ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ: ਬਾਗ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਗਰੀ ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਪੰਜਾਬ ਆਉਣ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
- ਲੇਖਕ, ਰਾਜਵੀਰ ਕੌਰ ਗਿੱਲ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
11 ਜੂਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀ ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਏ।
18 ਜੂਨ, 1974 ਨੂੰ ਜੰਮੇ ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੀਲੋਂ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ।
ਬੁਨਿਆਦ, ਜਨੂੰਨ, ਨੂਰਜਹਾਂ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਖ਼ੂਨ ਭਰੀ ਮਾਂਗ, ਅਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਪਰਾਏ ਲੋਗ, ਦਿਲ ਤੇਰਾ ਆਸ਼ਿਕ, ਟਰੇਨ ਟੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਾਂਦਰ ਜਟਾਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਫ਼ਿਲਮ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੇ ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਹੇ ਪਰਮਜੀਤ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ ਤੇ ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ।
ਮੰਗਲ ਨੇ ਪੰਜ ਗਰਾਈਆਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਲਾਸਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚਲੇ ਗਏ।
ਲਖੀਮਪੁਰ ਖੇੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਤੇ ਉਥੋਂ ਹੀ ਦੱਸਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਿਤਾ ਪੰਜਾਬ ਮੁੜ ਆਏ ਤਾਂ ਮੰਗਲ ਵੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਤੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 12ਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਥਿਏਟਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੌਕ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਥਿਏਟਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਿਖਾਰਨ ਲਈ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੰਗਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੀਤੂ ਢਿੱਲੋਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਬੇਟਾ ਨਾਨਕ ਤੇ ਧੀ ਨਾਨਕੀ।
ਪਰਿਵਾਰ ਆਖ਼ਰੀ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਨੀਲੋਂ ਕਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ’ਤੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ’ਚ ਜਾਣਾ
ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਤਾਇਆ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੰਗਲ ਖੇਤੀ ਦੀ ਬਜਾਇ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖਕੇ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਏ।
ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਮੰਗਲ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਮਿਲੇ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।
ਪਰ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਾਗੀ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਦਿਲ ਦੀ ਮੰਨਣ ਦੇ ਕਾਇਲ ਸਨ।
ਮੰਗਲ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚੁਣੀਆਂ ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕੀਲ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Getty Images
ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਲੇਖਕ ਤੇ ਅਦਾਕਾਰ
ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੌਕ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ 1986 ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦ ਤੇ ਕਥਾ ਸਾਗਰ ਨਾਮ ਦੇ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਤੋ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਬੁਨਿਆਦ ਨਾਮ ਦਾ ਲੜੀਵਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਦੀਆਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਨੀਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾਮ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਮਹਿਜ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1988 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਖ਼ੂਨ ਭਰੀ ਮਾਂਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੇ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਇਆ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Mangal Dhillon/FB
ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਣਾ
ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ ਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਥੋਂ ਹੀ ਮੰਗਲ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਹੋਣ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬੱਝੀ ਸੀ।
ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰੀਬ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਮੰਗਲ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਣ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨਾਮ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਾਹਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੱਕ ਦੇ ਅਹਿਮ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੱਕ' ਬਣਾਈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਦਿਨ, 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੰਗਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਪਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿਣ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Mangal Dhillon/FB
ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਯੂ-ਟਿਊਬ ਚੈਨਲ
ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਦਾ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਆਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅਧਿਆਤਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਣਾ ਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਣਾ ਸੀ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਯੂ-ਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਵੀ ਬਣਾਇਆ। ਜੁਲਾਈ 2009 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇਸ ਚੈਨਲ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ, ਇਤਿਹਾਸ, ਧਰਮ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਆਸਥਾ ਭਰਿਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ।
ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਜੋ ਸਿਖਾਏ, ਜਾਗਰੂਕ ਕਰੇ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਏ, ਜੋ ਅੰਤ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਰਾਹ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆ ’ਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਸਤਸੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਮੰਗਲ ਨੇ ‘ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ’ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਰੀਬ 100 ਐਪੀਸੋਡ ਬਣਾਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਠੀਕ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਨੀਲੋਂ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਸਰਬ ਰੋਗ ਕਾ ਔਖਦ ਨਾਓ’ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋ ਸਕੇ।
