Kwa nini ni nadra sana kusikia kuhusu uvamizi wa mtandaoni nchi za Magharibi?

Shambulio la mtandao lililokumba simu za iPhone katika kampuni ya teknolojia ya Urusi linalaumiwa kwa wadukuzi wa serikali ya Marekani. Je, shambulio hilo, na majibu kutoka kwa serikali ya Urusi, yanaweza kuwa yanaandika upya simulizi ya watu wazuri na wabaya kwenye mtandao?

Camaro Dragon, Fancy Bear, Static Kitten na Stardust Chollima - hawa si magwiji wa hivi punde zaidi wa filamu ya Marvel lakini ni majina yanayopewa baadhi ya vikundi vinavyoogopwa zaidi vya udukuzi duniani.

Kwa miaka mingi, vikundi hivi vimekuwa zikifuatiliwa kutoka kwa udukuzi mmoja hadi mwingine, kuiba siri na kusababisha usumbufu unaodaiwa kuwa chini ya maagizo kutoka kwa serikali zao.

Na kampuni za usalama wa mtandao zimeunda hata picha za katuni zao.

Wakiwa na alama kwenye ramani ya dunia, kampuni hizi huwaonya wateja mara kwa mara kuhusu mahali ambapo "matishio haya ya mara kwa mara yanatoka - kwa kawaida Urusi, Uchina, Korea Kaskazini na Iran.

Lakini sehemu za ramani hubaki tupu.

Kwa hivyo kwa nini ni nadra sana kusikia kuhusu timu za udukuzi za Magharibi na mashambulizi ya mtandao?

Udukuzi mkubwa nchini Urusi, ulioguduliwa mapema mwezi huu, unaweza kutoa vidokezo.

Walinzi wakabiliwa na mashambulizi

Kutoka kwenye meza yake inayoangalia Moscow, mfanyakazi wa usalama wa mtandao alitazama jinsi alama za ajabu zilianza kujiandikisha kwenye mtandao wa Wi-fi wa kampuni.

Mamia ya simu za rununu za wafanyikazi wakati huo huo zilikuwa zikituma habari kwenye sehemu ngeni za wavuti.

Lakini hii haikuwa kampuni ya kawaida.

Hii ilikuwa kampuni kubwa zaidi ya mtandao ya Urusi ya Kaspersky, inayochunguza shambulio kwa wafanyikazi wake.

"Ni wazi akili zetu ziligeukia moja kwa moja kwenye spyware lakini tulikuwa na shaka mwanzoni," mtafiti mkuu wa usalama Igor Kuznetsov anasema.

"Kila mtu amesikia kuhusu zana zenye nguvu za mtandao ambazo zinaweza kugeuza simu za rununu kuwa vifaa vya upelelezi lakini nilifikiria hii kama aina ya hadithi ya mijini ambayo hufanyika kwa mtu mwingine, mahali pengine."

Baada ya uchanganuzi wa kina wa "iPhones kadhaa" zilizoambukizwa, Igor aligundua maoni yao yalikuwa sawa - walikuwa wamegundua kampeni kubwa ya kisasa ya udukuzi dhidi ya wafanyikazi wao wenyewe.

Aina ya mashambulizi waliyokuwa wameyapata ni mambo ya jinamizi kwa watetezi wa mtandao.

Wadukuzi walikuwa wamevumbua njia ya kuambukiza iPhones kwa kutuma tu iMessage ambayo hujifuta yenyewe mara programu hasidi inapoingia kwenye kifaa.

'Operesheni ya upelelezi'

Maudhui yote ya simu ya waathiriwa sasa yalikuwa yakirudishwa kwa washambuliaji mara kwa mara. Ujumbe, barua pepe na picha - hata ufikiaji wa kamera na maikrofoni.

Kuzingatia sheria ya muda mrefu ya Kaspersky ya kutonyoosha vidole, Igor anasema hawapendi kujua ni wapi shambulio hili la ujasusi wa kidijitali lilipoanzishwa.

Lakini serikali ya Urusi haijali sana kuhusu hilo.

Siku hiyo hiyo Kaspersky alitangaza ugunduzi wake, huduma za usalama za Urusi zilitoa taarifa ya dharura ikisema "walifichua operesheni ya upelelezi ya huduma za kijasusi za Marekani iliyofanywa kwa kutumia vifaa vya rununu vya Apple".

Huduma ya kijasusi ya mtandaoni ya Urusi haikumtaja Kaspersky lakini ilidai "seti elfu kadhaa za simu" za Warusi na wanadiplomasia wa kigeni walikuwa wameathirika.

Taarifa hiyo hata hivyo, ilishutumu Apple kwa kusaidia kikamilifu katika kampeni ya udukuzi. Apple inakanusha kuwa ilihusika.

Mtuhumiwa huyo - Shirika la Usalama la Kitaifa la Marekani (NSA) - aliiambia BBC News kuwa haina maoni yoyote.

Igor anasisitiza kwamba Kaspersky hakushirikiana na huduma za usalama za Urusi na taarifa ya serikali iliwashangaza.

Wengine katika ulimwengu wa usalama wa mtandao watashangazwa na hili - serikali ya Urusi ilionekana kutoa tangazo la pamoja na Kaspersky, kwa athari kubwa, aina ya mbinu inayozidi kutumiwa na nchi za Magharibi kufichua kampeni za udukuzi na kunyooshea vidole kwa sauti kubwa.

