ඉස්ලාමයේ ශුද්ධ වූ මක්කමේ 'පූජනීය වස්තු' එප්ස්ටීන් වෙත යවා ඇති බවට ලිපිගොනුවලින් තොරතුරු

ඉස්ලාමයේ පූජනීයතම සිද්ධස්ථානය වන මක්කමෙහි කාබාව ආවරණය කරන රෙදි කැබලි කිහිපයක් අපකීර්තියට පත්වූ ලිංගික අපරාධකරුවෙකු ලෙස වරදකරු වූ ජෙෆ්රි එප්ස්ටීන් වෙත යවා ඇති බවට පෙනෙන ලේඛන සම්බන්ධයෙන් ලොව පුරා මුස්ලිම්වරුන් තම කෝපය පළ කර තිබේ.

ජනවාරි 30 වන දින ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව (DOJ) විසින් නිකුත් කරන ලද එප්ස්ටීන් ලිපිගොනු අතර, 2017 සිට සෞදි අරාබියේ සිට කැරිබියන් දූපත්වල එප්ස්ටීන්ගේ නිවසට කිස්වා ලෙස හඳුන්වන කාබා රෙදි කැබලි තුනක් නැව්ගත කිරීම පෙන්නුම් කරන ඊමේල් ගනුදෙනුවක් සිදුවී තිබේ.

"පෘථිවියේ ශුද්ධ ම ස්ථානයේ සිට අපිරිසුදු ම ස්ථානයට යමක් යැවීම ගැන සිතා බලන්න!" X පරිශීලකයෙකු සටහන් කර තිබිණි.

2014 වසරේ ගත් බව පෙනෙන තවත් ඡායාරූපයක, එප්ස්ටීන් සහ තවත් මිනිසෙකු බිම ඇති රෙදි කැබැල්ලක් පරීක්ෂා කරමින් සිටින බව පෙනේ, එය කාබාහි දොරටුව ආවරණය කරන කිස්වා රෙද්දෙහි වඩාත් ම විසිතුරු කොටසට සමාන වේ.

තවත් X පරිශීලකයෙකු පවසන්නේ, කිස්වා "පාපිස්සක් මෙන් බිම දමා ඇති" ඡායාරූපය "මගේ හදවත කෑලි කෑලිවලට කඩනවා," යනුවෙනි.

කෙසේ වෙතත්, මෙම ඡායාරූපය 2017 දී එප්ස්ටීන් වෙත කිස්වා කැබලි නැව්ගත කළ බවට යෝජනා කරන ලේඛනවලට සම්බන්ධ බවක් නොපෙනේ. තව ද ඡායාරූපයේ ඇති රෙදි සැබෑ කිස්වා කැබැල්ලක් ද යන්න පැහැදිලි නැත.

'මුස්ලිම් පල්ලිය'

කළු සිල්ක් රෙද්දකින් නිමවා ඇති කිස්වා, රන් හා රිදී නූල්වලින් කුරානයේ ඇති කරුණු එම්බ්‍රොයිඩර් කර ඇත. එය මක්කමේ මහා පල්ලිය (Grand Mosque) මධ්‍යයේ ඇති ශෛලමය ගොඩනැගිල්ලක් වූ කාබාහි බාහිර බිත්ති හතර ම ආවරණය කරයි.

සෑම වසරක ම, බැතිමතුන් මිලියන ගණනක් ස්පර්ශ කිරීමෙන් පසු, ඉස්ලාමීය අලුත් අවුරුද්ද සැමරීමේ උත්සවයකදී නව කිස්වා රෙද්දක් දමා ආවරණය කෙරේ.

අමෙරිකානු අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තු ලිපිගොනු අතර, එප්ස්ටීන්ගේ කාර්ය මණ්ඩලය සහ "අසීසා අල්-අහ්මඩි" නමින් හැඳින්වෙන ඊමේල් ගිණුමක් අතර ලිපි හුවමාරුවක් ඇතුළත් වන අතර, ඉන් 2017දී කිස්වා කොටස් තුනක් එප්ස්ටීන් වෙත නැව්ගත කිරීම සංවිධානය කිරීමට සැලසුම් කර ඇති බව පෙනේ: එක් ඊමේල් පණිවුඩයක් මගින් කාබා චතුරශ්‍රය ඇතුළත කොළ පැහැති බව විස්තර කර ඇත; භාවිත කරන ලද පිටත ආවරණයෙන් කළු රෙද්දක්; සහ එම ද්‍රව්‍යවලින් සාදන ලද නමුත් භාවිත නොකළ එම්බ්‍රොයිඩර් කරන ලද කුරාණයේ කරුණු ඇතුළත් වාක්‍ය ගැන සඳහන් කර තිබේ.

