سفر به اسرائیل: در میان جاسوسان اینترنتی

من برای سفری چهار روزه به اسرائیل رفته بودم تا برای برنامه‌ای که قرار است در اواسط فوریه (اواخر بهمن ۱۳۹۲) از شبکه جهانی بی‌بی‌سی پخش شود، تصویربرداری کنم.

اولین روز سفرم را صرف رویدادی کردم که برای اسرائیلی‌ها اهمیت نمادین زیادی دارد؛ اولین کنفرانس امنیت سایبری این کشور، موسوم به سایبرتک.

این کشور در زمینه امنیت اینترنتی از جمله کشورهای پیشتاز در جهان است و بخش اعظم دانش فنی‌ خود را مدیون نیروهای مسلحش است.

همه اسرائیلی‌های جوان در ارتش خدمت می‌کنند و بسیاری از آنها آموزش‌های فنی دریافت می‌کنند. در اتوبوسی که نمایندگان رسانه‌های بین‌المللی را برای پوشش سخنرانی بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، به محل برگزاری کنفرانس می‌برد، با دیپلمات جوانی که نقش راهنمای ما را بازی می‌کرد هم‌صحبت شدم.

او به‌من گفت که قهرمان و الگوی نوجوانان و جوانان اسرائیلی کسانی هستند که کسب و کارهای کوچک را راه‌اندازی می‌کنند، نه فوتبالیست‌ها. او گفت: "هر وقت مردم دور هم جمع می‌شوند، همگی درباره ایده‌هایشان برای یک اپلیکیشن یا شرکت جدید صحبت می‌کنند."

فرهنگ راه‌اندازی شرکت‌های تازه نسبتا نو است، اما غول‌های عرصه فناوری نظیر شرکت‌های اینتل (Intel) و آی‌بی‌ام (IBM) چندین دهه است که در این کشور حضور دارند. آن دیپلمات جوان به من گفت که زمانی که در اواخر دهه ۱۹۹۰ در ارتش اسرائیل خدمت می‌کرد، راننده‌ای داشت که از نیروهای ذخیره ارتش بود. همه اسرائیلی‌ها سالی چند هفته در ارتش خدمت می‌کنند. او گفت: "وقتی از هم جدا شدیم، کارتی به من داد و گفت که در شرکت اینتل کار می‌کند، و آنها هر وقت که بخواهم به من کار خواهند داد."

ارتباطات نزدیک موجود میان ارتش و عالم تجارت، به‌خصوص در زمینه امنیت سایبری، یکی از محورهای سخنرانی نتانیاهو بود.

او ضمن تشریح یکی از دلایل موفقیت اسرائیل در عرصه فناوری گفت: "نیازهای نظامی ما ناگزیرمان می‌کند که شمار افراد دانش‌محوری که در عرصه امنیت ملی‌مان بکار می‌گیریم، به‌شکل نامتناسبی زیاد باشد. آنها دست‌کم سه سال در آنجا می‌مانند و این خود باعث ایجاد تحول می‌شود. ما بهترین‌ها و با استعدادترین‌ها را انتخاب می‌کنیم. به این ترتیب ارتش متفاوتی خواهیم داشت؛ ارتشی با کارکنانی با دانش."

او در ادامه گفت که اسرائیل به‌دنبال بدست گرفتن رهبری "ائتلافی از کشورهای علاقمند" به مبارزه برای رسیدن امنیت سایبری بهتر است. دولت او پیش از این از طرحی برای تبدیل بئر شبع در جنوب اسرائیل به مرکزی برای امنیت سایبری جهانی پرده‌برداری کرده است.

قرار است برای این کار از متخصصان دانشگاه بن گوریون، شرکت‌های بزرگی نظیر سیسکو و آی‌بی‌ام و شاخه دفاع سایبری ارتش اسرائیل استفاده شود. همه این سازمان‌ها و موسسات روی احداث یک پارک علمی جدید کار می‌کنند.

آقای نتانیاهو از ایجاد توازن میان اقدامات تهاجمی و دفاعی در امنیت سایبری صحبت کرد، و مسلما خیلی‌ها اسرائیل را با موفق‌ترین نمونه اقدامات جنگی سایبری تا به امروز – یعنی کرم استاکس‌نت، که به برنامه اتمی ایران حمله کرد – پیوند می‌دهند.

در جلسه‌ای که بعد از این سخنرانی با رئیس دفتر ملی امور سایبری برگزار شد، از او درباره احتمال نگرانی بعضی کشورها از توانایی تهاجم سایبری اسرائیل، و انصراف آنها از پیوستن به "ائتلاف کشورهای علاقمند" پرسیدم.

یک خبرنگار دیگر هم سوال جالبی مطرح کرد. او پرسید که آیا اسرائیل مشغول یک بازی دوگانه نیست؛ به این ترتیب که ارتش، تهدیدهای سایبری ایجاد کند، و شرکت‌های تازه‌کار با الهام گرفتن از این اقدامات، راه‌هایی برای دفاع در مقابل آنها پیدا کنند.

مقامات اسرائیلی مسائل مطرح شده در هر دو سوال را رد کردند. در مجموع برداشت اولیه من این است که در این کشور میزان بلند پروازی تا حد فوق‌العاده‌ای بالاست. به‌محض ورودم با پیام‌های شرکت‌های تازه‌کاری که مشتاق بودند داستان هایشان را تعریف کنند، بمباران شدم.

در نمایشگاه سایبرتک ده‌ها شرکت امنینی کوچک و تازه‌کار اسرائیلی در طبقه نمایشگاه در کنار غول‌های جهانی نظیر EMC و RSA قرار گرفته اند و اگر این شرکت‌های کوچک در آینده نزدیک برای خود غولی شدند، هیچ جای تعجب نیست"

البته این بدان معنا نیست که در اینجا همه چیز سرجای خودش است. افتتاحیه کنفرانس به‌شکل خوشایندی بی‌نظم بود. مردم در صف‌های طولانی منتظر عبور از بازرسی‌های امنیتی سفت و سخت بودند.

نخست وزیر هم ۴۵ دقیقه دیرتر از برنامه روی صحنه آمد و صحبت‌های یکی از مقامات ارشد آی‌بی‌ام را، که می‌خواست "موضوع مهمی" را "اعلام" کند، قطع کرد. اما آنها یک کار را کاملا درست انجام دادند.

من تابحال ندیده ام که در یک کنفرانس فناوری اینترنت بی‌سیم به‌خوبی کار کند. اما اینجا اینترنت بی‌سیم کلا قطع بود. شاید دلیل آن هم یک حمله سایبری بوده است.