Ni mwezi uliopita tu, serikali ya Marekani ilitoa tangazo la pamoja na Microsoft - wadukuzi wa serikali ya China walipatikana wakiwa wamejificha ndani ya mitandao ya nishati katika maeneo ya Marekani.

Na tangazo hili lilifuatwa kwa haraka na kwa kutabirika na makubaliano kutoka kwa washirika wa Marekani katika anga ya mtandao - Uingereza, Australia, Canada na New Zealand - inayojulikana kama Macho Matano.

Jibu la China lilikuwa ni kukanusha kwa haraka kwa kusema kwamba hadithi hiyo yote ilikuwa sehemu ya "kampeni ya pamoja ya kutoa taarifa za upotoshaji" kutoka nchi za Macho Matano. Afisa wa Wizara ya Mambo ya Nje ya China Mao Ning aliongeza jibu la mara kwa mara la China: "Ukweli ni kwamba Marekani ni himaya ya udukuzi."

'Kulenga China'

Lakini sasa, kama Urusi, China inaonekana kuchukua mbinu kali zaidi ya kulaani udukuzi wa nchi za Magharibi.

Chombo cha habari cha serikali China Daily kimeonya wadukuzi wanaoungwa mkono na serikali ya kigeni sasa ndio tishio kubwa zaidi la usalama wa mtandao nchini humo.

Na onyo hilo liliwadia na takwimu kutoka kwa kampuni ya Kichina ya 360 Security Technology - iligundua "mashirika 51 ya wadukuzi yanayolenga Uchina".

Kampuni haikujibu maombi ya maoni.

Septemba iliyopita, China pia iliishutumu Marekani kwa kudukua chuo kikuu kinachofadhiliwa na serikali kinachohusika na masuala ya anga na mipango ya utafiti wa anga.

'Mchezo wa haki'

"China na Urusi zimegundua polepole mtindo wa Magharibi wa kufichua mtandao ni mzuri sana na nadhani tunaona mabadiliko," mkuu wa Rubrik Zero Labs na mfanyakazi wa zamani wa ujasusi wa mtandao Steve Stone anasema.

"Nitasema pia nadhani hilo ni jambo zuri. Sina suala lolote na nchi nyingine kufichua kile ambacho nchi za Magharibi zinafanya. Nadhani ni mchezo wa haki na nadhani unafaa."

Wengi hupuuza madai ya Wachina ya Marekani kuwa milki ya udukuzi kama hyperbole - lakini kuna ukweli ndani yake.

Kulingana na Taasisi ya Kimataifa ya Mafunzo ya Kimkakati (IISS), Marekani ndiyo nchi pekee yenye uwezo wa mtandao wa daraja moja duniani, kwa kuzingatia mashambulizi, ulinzi na ushawishi.

Daraja la pili linaundwa na:

China

Urusi

Uingereza

Australia

Ufaransa

Israel

Canada

'Upendeleo wa data'

Lakini ukosefu wa uwazi unaweza pia kutokana na makampuni ya usalama wa mtandao wenyewe.

Bw Stone anaiita "upendeleo wa data" - makampuni ya Magharibi ya usalama wa mtandao yanashindwa kuona udukuzi wa magharibi, kwa sababu hawana wateja katika nchi pinzani.

Lakini kunaweza pia kuwa na uamuzi makini wa kuweka juhudi kidogo katika uchunguzi fulani.

"Sina shaka kuwa kuna uwezekano wa kampuni ambazo zinaweza kuvuta ngumi na kuficha kile wanachoweza kujua kuhusu shambulio la Magharibi," Bw Stone anasema.

Lakini hajawahi kuwa sehemu ya timu ambayo ilijizuia kwa makusudi.

Mikataba yenye faida kubwa kutoka kwa serikali kama vile Uingereza au Marekani ni njia kuu ya mapato kwa makampuni mengi ya usalama wa mtandao pia.

Kama vile mtafiti mmoja wa usalama wa mtandao wa Mashariki ya Kati anavyosema: "Sekta ya kijasusi ya usalama wa mtandao inawakilishwa kwa kiasi kikubwa na wachuuzi wa Magharibi na kuathiriwa sana na maslahi na mahitaji ya wateja wao."

Mtaalamu huyo, ambaye aliomba kutotajwa jina, ni mmoja wa zaidi ya watu kumi na wawili wanaojitolea kuchangia mara kwa mara katika mfumo wa mtandaoni usiolipishwa unaofuatilia matukio yote yanayojulikana ya vitisho, bila kujali asili zao.

'Kelele kidogo'

Anasema sababu nyingine ya kukosekana kwa taarifa juu ya mashambulizi ya mtandao ya Magharibi inaweza kuwa ni kwa sababu mara nyingi huwa hutambuliwi na husababisha uharibifu mdogo wa dhamana.

"Mataifa ya Magharibi yana mwelekeo wa kufanya shughuli zao za mtandao kwa njia sahihi na ya kimkakati zaidi, tofauti na mashambulizi makali zaidi na mapana yanayohusiana na mataifa kama Iran na Urusi," mtaalamu huyo anasema.

"Matokeo yake, shughuli za mtandao wa Magharibi mara nyingi hutoa kelele kidogo."

Kipengele kingine cha ukosefu wa kuripoti kinaweza kuwa uaminifu.

Ni rahisi kupuuza madai ya Warusi au Wachina ya udukuzi kwa sababu mara nyingi hayana ushahidi.

Lakini serikali za Magharibi, zinaponyooshea kidole kwa sauti kubwa na mara kwa mara, mara chache sana, hutoa ushahidi wowote.