بحران فیفا: چگونه می‌توان آن را بازسازی کرد؟

در یک رستوران ایتالیایی خودمانی، نزدیک دفتر مرکزی فیفا در شهر زوریخ، چهار مرد دور میزی نشسته و با حرارت و بسیار جدی مشغول صحبت هستند.

یکی از آنها می گوید:"ما باید به کارمان، به تلاشمان ادامه بدهیم."

این چهار نفر از مقامات فیفا هستند و یکی از آنها والتر د گرگوریو مسئول روابط عمومی فیفا است که روز چهارشنبه گذشته مجبور شد شخصا در سالن بزرگ روابط عمومی فیفا پشت میکروفون بنشیند و دلایل و جزییات ماجرای بازداشت هفت مقام ارشد فیفا توسط پلیس سوئیس را که به درخواست دادستانی آمریکا صورت گرفت، یک نفره برای خبرنگاران توضیح دهد.

طی یک هفته اخیر حوادث مربوط به فیفا با سرعت شگفت آوری اتفاق افتاده‌اند.

پس از بازداشت‌های هفته گذشته بسیاری از سپ بلاتر رییس بحث برانگیز فیفا خواستند که از مقام خود کناره گیری کند. ولی او در انتخابات شرکت کرد و با رای نسبتا زیادی برای دور پنجم به این مقام برگزیده شد.

پس از آن اتهامات و ادعاهای بیشتری در مورد فساد مالی و رشوه خواری مطرح شد و به دنبال آن بالاخره آقای بالاتر استعفا داد.

باید از بالا شروع کرد

از والتر د گرگوریو پرسیدم به نظر او چگونه می توان مشکل فیفا را حل کرد؟

او اشاره می کند که اصلاحات باید از هیئت رییسه این نهاد شروع شود. والتر دگر گوریو با اشاره به سخنان سپ بلاتر در آستانه انتخابات ریاست فیفا می گوید: "اینکه رییس فیفا بگوید قادر نیست عملکرد همه را کنترل کند، فایده‌ای ندارد."

آقای د گرگوریو می گوید اگر سیستم دقیق تری برای نظارت برکار هیئت رییسه فیفا اجرا نشود هرکس دیگری که به جای سپ بلاتر ریاست این نهاد را برعهده بگیرد با همین مشکلات روبرو خواهد شد.

به اعتقاد او برای جلوگیری از "معاملات ساکت" (که برخی آن را رشوه می‌نامند) باید ساختار جدیدی ایجاد شود و "نظارت بر درستکاری" به صورت اجباری صورت بگیرد.

سلامت نظارت بر درستکاری

اما نظارت بر درستکاری دقیقا به چه معنایی است؟ سازمان شفافیت بین‌الملل که یکی از نهادهای مدنی مرجع در مبارزه با فساد مالی است، از سالها پیش خواستار اجرای یک چنین سیستم های کنترلی بوده است.

گرت سویینی مسئول فساد مالی ورزش در سازمان شفافیت بین‌المللی می‌گوید:"کیفیت و نتیجه کار به میزان سلامت نظامی بستگی دارد که مسئول نظارت بر درستکاری است."

آقای سویینی می گوید برای اینکه اجرای چنین روش‌هایی نتیجه بدهد باید سابقه افراد به طور دقیق بررسی شود. این بررسی نه فقط سوء سابقه و اعمال خلاف قانون، بلکه باید سوابق شغلی، موقعیت کاری و روابط حرفه‌ای افراد را در برگیرد تا مشخص شود که بین ورود آنها به فیفا و روابط تجاری و حرفه‌ای آنها در خارج از این نهاد هیچ گونه تضاد منافعی وجود ندارد.

با این همه گرت سویینی معتقد است که اجرای سیستم های کنترل درستکاری به تنهایی برای حل مشکلات فیفا کافی نیست.

اصلاحات در ریشه و شاخه

سازمان شفافیت بین المللی می‌خواهد که دوره عضویت در هیئت رییسه، کمیته امور مالی و البته مقام ریاست فیفا مشخص و محدود شود. به این ترتیب کسی نتواند چند دهه در این نهاد صاحب مقام باشد.

یک پیشنهاد اصلاحی دیگر برگزاری رای‌گیری‌ علنی به جای رای‌گیری مخفی برای انتخابات مسئولان است.

