Wax ka ogow sababata Trump uu Minnesota ula bartilmaameedsanayo howlgalka socdaalka ee ugu weyn dalka?

Toddobaadyadii u dambeeyay, gobolka Minnesota wuxuu noqday xarunta ugu weyn ee ololaha ka dhanka ah soo galootiga ee maamulka Donald Trump.

Hawlgalka ayaa billowday horraantii December, wuxuuna sii xoogaystay 6-da Janaayo, markaas oo dowladdu geysay in ka badan 2,000 oo ah askarta socdaalka federaal ah magaalada Minneapolis, taas oo Waaxda Amniga Gudaha ee Maraykanku ku tilmaantay "hawlgalkii ugu weynaa ee ilaa hadda la fuliyo."

Sida ay sheegtay dowladdu, hawlgalku wuxuu ujeeddadiisu ahayd in dalka laga masaafuriyo dambiilayaal si sharci-darro ah ku jooga, kuwaas oo Donald Trump ugu yeero "kuwa ugu xun."

Joogitaanka askarta Hay'adda Socdaalka iyo Kastamka (ICE) iyo Ilaalada Xuduudaha ee magaalada ayaa kiciyay caro iyo cabasho ballaaran, gaar ahaan kadib markii askarta federaal ahi dileen laba muwaadin oo Maraykan ah: Renee Goode 7-dii Janaayo iyo Alex Prety 24-kii Janaayo.

Maamulka Trump ayaa ku dooday in saraakiishu ay isku difaacayeen labadii dhacdo, halka Xoghayaha Amniga Gudaha, Christie Noam, ay dadka la dilay ku tilmaantay "argagixiso."

Gobolka Minnesota wuxuu leeyahay tiro yar oo muhaajiriin ah oo aan sharci haysan marka loo eego gobollada kale.

Sida lagu sheegay warbixin la daabacay sannadka 2025 oo ay soo saartay Hay'adda Siyaasadda Socdaalka, Minnesota waxay martigelisaa 0.7 boqolkiiba qiyaastii 13.7 milyan oo muhaajiriin ah oo aan sharci haysan kuwaas oo ku nool Maraykanka, taas oo ah boqolkiiba mid aad uga hooseeya marka loo eego saamiga dadka ku nool gobolka.

Marka maxaa tahay sababta Donald Trump uu diiradda ugu saaray Minnesota hawlgalkiisa ka dhanka ah socdaalka, xataa iyadoo gobolka uu leeyahay tiro yar oo muhaajiriin sharci darro ah marka loo eego gobollada kale?

Qaar ka mid ah saraakiisha sare ee dowladda ayaa si toos ah ugu sababeeyay ololaha adag ee socdaalka ee hadda ka socda Minnesota fadeexad maaliyadeed oo weyn oo la xiriirta bulshada Soomaaliyeed ee gobolka, kuwaas oo ah bulshada Soomaaliyeed ee ugu badan Maraykanka.

Inkasta oo fadeexaddan ay bilaabatay in ka badan shan sano ka hor, isla markaana dad badan lagu xukumay dambiyo la xiriira arrintaas, haddana mawduucu wuxuu dib u soo cusboonaaday dabayaaqadii sannadkii hore, kaddib markii Donald Trump uu weerarro afka ah ku qaaday bulshada Soomaalida ah ee Minnesota, isagoo ku tilmaamay "qashin" kuna eedeeyay inay sababeen khasaare balaayiin doolar ah oo hantida dadweynaha ah.

Caro ballaaran oo ku saabsan fadeexadda ayaa sii xoogaysatay dabayaaqadii December, markii la sii daayay muuqaal si weyn loo daawaday, kaas oo uu YouTuber ku muujiyay in qaar ka mid ah xarumaha xanaanada caruurta ee ay maamulaan Soomaalida ku nool gobolka aysan dhab ahaan shaqaynayn, inkasta oo ay helayeen lacag badan oo dowladda ka imanaysa.

Muuqaalkaas, 23-jir lagu magacaabo Nick Shirley, oo ah taageere Donald Trump, ayaa lagu arkay isagoo booqanaya xarumo xanaano-caruur ah oo ay maamulaan dad asal ahaan Soomaali ah. Xaalado qaar, cidna kama aysan jawaabin albaabka, halka meelo kale uu sheegay inuusan ku arkin wax carruur ah gudaha xarumaha.

