Przeszczepy organów dla nieśmiertelności: czy Xi i Putin są na tropie czegoś przełomowego?

Czy można osiągnąć nieśmiertelność za pomocą przeszczepu organów?

To właśnie ta kwestia stała się nieoczekiwanym tematem rozmowy w tym tygodniu między prezydentem Chin Xi Jinpingiem a prezydentem Rosji Władimirem Putinem, gdy spotkali się na paradzie wojskowej w Pekinie.

Tłumacz, mówiący po mandaryńsku w imieniu Putina, powiedział Xi, że ludzkie organy można wielokrotnie przeszczepiać, „aby stawać się coraz młodszym" pomimo wieku, a nawet odwlekać starość „na czas nieokreślony".

„Przewiduje się, że w tym stuleciu możliwe będzie dożycie do 150 lat," dodał.

Ich uśmiechy sugerują, że była to tylko drobna wymiana żartów — ale czy mogło być w tym coś więcej?

Przeszczepy narządów z pewnością ratują życie - według Ministerstwa Zdrowia w Polsce uratowały życie ponad 40 tys. osób, a liczba ta rośnie każdego roku.

W 2024 r. lekarze uratowali 2,197 pacjentów w działających w kraju dziewięciu ośrodkach transplantacyjnych, a Polska jest liderem pod względem zarejestrowanych dawców - polski rejestr jest na trzecim miejscu w Europie i piątym na świecie.

Dzięki stałemu rozwojowi medycyny i technologii przeszczepione organy mogą funkcjonować w organizmie człowieka znacznie dłużej.

U niektórych pacjentów przeszczep nerki działał przez ponad 50 lat.

Długość życia narządu zależy od stanu zdrowia dawcy i biorcy, a także od tego, jak się o niego dba.

Na przykład, jeśli miałbyś otrzymać nową nerkę od żywego dawcy, możesz oczekiwać, że będzie funkcjonować przez 20–25 lat. Jeśli przeszczep pochodzi od dawcy zmarłego, okres ten skraca się do 15–20 lat.

Rodzaj narządu również ma znaczenie.

Według badań opublikowanych w czasopiśmie Journal of Medical Economics, wątroba może służyć około 20 lat, serce 15 lat, a płuca blisko 10 lat.

Bilet do życia wiecznego?

Putin i Xi rozmawiali o przeszczepianiu wielu organów, być może nawet wielokrotnie.

Jednak poddanie się operacji jest dużym przedsięwzięciem, obciążonym znacznym ryzykiem.

Za każdym razem, gdy trafiasz na stół operacyjny, ryzykujesz.

Obecnie osoby po przeszczepie organu muszą do końca życia przyjmować silne leki przeciwodrzutowe, zwane immunosupresantami.

Mogą one powodować skutki uboczne, takie jak wysokie ciśnienie krwi, a także zwiększać ryzyko infekcji.

Odrzucenie – czyli sytuacja, w której układ odpornościowy zaczyna atakować przeszczepiony organ, rozpoznając go jako obcy – może wystąpić nawet mimo regularnego przyjmowania leków.

Spersonalizowane organy

Naukowcy pracują nad stworzeniem organów odpornych na odrzucenie, wykorzystując jako dawców genetycznie zmodyfikowane świnie.

Naukowcy wykorzystują narzędzie do edycji genów o nazwie CRISPR, aby usunąć niektóre geny świń i dodać wybrane geny ludzkie, dzięki czemu narząd staje się bardziej kompatybilny.

Eksperci twierdzą, że hodowla specjalnych świń w tym celu jest idealnym rozwiązaniem, ponieważ ich organy mają rozmiar zbliżony do ludzkich.

Nauka ta wciąż znajduje się na bardzo wczesnym etapie eksperymentalnym, ale przeprowadzono już operację serca i nerek.

Dwaj mężczyźni, którzy zgodzili się na poddanie się tym zabiegom, byli pionierami w nowej dziedzinie medycyny transplantacyjnej.

