Dlaczego drobni przestępcy spalili londyński magazyn dla rosyjskiej Grupy Wagnera

Tuż przed północą 20 marca ubiegłego roku, dwóch drobnych przestępców z południowego Londynu podpaliło magazyn, w którym znajdował się kluczowy sprzęt komunikacyjny przeznaczony dla Ukrainy.

Nie robili tego z pobudek ideologicznych. Robili to dla pieniędzy. Obaj byli podpalaczami do wynajęcia, pracującymi pośrednio dla Grupy Wagnera, czyli najemników kontrolowanych przez Rosję.

Podpalacze mieli powiązania z Wagnerem za pośrednictwem drobnego handlarza narkotyków z Leicestershire w środkowej Anglii, Dylana Earla.

Pięciu mężczyzn, w tym Earl, zostało skazanych za udział w podpaleniu, które spowodowało straty o wartości 1 mln funtów (4.92 mln zł).

Earl nawiązał kontakt z prorosyjskimi kontami na początku miesiąca za pośrednictwem aplikacji Telegram.

Na jednym z kont, które nosiło nazwę użytkownika Minsk KGB, Earl dyskutował, czy powinien pojechać i walczyć po stronie Rosji w Ukrainie, mówiąc: „Potrzebuję nowego startu, bracie. Ale czy muszę mówić po rosyjsku? Bo w tym nie jestem dobry. Znam [dosłownie] 30 słów, jeśli tyle”.

Jednak 16 marca – cztery dni przed atakiem – przez jedno z kont w aplikacji Telegram Earl dostał zadanie od użytkownika konta w serwisie Telegram powiązanego z Grupą Wagnera, aby wykonać zadanie w Wielkiej Brytanii.

Konto miało nazwę Privet Bot, co po rosyjsku oznacza „cześć bocie”, znane w serwisie Telegram z zachęcania do sabotażu i morderstw w innych częściach Europy.

Wiadomość z tego konta do Earla brzmiała następująco: „Mamy dla ciebie pierwsze zadanie. Według mapy pod tym adresem jest kilka budynków. A wśród nich są magazyny.

„Sponsorują i udzielają pomocy ukraińskim terrorystom. Dzisiaj oczekujemy od ciebie zdjęć i filmów magazynu, budynku i właścicieli.”

Niektóre z wiadomości wymienionych przez grupę zostały skrócone lub napisane w niekonwencjonalny sposób – jest to powszechnie stosowane, aby uniemożliwić filtrom mediów społecznościowych śledzenie treści.

Za pośrednictwem grupy w aplikacji Telegram, której celem było łączenie ze sobą przestępców, Earl skontaktował się z mężczyzną o imieniu Jake Reeves, który był sprzątaczem na podlondyńskim lotnisku Gatwick.

Na prośbę Earla Reeves, mieszkaniec dzielnicy Croydon w południowym Londynie, skontaktował się ze swoim lokalnym znajomym, Nii Mensahem, który był gotowy wykonywać przestępstwa za pieniądze.

Mensah nigdy nie spotkał Earla, ale wkrótce napisał do niego: „Jestem za sprawą, bracie. Trzy osoby i samochód.”

W nocy 20 marca czterech mężczyzn wyruszyło z południowego Londynu czerwoną Kią Piccanto.

Za kierownicą siedział 61-letni Paul English. W sądzie zaprzeczył, że wiedział co wydarzy się tej nocy i został uniewinniony od zarzutu podpalenia.

Dziewiętnastoletni Ugnius Asmena siedział obok Englisha na siedzeniu pasażera, podczas gdy Mensah i jego znajomy Jakeem Rose, usiedli z tyłu. Mensah i Rose mieli wtedy 21 lat.

Czterech mężczyzn pojechało na północ przez Tamizę do Leyton, we wschodnim Londynie, gdzie udali się do Cromwell Industrial Estate. Zaparkowali z tyłu magazynów.

Mensah i Rose wysiedli, wyjęli kanister z bagażnika, przeskoczyli przez mur i skierowali się do sekcji numer jeden i dwa. Magazyny, które Grupa Wagnera chciała spalić, były wykorzystywane przez dwie firmy zajmujące się wysyłką paczek i sprzętu na Ukrainę.

Obie firmy są własnością - i współwłasnością - Mikhaila Bojkova, brytyjsko-ukraińskiego biznesmena.

Nie był to wyrafinowany atak.

Podczas gdy Mensah transmitował Earlowi całe wydarzenie na FaceTime, Rose oblał benzyną front magazynów, podpalił szmatę i podpalił budynki.

Czterech mężczyzn uciekło Piccanto. Ale dopiero po tym, jak Rose przypadkowo zostawił na miejscu zdarzenia duży nóż zombie ze swoim DNA.

W ciężarówce zaparkowanej obok magazynu Jewhen Harasym próbował spać.