پیشنهاد دهندگان این روش می گویند در این صورت فدراسیونهای کشوری براساس هر رایی که داده‌اند مسئول شناخته خواهند شد. به جای روش مرسوم امروزی، مثل هفته پیش که ۱۳۳ نماینده فدارسیون های کشوری رای خود به سپ بلاتر را به شکل مخفی در صندوق ریختند، از این به بعد هر فدراسیونی باید علنا رای و نظر خود را در هر انتخابات مهم اعلام کند.

محور دیگر در پیشنهادات سازمان شفافیت بین المللی این است که فیفا علاوه بر اعضای درونی و ثابت در هیئت رییسه و کمیته مالی، باید تعدادی عضو هیئت رییسه مستقل داشته باشد که مثل کمیته بین‌المللی المپیک خارج از ساختار اداری و حقوقی این نهاد باشند.

با اجرای این شیوه شاید بتوان امیدوار بود که صدمات ناشی از رسوایی های مالی اخیر تا حدی جبران شده و سیستم بهتری از آنچه که امروزه وجود دارد برای کنترل درآمد و هزینه های این نهاد اجرا شود.

اما برخی از صاحبنظران در سوئیس، مقر مرکزی فیفا ، بعید می دانند که پس از ضربات سنگین ناشی از رسوایی های مالی یک هفته اخیر فیفا بتواند به راحتی خود را بازسازی کند.

گوییدو تونونی یکی از مدیران سابق بخش بازاریابی فیفا معتقد است که این نهاد به سوی "اضمحلال" پیش می رود و اصلاحات در ساختار موجود آن گزینه درستی نیست.

انحلال فیفا؟

دانیل جوزیتچ یک عضو سوسیال دمکرات پارلمان سوئیس خواستار انحلال کامل فیفا در شکل و ساختار فعلی، تفکیک بخش تجاری و تبدیل آن به یک شرکت اقتصادی با مسئولیت محدود است که مثل هر شرکت اقتصادی دیگر بر اساس تقسیم و فروش سهام و سایر مقررات مالی اداره می شود.

در این طرح برای تغییر ساختار کامل فیفا، بخش کاملا ورزشی آن باید به صورت یک بنیاد غیرانتفاعی اداره شود .

اما در کمال تعجب رولند بوچل یکی دیگر از اعضای پارلمان سوئیس و از منتقدان سرسخت فیفا به این حد در مورد آینده فیفا ناامید نیست.

رولند بوچل می‌گوید سپ بلاتر که کناره‌گیری خود را اعلام کرده و فقط چند ماه دیگر در مقام ریاست فیفا باقی خواهد ماند، ممکن است بتواند اصلاحات مثبت و موثری را اجرا کند.

برای رسیدن به این هدف آقای بلاتر واقعا باید تعهد خود به اصلاحات را ثابت کند، چیزی که طی سالهای متمادی از ریاست بر فیفا نشان نداده است. در عین حال باید با کنفدراسیون های نیرومند منطقه ای و قاره ای سرشاخ شود که فدراسیون های کشوری عضو آنها هستند.

همین کنفدراسیون ها در گذشته در برابر انجام اصلاحات مقاومت کرده و ممکن است بازهم مقاومت نشان دهند.

گرت سوئینی از سازمان شفافیت بین المللی نگران است که همان گروهی که از نامزدی سپ بلاتر حمایت کردند اکنون ممکن است دور نامزد دیگری حلقه بزنند که چندان موافق اصلاحات نیست.

اما همه بر سر این نکته توافق دارند که بازداشت هفت مقام ارشد فیفا که اکنون در زندان سوئیس و در انتظار استرداد به آمریکا هستند، ممکن است بهترین عامل تسریع کننده برای اجرای اصلاحات باشد.

باید به خاطر داشت که دو تحقیقات قضایی در مورد فساد مالی در فیفا در جریان است و فارغ از اینکه فیفا چه اصلاحاتی در آینده نزدیک انجام دهد این تحقیقات ادامه خواهند یافت و ممکن است نتایج جدیدی به بار بیاورند.

گرت سوئینی می‌گوید: "تا جاییکه به اعتبار و حیثیت فیفا برمی‌گردد وضعیت قبل از اینکه بهبود یابد حتما بدتر خواهد شد."