwa kubwa hata mimba ikitoka inaweza kusababisha matatizo mengine kwa mtoto," aliongeza.

Uharibifu wa kumbukumbu ya watoto

Mtaalam wa afya alisema kuwa sigara ya kielektroniki husababisha matatizo ya afya ya akili. "Uraibu wa sigara ya 'vaping' yenyewe ni tatizo la afya ya akili. Unahisi kama huwezi kuishi bila kuvuta; ni uraibu," alisema.

Kufungua lango la ulevi

Dk. Auwal alisema kuwa uvutaji huo wa sigara unaweza kuwa lango la ulevi. "Kama mtu mwenye kuvuta sigara ya kielektroniki hawezi kumudu, atavuta sigara, kisha atatumia aina yoyote ya pombe, ikiwa ni pamoja na dawa za kulevya ili kumlewesha, kwa sababu anatafuta bughudha," alifafanua.

Ni nini husababisha mtu kuwa na hamu ya kuvuta sigara ya kielektroniki?

Dk. Auwal anaeleza kuwa ushawishi wa kina rika mara nyingi ndio unaompeleka mtu kujiingiza kwenye uraibu huu bila kujua. "Mtoto ana marafiki zake, kila mmoja anavuta sigara, na anatambua kwamba ikiwa havuti sigara, yeye si mwerevu kama marafiki zake," aeleza.

Na mara tu mtu anapoanza kuvuta sigara, inaanza kuingia kwenye mwili, kiasi kwamba, hata bila kuvuta sigara, wanajihisi vizuri, kulingana na daktari.

Njia za kuwaachisha watoto kuvuta sigara za kielektroniki