„Usłyszałem trzask metalowych rolek w drzwiach magazynu i zdałem sobie sprawę, że coś się dzieje. Otworzyłem drzwi i zobaczyłem ogień,” powiedział składając zeznanie w sądzie.

„Chwyciłem gaśnicę, która była z tyłu ciężarówki.

„Udało mi się ugasić pożar przed drzwiami, ale płomienie były nadal wewnątrz magazynu”.

W końcu musiał się wycofać i odstawić ciężarówkę w bezpieczne miejsce, pozostawiając gaszenie pożaru straży pożarnej.

Zanim ugaszono pożar, zniszczeniu uległy dobra warte ponad 100 tys. funtów (492 tys. zł), w tym sprzęt komunikacyjny dla satelitów Starlink, który okazał się niezwykle ważny na linii frontu w Ukrainie.

Earl był zachwycony, wysyłając wiadomość do kontaktu online: „Zrobiłem to z magazynem. To był ten za wszystkimi bramami. Bracie 8 stóp wokół dookoła.”

Ale jego opiekun z Wagner Group, Privet Bot, był mniej zadowolony, mówiąc na Telegramie: „Pospieszyłeś się, żeby spalić te magazyny bez mojej zgody. Teraz nie będzie można zapłacić za to podpalenie.

„Mogliśmy spalić magazyny znacznie lepiej i bardziej, gdybyśmy skoordynowali nasze działania. Trzeba było podpalić jednocześnie w różnych miejscach dookoła i ogień byłby większy.”

Zachęcając Earla, żeby był cierpliwy, Privet Bot zasugerował mu obejrzenie serialu szpiegowskiego The Americans, który opowiada historię tajnych agentów KGB, cierpliwie działających wewnątrz USA w latach 80.

Wszyscy zatrudnieni przez Earla byli wściekli, że nie dostali zapłaty. W końcu, spragnieni gotówki, załatwili sprawę. W ciągu dwóch dni Privet Bot miał dla Earla i jego ludzi do wynajęcia kolejne zadanie.

„Dwa płonące miejsca na zachodzie,” napisał Earl do kontaktu pod nazwą „Kash Money”. Również wywiad. Sklep z winami. Restauracja."

„Ale ile?” zapytał Kash Money.

„£5,000. Może 6”, odpowiedział Earl. „Jeśli porwą gościa 15.”

W równoległej dyskusji napisał do Reevesa: „Korespondencja Londyn: £1,000.00 East Warehouse. £5,000.00 West Wine Shop. £5,000.00 Westrestauracja. Razem - £11,000.00.”

W rozmowie z Earlem na Telegramie Reeves wciąż zastanawiał się, dlaczego Wagner chciał spalić magazyn. Earl napisał: „To firma pocztowa z Wielkiej Brytanii do Rosji, Ukrainy i Białorusi. Zarządzana przez Ukraińca, który wysyła ponad 100 ciężarówek do Ukrainy.”

Rosyjski 'miliarder'

Celem spisku na sklep z winem i restaurację był zesłany rosyjski biznesmen Jewgienij Cziczwarkin.

Cziczwarkin zarobił setki milionów funtów, zakładając największą w Rosji firmę sprzedającą telefony komórkowe, Evroset. Jednak popadł w konflikt niektórymi członkami rosyjskiego rządu i w 2008 r. został zmuszony do sprzedaży firmy.

Obecnie prowadzi wielokrotnie nagradzany sklep z winami w londyńskiej dzielnicy Mayfair o nazwie Hedonism Wines, a także restaurację Hide wyróżnioną gwiazdką Michelin.

Od czasu inwazji Rosji na Ukrainę osobiście prowadził kilka ciężarówek z pomocą medyczną dla Ukrainy. Reeves napisał na Telegramie, że kontakt Wagnera chciał porwania pana Cziczwarkina, „aby odesłać go z powrotem do Rosji i tam uwięzić.”

Earl namówił mężczyznę – któremu nie postawiono żadnych zarzutów – aby przeprowadził rozpoznanie sklepu z winami.

Sklep i restauracja nigdy nie zostały zaatakowane, ponieważ policja antyterrorystyczna udaremniła atak. Cziczwarkin nie został też porwany.

W rozmowie z BBC Cziczwarkin powiedział, że nawet po nieudanym zamachu starał się nie myśleć o zagrożeniu.

Komórki w Europe

Wygląda na to, że strategia Grupy Wagnera polegała na wywołaniu większego chaosu w Wielkiej Brytanii, a także na atakowaniu ludzi pomagających Ukrainie.

W pewnym momencie Privet Bot zapytał Earla: „Czy masz jakichś przyjaciół wśród chuliganów lub znajomych w IRA?

„Potrzebujemy ludzi, których macie w całej Europie i Wielkiej Brytanii. Potrzebujemy tych, którzy są naszymi bratnimi duszami.