2017 පෙබරවාරි 1 දිනැති ඊමේල් පණිවුඩයකින් පෙන්නුම් කරන්නේ, අහමඩි ලෙස හඳුන්වන අයෙකුගේ සහයකයෙකු එප්ස්ටීන්ගේ කාර්ය මණ්ඩලයට "කාබාවේ කොටස් කිහිපයක් පල්ලිය සඳහා නැව්ගත කරන" බව ය. ඔවුන් "පල්ලිය" ගැන සඳහන් කළේ, එප්ස්ටීන්ගේ දේපළෙහි ස්ථානයක් ද යන්න පැහැදිලි නැත.

මෙතෙක් සමාලෝචනය කරන ලද එප්ස්ටීන් ලිපිගොනුවලින්, එප්ස්ටීන්ට අයත් දූපතේ මුස්ලිම් පල්ලියක් පිළිබඳ කිසිදු සඳහනක් නොමැත. කෙසේ වෙතත්, ඇමෙරිකානු අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තු වෙබ් අඩවියේ අප්ලෝඩ් කරන ලද ලේඛනවලට අනුව, කුඩා ගොඩනැගිල්ලක් "temple" ලෙස සඳහන් කර ඇත. ලිපි හුවමාරුවේ අදහස් කළේ කුමක් ද යන්න පැහැදිලි නැත.

ලේඛනයේ සඳහන් "මුස්ලිම් පල්ලිය" කාබාව පිහිටා ඇති මක්කමේ මහා පල්ලිය සමග පටලවා නොගත යුතු ය.

ලේඛනවලින් පෙනී යන්නේ, භාණ්ඩ තොගය 2017 මාර්තු 4 වන දින එප්ස්ටීන්ගේ පාම් බීච් නිවසට පැමිණ, පසුව එක්සත් ජනපද වර්ජින් දූපත් අතර පිහිටි ශාන්ත තෝමස් වෙත නැව්ගත කළ බව ය. එය එප්ස්ටයින්ගේ පෞද්ගලික දූපතක් වන Little St James අසල පිහිටා ඇති අතර, එහිදී බොහෝ වින්දිතයින් තමන්ව ජාවාරම් හරහා අපයෝජනයට ලක් කළ බවට චෝදනා කළහ.

2017 මාර්තු 14 දිනැති එක්සත් ජනපද රේගු ආකෘති පත්‍රයක, ඩොලර් 10,980ක වටිනාකමකින් යුත් "සිතුවම් සහ පැස්ටල්" ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මාර්තු 21 දිනැති ඊමේල් පණිවුඩයකින් කිස්වා රෙදි කැබලි "මිස්ටර් එප්ස්ටීන්ගේ නිවසට" භාර දුන් බව තහවුරු වේ.

නැව්ගත කිරීමෙන් පසු, අහමඩිගේ ඊමේල් ගිණුමෙන් යවන ලද බව පෙන්වන එප්ස්ටීන්ට දන්වා ඇත්තේ, කළු කැබැල්ල "සුන්නි, ෂියා සහ වෙනත් විවිධ නිකායන්ට අයත් අවම වශයෙන් මිලියන 10ක මුස්ලිම්වරුන් විසින් ස්පර්ශ කර ඇති" බව ය..

"ඔවුන් කාබා වටා වට හතක් ඇවිදිනවා, ඊට පස්සේ හැමෝම එය ස්පර්ශ කරන්න හැකි තරම් උත්සහ කරනවා, ඔවුන් ඔවුන්ගේ යාඥාවන්, ප්‍රාර්ථනා, කඳුළු සහ බලාපොරොත්තු මේ කෑල්ල මත තබා ගත්තා," ඊමේල් එකේ සඳහන් විය.

