Madaxweynaha Masar al-Sisi oo sheegay in aysan oggolaan doonin dalkiisa uu saameeyo biyo xireenka Itoobiya ee GERD

Madaxweynaha Masar Cabdifataax al-Sisi ayaa ka digay in dalkiisa uusan ogolaan doonin in qaybtooda wabiga Nile ay saamayn ku yeelato biyo xireenka Itoobiya.

Madaxweyne Al-Sisi ayaa arrintan ka sheegay kulan uu la qaatay madaxweynaha Uganda Yoweri Museveni, oo uu dalkiisu kamid yahay dalalka Nile sare, iyaga oo ku kulmay qasriga Al-Ittihadiya ee Qaahir, Talaadadii, Agoosto 6, 2017.

"Waxaa doonaynaa in aan u xaqiijiyo shacabka reer Masar in aysan waligeed ogolaan doonin in ay saamayso nolosha 105 milyan oo muwaadiniin ah iyo 10 milyan oo ajaanib ah oo ku sugan dalkeena" ayuu yiri madaxweyne al-Sisi.

Al-Sisi ayaa si xooggan u cambaareeyay dhismaha biyo xireenka GERD iyo buuxinta biyaha ee shanta ee samaysmay tan iyo bilaabitaankii, waxaana uu sidoo kale ka sheegay qoraalka wadajirka in dalkiisa uu diidayo talaabo kasta oo hal dhinac uu ka qaado Nile.

"Qof walba oo u maleeya Masar inay ka jeesanayso goodin ammaanka biyaheeda waa ay khaldantahay. Waynu sii wadaynaa in aynu la socono xaalada; waxaynu qaadaynaa cadaadis kasta oo aynu ku difaacayno ilaha dadkeena, sida uu qabo sharciga caalamiga ah, " Al sisi ayaa ka digay.

Waxaa uu arrintan sheegay ka dib markii Itoobiya ay ku dhawaaqday wajigii shanaad ee biyo xireenka GERD, kaasi oo soconayay muddo 14 sano oo ay ku baxday kharash ilaa shan bilyan oo doolar ah, waana dhammaad iyada oo lagu wado in si rasmi ah loo daahfuro bisha September.

Madaxweynaha Uganda Yoweri Museveni oo wabiga Nile-ka cad ay Il u tahay dalkiisa, lehna qaybta ilaa 15 boqolkiiba ee biyaheeda, ayaa qoraal uu soo dhigay barta bulshada kaga hadlay wadahadalada uu la yeeshay dhigiisa Masar ee la xiriira mustaqbalka Nile.

Musevene ayaa ku sheegay qoraalka bartiisa X uu soo dhigay inay tahay inay eegaan xaalada Nile oo mararka qaar ay dhibaatooyinka ka imaan karaa talaabooyinka loo qaado, intii la wajihi lahaa xuquuqyo taariikheeda ay tahay in aynu tixgalino danaha caalamka ee dalalka fadhiga u ah Nile.

Madaxweyne Yoweri Museveni ma uusan bixin faahfaahino la xiriira diirada xuquuqaha taariikheed ee uu ku xusay qoraallka.

Si kastaba ha ahaatee, Itoobiya ayaa marar dhowr ah diiday doonitaanka Masar ee adeegsiga biyaha wabiga si gaar ah faa'iidooyinka taariikheed, iyada oo xustay heshiisyadii gumaystaha ee la saxiixay 1959 ee ogolaanayay qaybteeda ugu badan ee biyaha wabiiga.

Heshiiska ayaa sidoo kale masar u diidayay in ay ka hesho ilaa 55.5 bilyan oo cabirka biyaha iyo sidoo kale Suudaan ay ka hesho ilaa 18.5 bilyan oo (cubic) mitir oo biyo ah, taasi oo uga tagaysa Itoobiya oo iyadu hesha ilaa 86 boqolkiiba biyaha Nile, biyo la'aan, taasi oo loo tixigaliyo cadaalad daro iyo ka saaritaan.

Cabbirkaasi 85-ta bilyan ayaa dareera sannadkii, 12 boqolkiiba ayaa la waayaa, waxaana heshiiskan faa'iidada koowaad lahaa Ingiriiska oo ahaa kan ugu weyn ee ka iibsada Masar soo saarka suufka.

Museveni ayaa intaa ku daray ''Waxa uu yahay hadafkeenu guul ay helaan dhammaan, helitaanka korontada, dalaga iyo biyo ay cabbaan dhammaan" waxaa uu adkeeyay, "Dhammaan hadafyadan la gaari karo in lagu soo daro qorshaheena, inaga oo adeegsanayna qaab cilmi ah iyo qaabab siman. "

Ra'iisul wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed ayaa dhowaan ku sheegay bayaan uu la wadaagay aqalka wakiilada shacabka in biyo xireenka GERD la daahfuri doono bisha September.

Masar ayaa uga digaysay Itoobiya in aysan sii wadin buuxinta biyo xireenka haddii aan si sharci ah la isaga waafaqin gaar ahaana aysan wada gaarin wadamada uu maro wabiga.

Wasiirka maalgalinta biyaha ee Masar, Hani Sweilam ayaa ku sheegay bayaan ka soo baxay bishii aynu soo dhaafnay in dalkiisa uu diiday tallaabooyinka looga faquuqayo wabiga Nile.

Bayaankiisa, Madaxweyne Al-Sisi ayaa soo hadal qaaday Museveni, waxaana uu dib u xasuustay inuu u sheegay in loola jeedo "Uganda, Masar micno ahaan beer. "

"Beertan ma leh wax Il ah oo biyo ah oo aan ka ahayn Nile. Ma lihin roob. Haddii aad u malayso in Masar ka tagayso waa iyada oo ah in aan nafteena ka quusanay; Tani weligeed ma dhacayso, " ayuu yiri, isaga oo milicsanaya booskiisa hore ee ahaa Nile inay tahay aasaaska jiritaanka Masar.

"Dadka hela roobka waligood ma dareemayaan isla wadada kuwa aan helin roobka ay maraan, " ayuu yiri.

"Masaarida waxaa ay ka walaacsan yihiin arrimaha biyaha, " ayuu yiri Al-Sisi, isaga oo intaa ku daray inuu leeyahay masuuliyada inuu la " shaqeeyo hoggaamiyayaasha caqliga leh sida Museveni inuu helo xal aan dhibaato ku ahayn nolosha Masaarida. "

Waxaa xusid mudan in heshiiska saddex geesoodka ee u dhaxeeya Masar, Suudaan iyo Itoobiya ee la xiriira biyo xireenka uu ka dhex qarxay dhinacyada oo midba midka kale uu ku eedeynayo inuu sabab u yahay inuu guul daraysto wadaxaajoodka.

Al-Sisi ayaa adkeeyay in biyaha ay qayb ka yihiin olole gaaritaanka ujeedooyin, isaga oo intaa ku daray "Waxaynu dhammaanteen ka warqabnaa arrintan. "

Waxaa uu intaa ku daray, "Waxaynu wakhti dheer diidnay faragalin, is hortaag iyo burburin ee afaaraha kuwa kale. Dalalka Afrikaanka ah ayaa in ku filan la dhibtooday dagaalo iyo colaado sanado badan jiitamayay, waxaynu sidaasi darteed u taaganahay dhismo, iskaashi iyo horumar. "

Itoobiya ayaa dalbanaysay heshiis dhexdhexaad ah oo isticmaalka ujeedo wabiga Nile, iyada oo la xaqiijinayo qaybteeda iyo in dhismaha uusan khatar ku ahayn ammaanka biyaha Masar.