Saddex maalmood oo keliya kaddib markii muuqaalku la sii daayay, Xoghayaha Amniga Gudaha ee Maraykanka, Christy Noam, ayaa ku dhawaaqday in askarta Hay'adda Socdaalka iyo Kastamka (ICE) ay wadeen baaritaanno ballaaran oo "guri-guri ah" si loola dagaallamo waxa ay ku tilmaantay "musuqmaasuq baahsan" oo ka jira xarumaha xanaanada caruurta.

Maalmo yar kaddib, 6-da Janaayo, ayaa la shaaciyay waxa lagu tilmaamay "hawlgalkii ugu weynaa ee Waaxda Amniga Gudaha ee Maraykanka abid," kaas oo lagu sheegay inuu ujeedkiisu yahay "in la ciribtiro musuqmaasuqa" ka jira Minnesota.

Doorka Hay'adda Socdaalka iyo Kastamka (ICE) iyo Ilaalada Xuduudaha Maraykanka ma aha inay xiraan dadka galay dambiyo sida musuqmaasuqa maaliyadeed. Shaqadoodu waa oo keliya fulinta sharciyada socdaalka. Taasi micnaheedu waa in ay masuul ka yihiin qabashada dadka soo galootiga ah ee aan haysan sharci degenaansho.

Iyadoo ololaha adag ee ka dhanka ah muhaajiriinta uu socdo, Donald Trump wuxuu sii waday hadallo adag oo uu kula hadlayay Soomaalida ku nool Minnesota.

"Waxay xadeen in ka badan 19 bilyan oo doolar," ayuu madaxweynaha Maraykanku ka yiri shirkii Dhaqaalaha Adduunka ee Davos. "Ma rumaysan kartaa? Waxay noqdeen kuwo ka caqli badan sidii aan u malaynaynay," ayuu yiri, isagoo intaa ku daray in dalalka Reer Galbeedku aysan aqbalin "dhaqammo shisheeye" oo uu sheegay inaysan ku guulaysan dhisidda bulsho u gaar ah.

Michael Minta, oo ah bare cilmiga siyaasadda ka dhiga Jaamacadda Minnesota, ayaa sharxay in maamulka Joe Biden uu dacweeyay qaar ka mid ah dadka ku lugta lahaa musuqmaasuqaas, isla markaana dadkaasi aysan ahayn Soomaali oo keliya, balse ay ku jireen Maraykan cadaan ah.

"Gobolka Minnesota isaguna wuxuu bilaabay dadaallo ka dhan ah musuqmaasuqa, sidaas darteed ma cadda sababta maamulka Trump uu hadda uga hadlayo arrintan musuqmaasuqa," ayuu intaa ku daray.

Qiyaastii 80,000 oo qof oo asal ahaan Soomaali ah ayaa ku nool Minnesota. Ku dhowaad 60 qof ayaa lagu xukumay fadeexadda musuqmaasuqa gargaarka bulshada.

Isagoo ka jawaabaya hadallada Donald Trump ee ku wajahan bulshada Soomaalida Guddoomiyaha Dimuqraadiga ah ee Minnesota, Tim Walz, ayaa yiri: "Waxa kaliya ee waxyeellada u geysanaya gobolkan waa Donald Trump laftiisa."

Duqa Dimuqraadiga ah ee Minneapolis, Jacob Frey, ayaa isna yiri: "Bulshadeenna Soomaaliyeedow: waan idin jecelnahay, waana idin garab taagan nahay."

Anna Potrats, oo ah qareen ku takhasustay socdaalka isla markaana bare ka ah Jaamacadda Minnesota, ayaa sharaxday in inta badan Soomaalida ku nool gobolka ay yihiin muwaadiniin Maraykan ah, qaar ku dhashay Maraykanka, qaar kalena noqday muwaadiniin 1990-meeyadii kaddib markii ay dalka ku soo galeen qaxooti ahaan.

