Dad ka badbaaday doon ku dhacday Badda Cas oo masuuliyiintii doontaas ku eedeeyey qarin 'wixii dhacay ah'

Dadka ka badbaaday doonidii quustay ee Red Sea waxay sheegeen in lagu qasbay inay saxiixaan bayaan rasmi ah oo ku qoran af Carabi – taas oo aysan fahmin, waxaana loo tarjumay Ingiriis uu u sameeyay shaqaale ka tirsan shirkaddii doonida, markaas oo ay ku warheleen sida wax yihiin.

Waxay sidoo kale sheegeen in ninkaasi uu isku dayay inuu ku qanciyo inay saxiixaan heshiisyo sheegaya inaanay cidna ku eedayn "ku-lug lahaansho dambiyo".

11 qof oo ka badbaaday oo la hadlay BBC-da ayaa sidoo kale ku eedeeyay mas'uuliyiinta Masar inay isku dayeen inay qariyaan wixii dhacay, iyagoo sheegay in baadayaashu ay ku adkaysteen in masiibada ay sababtay hir aad u weyn.

Doonta Sea Story waxa ay sidday 46 qof markii ay quustay subaxii hore ee 25-kii November sanadkii hore – afar mayd ah ayaa la helay, halka todobo qof wali la la'yahay, oo ay ku jiraan laba dabbaal yahay oo British ah.

Dowladda Masar iyo shirkadda doonyaha – Dive Pro Liveaboard, oo fadhigeedu yahay Hurghada – midkoodna kama jawaabin su'aalahii aan weydiinay.

Talaadadii, BBC-du waxay shaacisay eedaymo badan oo ay soo jeediyeen dadkii ka badbaaday, kuwaas oo sheegay in doonida ay jirtay dayacaad dhinaca badbaadada ah. Khabiir sare oo badda ah oo falanqeeyay xogta cimilada ayaa sidoo kale sheegay in aysan macquul ahayn in hir aad u weyn uu doonta ku dhacay.

'Waxaa nalagu waraystay' sariirahii cisbitaallada

Saacado gudahood markii xeebta la keenay, dadkii ka badbaaday waxay sheegeen in loo sii diyaariyey wax mid ka mid ah ku tilmaamay "xisaabin" qaar xitaa iyagoo sariiraha isbitaalka jiifa, ayaa waxaa su'aalo waydiinayay dad loo sheegay inay yihiin garsoorayaal.

Kuwa aan u baahnayn daaweyn isbitaal ayaa lagu wareystay hudheel ku dhow xeebta, sida ay sheegeen qaar ka mid ah dadka ka badbaaday, kuwaas oo sheegay inay dareemeen cadaadis isku mid ah.

"Waa naloo sheegay inaanan ka bixi karin qolkii ilaa ay dhammeeyaan helidda xogta qof kastaa hayo," ayay tidhi Sarah Martin, oo ah dhakhtar NHS ah oo ka soo jeeda Lancashire.

Garsoorayaasha waxay ka mid ahaayeen baadhitaan ay Masar wadeen oo lagu ogaanayay waxa sababay quusitaanka doonta – inkastoo dadka ka badbaaday ay sheegeen inaan si cad loo fahmin cidda hogaaminaysay baadhitaas.

Dadkii ka badbaaday waxay sheegeen in bayaannadoodii hore oo loo tarjumay Carabi uu sameeyay shaqaale ka tirsan shirkadda lahayd Sea Story, taasoo ay u arkeen inay si cad u ahayd iska hor hor imaad dhanka danaha ah.

Dabbaalyahanka Isbaanishka ah ee Hissora Gonzalez ayaa sheegay in ninku markii hore uusan iscaddayn in uu yahay shaqaale shirkadda ah. "Wuxuu si fudud u yiri, 'Waa inaad ii sheegtaa wixii dhacay, ka dibna waa inaad saxiixdaa waraaqdan.'"

Waxay ahayd goor dambe, sida ay sheegeen dhowr qof oo aan la hadalnay, markii ninku u sheegay inuu u shaqeynayay shirkadda Dive Pro Liveaboard.

Dadkii ka badbaaday waxay sheegeen in, markii uu ninku u turjumay bayaannadooda, ay u gudbiyeen baadhayaal – arrin si weyn ula fajacisay Lisa Wolf. "Garsoore caadi ah ma qaadan karo tarjumaad ka timid qof si cad uga qayb qaadanaya geeddi-socodka hawsha la turjumayo"

Mid ka mid ah dadka ka badbaaday, oo ah baadhe booliis oo u dhashay Norway, ayaa sheegay inaysan wax fikrad ah ka haysan waxa ay ku qornaa afar bog oo Carabi ah oo loo soo celiyay. "Wax kasta way qori kareen. Ma garanayo waxa aan saxiixay," ayay sharaxday Frøydis Adamson. Hoos saxiixeeda waxay ku qortay inay awoodi weysay inay akhrido dukumentiyada.

"Waan argagaxnay oo waxaan kaliya rabnay inaan gurigayaga tagno," ayay tidhi Hissora.

'Saxeexa dukumentiyo aanay aqoon'

Wakiillada shirkadda maamulaysay doonta, Dive Pro Liveaboard, ayaa sidoo kale si isdaba joog ah ugu dadaalayey inay ku qanciyaan dadka inay saxiixaan heshiisyo iyaga ka qaadaya mas'uuliyadda – sida ay sheegeen dadkii ka badbaaday – taasoo macnaheedu ahaa inay ogolaadaan bayaanka oranaya: "Ma eedeynayo cidna oo uma haysano wax khalad ah oo dambi ah"

Justin Hodges, oo ah dabaalyahan Mareykan ah oo isna la badbaadiyay, ayaa noo sheegay in "dukumentiga iska fogaynta mas'uuliyadda," oo ku qornaa Ingiriisi, uu xilli danbe arkay

Wuxuu sheegay inuu markii hore u haystay in qofka la macaamilayaa uu ahaa "mas'uul", laakiin markaas uun ogaaday inuu u shaqeynayay shirkadda.

Qaar ka mid ah dadka aan la hadalnay ayaan saxiixin dukumentigaas.

Sanadkii hore, Maritime Survey International, oo ah hay'ad madax-bannaan oo latalin ah, ayaa soo saartay warbixin ku saabsan habka badbaadada doonida dabaasha ee badda Cas.

Waxay kormeer ku sameeyeen sideed doon, inkasta oo aysan ku jirin doonyaha ay maamusho Dive Pro Liveaboard, waxayna ogaadeen in dhammaan aysan lahayn "nidaam dayactir oo qorsheysan, nidaam maareyn oo badbaado ama buugagga xasilloonida," oo ah dukumenti muhiim u ah ka-hortagga in ay qallibanto ama halisi timaaddo.

Sidoo kale waxay ogaatay in heerarka naqshadeynta ay ahaayeen "kuwa liita iyadoo dhammaan doonidu aysan lahayn darbiyo, albaabo iyo daboollo aanay biyuhu soo geli karin."