'در دیدار روحانی از دوشنبه ده سند امضا خواهد شد'

در دیدار قریب‌الوقوع حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران، از تاجیکستان که در حاشیه‌ نشست گروه شانگهای صورت می‌گیرد، ده سند همکاری میان دو کشور امضا خواهد شد.

در این باره سیدمحمود صدری، سرپرست سفارت ایران در دوشنبه، در همایش بازرگانان دو کشور اطلاع داد. این همایش روز سه‌شنبه‌ ۲۶ اوت در هتل “تاجیکستان” برگزار شد. بیش از ۴۰ تاجر و صاحبان شرکتهای خصوصی ایران در این نشست شرکت کردند.

به گفته آقای صدری، بیشتر موافقتنامه‌های جدید همکاری در بخشهای صنایع، تکنولوژی و اقتصادی خواهند بود. سرپرست سفارت ایران در تاجیکستان افزود که در بخش همکاریهای علمی و دانشگاهی هم یک سند همکاری به امضا خواهد رسید.

این مسئول سفارت ایران از ارائه جزئیات توافقات جدید همکاری میان دو کشور خودداری کرد. اما به گفته او، موافقتنامه همکاری در بخش علمی و دانشگاهی فصل جدیدی را در روابط مراکز علمی و دانشگاهی دو کشور آغاز خواهد بخشید و فرصتهای مناسب همکاری در این زمینه را فراهم خواهد آورد.

انتظار می‌رود در جریان دیدار رسمی حسن روحانی از تاجیکستان که قرار است روزهای ۹ و ۱۰ سپتامبر صورت بگیرد، کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی دو کشور تشکیل جلسه دهد. در این نشست وضعیت و دورنمای همکاریهای اقتصادی میان دو کشور بررسی خواهد شد.

'مشکلاتی جزئی'

ایران یکی از اولین کشورهایی است که بعد از فروپاشی اتحاد شوروی سابق در ۲۳ سال پیش استقلال تاجیکستان را به رسمیت شناخت. حالا حجم سالانه تبادل کالا و موادخام میان دو کشور نزدیک به ۲۰۰ میلیون دلار برآورد می‌شود.

تاجران و صاحبان شرکتهای ایرانی از وجود “مشکلات جزئی” در زمینه‌های دریافت ویزا و تعرفه‌های گمرکی در تاجیکستان شکوه‌ می‌کنند که به گفته آنها نسبت به دیگر کشورها برای بازرگانهای ایرانی سخت‌تر و گرانتر است.

آنها امیدوارند که در پی اولین دیدار رسمی حسن روحانی به عنوان رئیس جمهوری ایران از تاجیکستان در دو هفته دیگر موانع و مشکلات همکاری برطرف خواهد شد.

شریف سعید، رئیس اتاق بازرگانی تاجیکستان، در افتتاح همایش بازرگانان دو کشور گفت که ظرفیتها و امکانات همکاری میان تاجیکستان و ایران زیاد است، اما از آنها به طور مؤثر استفاده نمی‌شود. آقای سعید خواستار سرمایه‌گذاری شرکتها و تاجران ایرانی در زمینه راه‌اندازی کارخانه‌های تولیداتی در تاجیکستان شد.

او گفت که کشورش می‌خواهد از ایران فناوری و تجهیزات پیشرفته وارد کند. شریف سعید پیشنهاد کرد که در سال آینده به خاطر گسترش همکاریهای تجاری و اقتصادی نمایشگاه ملی تولیدات شرکتهای ایران در تاجیکستان برگزار شود و در حاشیه‌ آن بازرگانان و تاجران دو کشور بار دیگر به هم آیند و طرحهای نو همکاری را روی دست بگیرند.

در بیش از دو دهه اخیر دهها نمایشگاه کالا و تولیدات شرکتهای ایرانی در تاجیکستان برگزار و صدها موافقتنامه همکاری میان دو کشور امضا شده است. اما به دلایل مختلف همکاریهای اقتصادی و تجاری دو کشور به کندی پیش می‌رود.