එප්ස්ටීන්ට කිස්වා රෙදි කැබලි තිලිණයක් ලෙස ලැබුණා ද? නැතහොත් ඒවා සැබෑ ඒවා ද? යන්න පැහැදිලි නැත.

කෙසේ වෙතත්, මෙය සෞදි අරාබියේ සිට එප්ස්ටීන් වෙත යැවූ පළමු භාණ්ඩ තොගය නොවන බව අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුවේ වාර්තා යෝජනා කරයි.

2017 ජනවාරි 27 වන දින ඊමේල් ජාලයක් හරහා, අහමඩිගේ සහයකයා යැයි කියන පුද්ගලයා "පල්ලිය තුළ යමක්" සකස් කිරීම සඳහා "පල්ලියේ අභ්‍යන්තර පින්තූර ඉල්ලා සිටි" බව පෙනී ගියේ ය. එම ඊමේල් ජාලයේ ම මීට පෙර, එප්ස්ටීන්ගේ සහායකයෙකු "කූඩාරම සහ අනෙකුත් ගෘහ භාණ්ඩ" එප්ස්ටීන්ගේ නිවසට භාර දීම තහවුරු කළේ ය.

අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ලිපිගොනුවල, සාම්ප්‍රදායික අරාබි ලොම් කූඩාරමක පින්තූරයක් සහ කාපට්, කෝපි පෝච්චි, කෝප්ප සහ කූඩ වැනි අනෙකුත් දේ පෙන්වන ලේඛනයක් ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඒවා මෙම නැව්ගත කිරීමේදී එප්ස්ටීන් වෙත ලබා දුන් භාණ්ඩ ම දැයි තහවුරු කර ගත නොහැක.

බාලවයස්කාර දරුවෙකු ඇතුළු තරුණියන් ගණිකා වෘත්තියේ යෙදීමේ චෝදනා දෙකකට වරද පිළිගැනීමෙන් පසු 2008 දී ලිංගික අපරාධකරුවෙකු ලෙස වරදකරු වීමෙන් පසුව එම භාණ්ඩ නැව්ගත කිරීම් දෙක ම සිදුව තිබේ.

අදහස් විමසීම සඳහා බීබීසී කළ ඉල්ලීමකට අහමඩි ප්‍රතිචාර දක්වා නොමැත. ලේඛනවල නම් සඳහන් වීම වරදක් සිදුවූ බවට සාක්ෂියක් නොවේ.

ඊමේල්වල සඳහන් කර තිබුණ ද එප්ස්ටීන්ගේ දූපතේ මුස්ලිම් පල්ලියක් සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි තහවුරු කිරීමක් හෝ ස්ථානයක් මෙතෙක් සමාලෝචනය කරන ලද එප්ස්ටීන් ලිපිගොනුවලින් හෙළි වී නොමැත.

එප්ස්ටීන් 2009 සහ 2013 අතර කාලය තුළ Little Saint James දූපත මත දේවස්ථානයක් වැනි ව්‍යුහයක් ඉදිකර ඇති බව වාර්තා වේ. එහි රන් ගෝලාකාර ආකෘතිය 2017 දී සුළි කුණාටුවකින් විනාශ විය.

කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් නැව්ගත කිරීම් දෙකට ම "මුස්ලිම් පල්ලිය" ලෙස සඳහන් කළේ මෙම ගොඩනැගිල්ල ද නැතහොත් එප්ස්ටීන්ගේ දේපළෙහි වෙනත් ස්ථානයක් ද යන්න නිශ්චිතව ම කිව නොහැක.

ලේඛනයේ සඳහන් "මුස්ලිම් පල්ලිය" කාබාව පිහිටා ඇති මක්කමේ මහා පල්ලිය සමග පටලවා නොගත යුතු ය.

ගෞරවනීය වුවත් පූජනීය නොවේ

කිස්වා රෙදි නිෂ්පාදනය කරන ආකාරය, ඉන් කාබා ආවරණය කිරීම සහ ඉවත් කිරීම, පැරණි ඒවා භාවිත කිරීම දක්වා අවසාන තීරණය සෞදි බලධාරීන් සතු ය. නමුත් ඉවත් කරන කිස්වා බෙදා හැරීම සම්බන්ධයෙන් නීතියක් නොමැත.

වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා බීබීසී සෞදි බලධාරීන් සම්බන්ධ කර ගත් නමුත් මෙම ලිපිය පළ කරන අවස්ථාව වන විට ප්‍රතිචාරයක් ලැබී නොතිබිණි.

"රන් සහ රිදී පැහැති අකුරු සහිත කොටස් බොහෝවිට තෑගි කරනු ලබන්නේ, සෞදි රාජකීය මාලිගයේ නිලධාරීන් විසින් පමණක් බව" හජ් සහ උම්රා වන්දනා ගමන් පිළිබඳ විශේෂඥ ලේඛක අහමඩ් අල්-හලාබි බීබීසී අරාබි සේවයට පැවසීය.

"මේ කැබලි පරිත්‍යාග කරන්නේ මුස්ලිම් රාජ්‍ය නායකයින්ට සහ ඔවුන්ගේ රජයේ නිලධාරීන්ට."

"ඉතිරි කළු රෙද්ද සාමාන්‍යයෙන් කැබලිවලට කපා පහළ තරාතිරමේ නිලධාරීන්ට ලබා දෙන්න පුළුවන්," හලාබි තවදුරටත් පවසයි.

ලන්ඩනයේ SOAS විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉස්ලාමීය කලා ඉතිහාසඥයෙකු වන ආචාර්ය සයිමන් ඕ'මියාරා පවසන්නේ, කිස්වා "සහජයෙන් ම පූජනීය" නොවන නමුත් මුස්ලිම් ලෝකය තුළ එය බෙහෙවින් ගෞරවයට පාත්‍ර වන බව ය.

"එය කාබා ගොඩනැගිල්ලට ගෞරවයක් - හරියට රජෙකුගේ සළුවක් වගේ."

"කිස්වා එක ඒකෙන් ගැලවුනාට පස්සේ, ඒක කෙළෙසන්න හොඳ නෑ. ඒකෙ පය තියන්න හොඳ නෑ."

අනෙක් අතට, අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කරන ලද ලිපි හුවමාරුවේ සඳහන් කොටස්වල සත්‍යතාව පිළිබඳව ද හලාබි ප්‍රශ්න කරයි. මුස්ලිම් නොවන අයට කිස්වා තෑගි කිරීමට අවසර නොමැති බව ද ඔහු පවසයි.

සෞදි සබඳතා

ඇමෙරිකානු අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ලිපිගොනුවලට අනුව, 2016 මුල් භාගයේ සිට 2019 මුල් භාගය දක්වා අහමඩිගේ නම සහිතව එප්ස්ටීන් සමග විවිධ මාතෘකා යටතේ විවිධ ඊමේල් හුවමාරු වී ඇති බව පෙනේ. ඇතැම් ඊමේල් ලිපිගොනු ඔහු "බොස්" සහ "මාස්ටර්" ලෙස ආමන්ත්‍රණය කර ඇති අතර, ලේඛනවලින් පෙනී යන්නේ ඔවුන් නිව්යෝර්ක් සහ පැරිස් ඇතුළු ස්ථාන කිහිපයකදී හමුවී ඇති බව ය..

අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කරන ලද ලිපිගොනුවලට අනුව, අහමඩි හරහා එප්ස්ටීන් සෞදි රජයට බලපෑම් කිරීමට උත්සහ කර ඇති බව පෙනේ.

2016 ජූලි මාසයේදී, අහමඩිගේ නමින් ලැබුණු ඊමේල් පණිවුඩයකින් ඇඟවෙන්නේ, ඇය එප්ස්ටීන් සහ "එච්.ඊ. රාෆත්" නම් අයෙකු අතර හමුවීමක් සංවිධානය කිරීමට උත්සහ කළ බව ය. එම ඊමේල් පණිඩුඩයෙහි සටහන් වන්නේ එප්ස්ටීන්ගේ සමාගම "විනෝද වන්න" යනුවෙන් කෙනෙකු පැවසූ බව ය. ඔහු යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ "His Excellency" යන්න ය, එය සෞදි අරාබියේ ජ්‍යෙෂ්ඨ රජයේ නිලධාරීන් සඳහා භාවිත කරන ආමන්ත්‍රණයකි.

අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කරන ලද ලිපිගොනුවලින් පෙනී යන්නේ, එප්ස්ටීන් "මූල්‍ය යෝග්‍යතා පරීක්‍ෂණයක්" ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, සෞදි අරාබියේ රාජ්‍ය තෙල් සමාගම වෙත යොමු වීමට ඉඩ ඇති ඇරම්කෝ සමාගම ප්‍රසිද්ධියේ ලැයිස්තුගත කිරීමට එරෙහිව තර්ක කර ඇති බව ය. 2016 අගෝස්තු මාසයේදී අහමඩි නම් අයෙකුට ඊමේල් පණිවුඩයක් යවා ඇත. පසුව, අහමඩි එය "සමාලෝචනය" කරන බව පැවසූ අතර ඇගේ පිළිතුරේ "රාෆත් අල්සබ්බා" ලෙස හඳුන්වන කෙනෙකුගේ විද්‍යුත් තැපැල් ලිපිනයක් පිටපත් කළා ය.

එප්ස්ටීන්ගේ සහයකයෙකුගේ ගිණුමෙන් 2016 නොවැම්බර් මාසයේ ලැබුණු ඊමේල් පණිවුඩයක මෙසේ සඳහන් වේ: "අසීසා රාෆත්ගේ සහයකයෙකි." ඊමේල් පණිවුඩ හරහා, එප්ස්ටීන් "රාෆත් අල්සබ්බාග්" යනු "සෞදි ඔටුන්න හිමි සෞදි කුමරුගේ" "උපදේශකයා" ලෙස විස්තර කරන බව පෙනේ."

සෞදි අරාබියේ නිල මාධ්‍ය ඒජන්සිය විසින් 2017 දී නිකුත් කරන ලද නිවේදනයක ඔහු "රාජකීය මාලිගයේ උපදේශකයෙකු" ලෙස නම් කරන ලදී.

අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ලිපිගොනුවල ඇති ඊමේල් පණිවුඩ අනුව, "සබ්බාග්" නම් අයෙකු එප්ස්ටීන් සමග නිතර ලිපි හුවමාරු කර ගත් බව පෙනෙන්නට තිබිණි. 2016 දී "රාෆත් අල්-සබ්බාග්" යන නම සහිත ගිණුමක එප්ස්ටීන් වෙත යවන ලද කෙටි පණිවිඩයක මෙසේ සඳහන් වේ: "ඔබේ මිත්‍රත්වය මම ආරක්ෂා කරමි."

"රාෆත් අල්සබාග්" නමින් එප්ස්ටීන් වෙත යවන ලද ඊමේල් පණිවුඩයක, තම කන්‍යාභාවය විකිණීම සඳහා ඩුබායි වෙත පලා ගිය බවට වාර්තා වන 17 හැවිරිදි රුසියානු රූ රැජිණක් පිළිබඳ පුවතකට ලින්ක් එකක් ඇතුළත් විය. ළමා ලිංගික අපයෝජනය කරන්නා ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ: "අවසානයේ ඔබ මට වටිනා දෙයක් එවන්න යනවා," යනුවෙනි.

අනෙක් අතට, ලිපිගොනුවලින් අහමඩි පිළිබඳ තොරතුරු සීමිත ය. නමුත් 2018 සැප්තැම්බර් මාසයේ ඊමේල් පණිවුඩයකින්, එම නම ඇති අයෙකු එප්ස්ටීන්ගෙන් ඇගේ ජංගම දුරකතන ක්‍රීඩා සමාගම පිළිබඳ උපදෙස් ඉල්ලා සිටින බව පෙනේ.

කිස්වා, එප්ස්ටීන් සහ ඊමේල්වල සඳහන් පුද්ගලයින් අතර සබඳතා පිළිබඳව බොහෝ ප්‍රශ්න තවමත් පවතී. මුස්ලිම් ලෝකය පුරා, සෞදි බලධාරීන් විසින් ගැඹුරු පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කරන ලෙස ඉල්ලීම් වැඩි වෙමින් පවතී.

අතිරේක වාර්තාකරණය: කවූන් ඛමූෂ් (Global Journalism Reactive Team)

සංස්කරණය: කේට් ෆෝබ්ස්