„Musisz zorganizować komórki w kraju i w Europie. I wymyślić nazwę dla swojego ruchu. Udzielimy ci wsparcia.”

W miarę rozwoju planu, Earl zaczął wciągać w planowane porwanie i atak na sklep z winami w Mayfair kolejne osoby, w tym swoje kontakty w branży narkotykowej. Ashton „Ace” Evans był drobnym handlarzem działającym w Pontywaun niedaleko Newport w południowej Walii i był jedną z osób, do których zwrócił się Earl.

„Musi być czysto, bracie. Pełne maski, nie [kominiarki]. Mogę zapewnić, jeśli będzie trzeba. Rękawiczki. Żadnych tablic rejestracyjnych,” napisał Earl. „To 10-15 minut od Pałacu Buckingham.”

„Yhhhh, to przyciągnie sporo uwagi,” odpisał Evans. „MI5 itd.”

„Ten właściciel jest miliarderem z Rosji,” wyjaśnił Earl.

„Czy to musi być eksplo** [materiały wybuchowe], czy może to być po prostu ogień?” zapytał Evans.

Earl odpowiedział: „Pożar jest opcją, ale jeśli nie spłonie całkowicie, nie zapłacą mi więcej niż 25%.”

Evans został uznany winnym niepoinformowania policji o spisku w Mayfair.

Do 9 kwietnia relacje między Earlem a jego kontaktem z Grupy Wagnera zaczęły wykazywać oznaki ochłodzenia. Earl był zaniepokojony i wysłał Privet Botowi serię wiadomości.

„Wiem, że mogę być najlepszym szpiegiem, jakiego kiedykolwiek widzieliście, ale potrzebujemy więcej komunikacji i szybszej pracy nad kontraktami,” napisał.

„Jestem bardzo dobrym liderem, koordynatorem i organizatorem,” chwalił się. „Oferuję wam… operacje szpiegowskie w moim kraju przeciwko osobom prywatnym, firmom, rządowi, a nawet w Europie.”

W końcu Privet Bot odpisał mu, nakazując cierpliwość.

„Przypominasz mi mnie w twoim wieku i są rzeczy, których powinieneś się nauczyć. Jesteś naszym sztyletem w Europie i będziemy cię starannie ostrzyć, żebyś stał się jeszcze ostrzejszy.”

10 kwietnia Earl został aresztowany przez detektywów wydziału antyterrorystycznego na parkingu oddziału sklepu B&Q w Hinckley.

Wyroki

Earl przyznał się do winy za przygotowywanie aktów przemocy na rzecz obcego mocarstwa (Rosji), co stanowi przestępstwo na mocy nowej ustawy o bezpieczeństwie narodowym. Przyznał się również do winy za podpalenie, posiadanie kokainy z zamiarem jej sprzedaży oraz posiadanie 20,070 funtów (98,722 tys. zł) pochodzących z przestępstwa.

Reeves przyznał się do winy za zgodę na przyjęcie pieniędzy od zagranicznej służby wywiadowczej - Wagner Group - również na mocy nowej ustawy o bezpieczeństwie narodowym. Przyznał się również do winy za podpalenie.

Podczas procesu, który odbył się w londyńskim sądzie Old Bailey, sędzia Cheema-Grubb powiedziała, że pokolenia przed nimi nazwałyby czyny pary po prostu „zdradą stanu”.

Nii Mensah, Jakeem Rose, Ugnius Asmena zostali uznani za winnych podpalenia. Rose wcześniej przyznał się do posiadania noża.

Kierowca Paul English został oczyszczony z zarzutów.

Dwudziestoletni Ashton Evans został uznany winnym nieujawnienia informacji o aktach terrorystycznych związanych ze spiskiem w Mayfair, ale oczyszczono go z zarzutu nieujawnienia władzom informacji o podpaleniu magazynu.

Inny mężczyzna, 23-letni Dmirjus Paulauskas, został oczyszczony z dwóch podobnych przestępstw związanych z obydwoma spiskami terrorystycznymi po prawie 22-godzinnych obradach ławy przysięgłych.

Komendant Dominic Murphy, szef wydziału antyterrorystycznego policji metropolitalnej powiedział, że reakcja na zagrożenia ze strony [innych] krajów, szczególnie ze strony Rosji, zmieniła się po ataku środkiem paralityczno-drgawkowym w Salisbury w 2018 r.

„Uczyniliśmy z Wielkiej Brytanii nieprzyjazne środowisko operacyjne,” powiedział. „W rezultacie zdywersyfikowali swoją działalność i teraz kontaktują się ze stosunkowo młodymi osobami, aby działały w ich imieniu jako pełnomocnicy w prowadzeniu ich działalności.”

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez naszych dziennikarzy, używając przy tłumaczeniu narzędzi AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Magdalena Mis