Obaj już nie żyją, ale przyczynili się do rozwoju ksenotransplantacji – przeszczepiania żywych komórek, tkanek lub organów z jednego gatunku do drugiego.

Innym obszarem badań jest tworzenie nowych organów z naszych własnych ludzkich komórek.

Komórki macierzyste mają zdolność przekształcania się w dowolny typ komórek lub tkanek występujących w organizmie.

Żadnej grupie badawczej nie udało się jeszcze stworzyć w pełni funkcjonalnych ludzkich narządów nadających się do przeszczepu, ale naukowcy są coraz bliżej osiągnięcia tego celu.

W grudniu 2020 r. brytyjscy naukowcy z UCL i Francis Crick Institute odbudowali ludzką grasicę – kluczowy organ układu odpornościowego – wykorzystując ludzkie komórki macierzyste i bioinżynieryjne rusztowanie.

Gdy w ramach testu przeszczepiono ją myszom, okazało się że działa.

Naukowcy ze szpitala Great Ormond Street w Londynie twierdzą, że udało im się wyhodować ludzkie przeszczepy jelitowe z komórek macierzystych pozyskanych z tkanek pacjentów. W przyszłości mogą one posłużyć do przeprowadzania spersonalizowanych przeszczepów u dzieci cierpiących na niewydolność jelit.

Ale postępy te mają na celu leczenie chorób, a nie utrzymywanie ludzi przy życiu przez 150 lat.

Tymczasem jednak przedsiębiorca technologiczny Amerykanin Bryan Johnson wydaje miliony dolarów rocznie, próbując obniżyć swój wiek biologiczny.

O ile nam wiadomo, nie podjął jeszcze próby pobrania nowych organów, ale wstrzyknął sobie osocze swojego 17-letniego syna.

Zaprzestał tego po tym, jak nie zauważył żadnych korzyści i gdy zaostrzyła się kontrola medyczna ze strony organizacji takich jak Agencja ds. Żywności i Leków (FDA).

Dr Julian Mutz z King's College London powiedział, że poza przeszczepami narządów badane są również inne metody, takie jak wymiana osocza, jednak nadal są one na etapie eksperymentalnym.

„Nie wiadomo, czy takie strategie będą miały istotny wpływ na długość życia, a zwłaszcza na maksymalną długość życia człowieka, choć jest to obszar budzący duże zainteresowanie naukowców".

Prof. Neil Mabbott, ekspert w dziedzinie immunopatologii ze szkockiego Roslin Institute na University of Edinburgh przypuszcza, że górną granicą wieku może być dożycie do 125 lat.

„Zweryfikowaną, najstarszą żyjącą osobą była Francuzka, Jeanne Calment, która żyła 122 lata, w latach 1875–1997," powiedział w wywiadzie dla BBC News.

Choć uszkodzone i chore organy można zastąpić przeszczepami, wraz z wiekiem nasze ciała stają się znacznie mniej odporne i mniej zdolne do radzenia sobie ze stresorami fizycznymi.

„Zaczynamy mniej skutecznie reagować na infekcje, a nasze ciała stają się słabsze, podatne na urazy i mniej zdolne do regeneracji i naprawy. Stres, urazy i wpływ operacji przeszczepu, w połączeniu z koniecznością ciągłego stosowania leków immunosupresyjnych zapobiegających odrzutom przeszczepionych organów, byłyby zbyt obciążające dla pacjentów w bardzo podeszłym wieku."

Twierdzi, że zamiast koncentrować się na wydłużaniu życia, powinniśmy dążyć do tego, by jak najwięcej lat przeżyć w zdrowiu.

Prof. Mabbott powiedział: „Życie znacznie dłużej, ale z wieloma chorobami towarzyszącymi starzeniu się, i ciągłe pobyty w szpitalach w celu przeszczepu kolejnych tkanek nie brzmi jak atrakcyjny sposób na spędzenie emerytury!"

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez naszych dziennikarzy, używając przy tłumaczeniu narzędzi AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Nicole Frydrych i Magdalena Mis