Sidaas darteed, ayay tiri Anna Potrats, tallaabooyinkii u dambeeyay ee ay qaadday Hay'adda Socdaalka iyo Kastamka Maraykanka (ICE), kuwaas oo diiradda saarayay bulshada Soomaaliyeed, "saameyn badan kuma yeelan" la xiriirta fadeexadda maaliyadeed, iyadoo hadda "diiradda ay u wareegtay bulshada Latino-ga."

Sida ay sheegtay Hay'adda Siyaasadda Socdaalka, kaliya 16 boqolkiiba muhaajiriinta aan sharci haysan ee Minnesota waa dad asal ahaan Afrikaan ah, halka 67 boqolkiiba ay ka yimaadeen Latin America.

Arrin siyaasadeed

Falalka uu maamulka Donald Trump ka wado Minnesota iyo jawaabta uu bixiyay Guddoomiyaha Gobolka Tim Walz waxay si cad u muujinayaan tartan siyaasadeed oo u dhexeeya labadooda.

Anna Potrats ayaa sheegtay in tani ay qayb ahaan sharraxayso sababta Mr. Trump uu u doortay gobolka Minnesota si uu u fuliyo hawlgalkan aan hore loo arag ee socdaalka.

"Waxaan u maleynayaa in qayb ka mid ah sababta Minnesota loo doortay si loo fuliyo tallaabooyinkan socdaalka ee ay wadaan Hay'adda Socdaalka iyo Kastamka Maraykanku ay tahay sababtoo ah Donald Trump wuxuu dhibaato ka qabaa guddoomiyahayaga," ayuu tiri.

Guddoomiyaha Tim Walz laftiisu, oo si weyn uga soo horjeeday Donald Trump tan iyo markii uu u tartamay jagada madaxweyne ku xigeenka ee 2024 isagoo la socday Kamala Harris, ayaa xaaladda ku tilmaamay "muuqaal siyaasadeed."

Ballaarinta hawlgalkuna waxay ku soo beegantay sannad ay Minnesota qabanayso doorashooyinka dhexe iyo doorashada guddoomiyenimo ee gobolka.

Tim Walz wuxuu markii hore qorsheynayay inuu markale u tartamo jagada guddoomiyaha, laakiin wuu ka laabtay tartanka sababo la xiriira fadeexadda ammaanka bulshada.

Tani waxay muujinaysaa dabeecadda siyaasadeed ee xaaladda, maadaama siyaasiyiinta federaalka iyo kuwa gobolka uu eedeeyomidba midka kale inuu carqaladeeyay shaqadiisa isla markaana mas'uul ka yahay dibadbaxyada oo gacan ka geystay inay rabshado dhacaan.

Minnesota waxaa badanaa loo yaqaannaa "gobol hoy u ah muhaajiriinta sharci‑darada ah" , taas oo macnaheedu yahay inay guud ahaan soo dhaweeyso muhaajiriinta aan sharci haysan islamarkaana xaddiddo iskaashiga ay la leedahay hay'adaha federaalka ee ku howlan qabashada iyo masaafurinta dadkaas.

Madaxweyne ku‑xigeenka Maraykanka JD Vance ayaa sheegay in maamulka gobolka oo aan la shaqayn tahay sababta ugu weyn ee ay "xaaladdu gacanta uga baxayso."

Laakiin sidoo kale, khilaafka u dhexeeya hay'adaha federaalka iyo bulshada ma aha mid xadidan oo keliya laamaha dowliga ah — waxaa sidoo kale ka muuqda bulshada lafteeda, gaar ahaan dadka Minnesota ku nool.

"Minnesota waxay leedahay taariikh dhaqan‑dhaqaale iyo dhaqdhaqaaq bulsho oo xooggan," ayuu yiri Michael Minta, oo ah borofisoor ka tirsan Jaamacadda Minnesota. "Tani waa meel ay si xooggan uga soo horjeedaan siyaasadaha Donald Trump."

Dhab ahaantii, dadka Minnesota waxay is abaabuleen si ay u ilaaliyaan muhaajiriinta laga yaabo in la masaafuriyo ama lagu xadgudbo— taasoo ka tarjumeysa sida ay uga go'an tahay bulshada inay taageeraan xuquuqda dadka deegaanka ah iyo kuwa cusubba.