Nowe nagrania z Iranu pokazują sterty ciał w szpitalu i snajperów na dachach

Po bezprecedensowym stłumieniu protestów w Iranie na początku tego miesiąca zweryfikowane przez BBC nagrania pokazują sterty ciał w jednym ze szpitali, snajperów rozmieszczonych na dachach budynków oraz Irańczyków niszczących kamery monitoringu.

BBC Verify, zespół zajmujący się fact-checkingiem oraz weryfikacją treści tworzonych przez użytkowników oraz walką z dezinformacją, od wybuchu protestów pod koniec grudnia śledził ich rozprzestrzenianie się w Iranie.

Niemal całkowite odcięcie kraju od internetu, narzucone przez władze, znacząco utrudniło jednak udokumentowanie skali brutalnego tłumienia cywilnego oporu, za który wielu zapłaciło życiem.

Amerykańska agencja Human Rights Activists News Agency (HRANA) podaje, że od czasu rozpoczęcia zamieszek pod koniec grudnia potwierdzono śmierć niemal 6000 osób, w tym 5633 protestujących. Obecnie bada również kolejnych 17000 zgłoszonych zgonów, które miały nastąpić podczas trwającej prawie trzy tygodnie przerwy w dostępie do internetu.

Tymczasem norweska organizacja Iran Human Rights (IHR), ostrzegła, że ostateczna liczba ofiar może przekroczyć 25000.

Władze Iranu podały w zeszłym tygodniu, że zginęło ponad 3100 osób, w większości pracownicy służb bezpieczeństwa lub przypadkowi przechodnie zaatakowani przez „uczestników zamieszek''.

Najnowsze filmy z Iranu, które udało się zweryfikować, zostały nagrane 8 i 9 stycznia, gdy tysiące osób wyszło na ulice po wezwaniu do ogólnokrajowych protestów przez Rezę Pahlawiego, wygnanego syna zmarłego szacha.

Uważa się, że były to jak dotąd najbardziej niebezpieczne dwie noce dla protestujących, a te nowo zweryfikowane filmy pokazują, jak irańskie siły bezpieczeństwa brutalnie rozprawiają się z protestującymi.

Wiele nagrań przeanalizowanych przez BBC Verify i BBC Persian pokazuje stertę ciał w kostnicy w szpitalu Tehranpars we wschodnim Teheranie.

Zweryfikowaliśmy lokalizację szpitala, dopasowując jego wnętrze do innych publicznie dostępnych zdjęć i filmów przedstawiających budynek, i w jednym filmie naliczyliśmy co najmniej 31 ciał. Inne nagranie pokazuje siedem worków z ciałami leżących na ziemi przed wejściem do szpitala. Fragmenty nagrań pokazujące ciała nie zostały opublikowane.

Kolejne nagranie pokazuje setki osób protestujących na autostradzie w zachodnim Teheranie. Następnie słychać strzały i krzyki ludzi.

Protestujący próbowali także obejść kompleksową infrastrukturę nadzoru, wyłączając kamery monitoringu. Zweryfikowane przez nas nagrania pokazują, jak jedna osoba w stolicy wspina się na słup i kilkakrotnie uderza w kamerę, próbując ją wyłączyć. Nagranie pokazuje ogromny tłum protestujących, który wiwatuje gdy kamera zostaje uszkodzona.

Prześledziliśmy rozprzestrzenianie się protestów antyrządowych w 71 miastach i miasteczkach Iranu, choć rzeczywista liczba miejsc, w których odbywały się demonstracje, jest prawdopodobnie znacznie wyższa.

W południowo-wschodnim mieście Kerman nagranie wideo wykonane z wysokości budynku pokazuje kilku uzbrojonych mężczyzn w mundurach wojskowych idących drogą i nieustannie strzelających, choć nie jest jasne, do kogo strzelają. Na środku drogi płonie niewielki ogień, a w tle słychać odgłosy protestujących.

Snajperzy zostali również nagrani na dachach budynków. W północno-wschodnim mieście Meszhed zweryfikowane wideo pokazuje dwóch ubranych na czarno mężczyzn na dachu budynku. Jeden z nich stoi obok dużego karabinu opartego o ścianę i rozmawia przez telefon. Drugi mężczyzna klęczy na ziemi i pali papierosa.

Większość mieszkańców od 8 grudnia nie ma dostępu do internetu, ale niektórym udało się na krótko uzyskać dostęp do sieci za pomocą metod takich jak internet satelitarny Starlink firmy SpaceX i serwisy VPN.

W nadchodzących dniach prawdopodobnie pojawi się więcej filmów.

Dodatkowy reportaż: BBC Persian.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Julita Waleskiewicz i Magdalena Mis