غلام‌حسین شافعی، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران که در رأس هیئت بیش از ۴۰ نفری بازرگانها و صاحبان شرکتهای ایرانی چند روز اخیر در تاجیکستان بود، می‌گوید "حجم مبادله اقتصادی میان ایران و تاجیکستان آن قدر پایین است که ارزش گفتن را ندارد."

هرچند به گفته آقای شافعی، زمینه‌های زیادی هست که حجم تبادل کالا میان دو کشور را می‌تواند بمراتب بالا ببرد. او از وجود “اشکالاتی در گذشته” یادآور شد و برای اصلاح وضع موجود تشکیل شورای مشترَک بازرگانی بین اتاقهای بازرگانی ایران و تاجیکستان را اولین قدم عنوان کرد.

به اعتقاد آقای شافعی، برای پایداری روابط اقتصادی دو کشور سرمایه‌گذاریهای مشترک در بخش صنایع کشاورزی و عمرانی لازم است. این در حالیست که بعضی صاحبان شرکتهای ایرانی و تاجران این کشور از نبود “شرایط امن سرمایه‌گذاری” در تاجیکستان نگرانند. آنها می‌گویند، مناسبت با سرمایه‌گذاران ایرانی در تاجیکستان منصفانه نیست.

'قضیه زنجانی'

یکی از مسائل مورد اختلاف ایران و تاجیکستان از زمان روی کار آمدن حسن روحانی قضیه بابک زنجانی، تاجر سرشناس ایرانی است که در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد در تاجیکستان بانک و شرکتهایی تأسیس داده بود. وی حالا در بازداشت است و مقامات ایرانی او را به فساد و تقلب متهم کرده‌اند که به این قضیه پای تاجیکستان هم کشیده شده است.

آقای زنجانی متهم شده که پولهای نفت ایران را به وزارت دارایی آن کشور بازنپرداخته، در حالی که از تاجیکستان در باره پرداخت این پولها به مقامات ایرانی سند بانکی ارائه داده است. مسئله پرداخت این پولها که طبق گزارشها، همراه با سند جعلی مربوط به بانک مرکزی تاجیکستان بوده، بین دو کشور بحث‌برانگیز بوده است.

به گفته بسیاری از کارشناسان، بدهی حدود ۳۰ میلیون دلاری شرکت “برق تاجیک” از نیروگاه “سنگتوده-۲” در جنوب تاجیکستان نیز بحثهایی را در محافل سیاسی و اقتصادی ایران در مورد امنیت سرمایه‌گذاری در تاجیکستان به میان آورده است.

این نیروگاه با حدود ۱۸۰ میلیون دلار سرمایه ایران و ۴۰ میلیون دلار تاجیکستان ساخته شده و چرخه اول آن در ماه سپتامبر سال ۲۰۱۱ مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

بر اساس توافق حاصل شده، این نیروگاه در ۱۲ سال اول فعالیتش مالکیت ایران محسوب می‌شود و تاجیکستان مبلغ نیروی برق مصرف شده از این نیروگاه را باید به ایران پردازد. اما شرکت “برق تاجیک” در سه سال گذشته پول نیروی برقی را که از این نیروگاه گرفته، نپرداخته است.

ظاهرا این مشکل باعث به تأخیر افتادن رسم بهره‌برداری از چرخه دوم نیروگاه در یک سال اخیر شده است. به گفته مسئولان نیروگاه، قرار است در جریان دیدار حسن روحانی از تاجیکستان رؤسای جمهور دو کشور از محل سد “سنگتوده-۲” هم بازدید کنند.

با حضور آنها رسم نمادین آغاز بهره‌برداری از چرخه دوم نیروگاه برگزار خواهد شد. هرچند چرخه دوم نیروگاه عملا از یک سال پیش فعال شده است.

بسیاری در دو کشور امیدوارند که نخستین دیدار رسمی حسن روحانی از تاجیکستان فصل جدیدی را در روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی دو کشور همزبان رقم زند.

آقای روحانی در جریان این سفر به تاجیکستان در نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای شرکت خواهد کرد. این نشست روزهای ۱۱ و ۱۲ سپتامبر در شهر دوشنبه برگزار خواهد شد.