الهام فعالان مدنی هنگ کنگ از نامه گمشده رهبر 'اصلاح‌طلب' چین

هنگ‌کنگ ناحیه‌ای نیمه‌خودمختار از چین است و قوانین آن با قوانین حاکم بر بقیه چین تفاوت دارد. در این منطقه، اختلافی پر سر و صدا و علنی بر سر آینده انتخابات عمومی وجود دارد.

قرار است رأی‌دهندگان در سال ۲۰۱۷ برای اولین بار عالی‌ترین مقام اجرایی شهر را انتخاب کنند. اما مقامات چینی اخیرا گفته اند که تنها کسانی می‌توانند رهبری هنگ‌کنگ را بدست بگیرند که به دولت مرکزی وفادار باشند.

بسیاری از دموکرات‌های هنگ‌کنگ معتقدند این موضع‌گیری نشان می‌دهد که رهبری فعلی حزب کمونیست هیچگاه اجازه برقراری دموکراسی واقعی را در خاک چین نخواهد داد.

حالا کشف دوباره نامه‌ای از ژائو زیانگ، یکی از رهبران سابق چین، به مبارزات و تلاش‌های آنان برای اصلاحات سیاسی جانی تازه داده است.

اتحادیه دانشجویان دانشگاه هنگ‌کنگ به‌تازگی این نامه را پیدا کرده است. پیشتر تصور می‌شد این نامه از بین رفته باشد.

این نامه را آقای ژائو در مه ۱۹۸۴ (اردیبهشت ۱۳۶۳) خطاب به دانشجویان نوشته بود. در آن زمان دولت‌های چین و بریتانیا مشغول مذاکره درباره آینده هنگ‌کنگ بودند.

هنگ‌کنگ در آن زمان مستعمره بریتانیا بود. چین و بریتانیا تنها چند ماه با امضای اعلامیه مشترکشان فاصله داشتند. در این اعلامیه که نوعی "توافق طلاق" بود، شرایط و چگونگی قرار گرفتن مجدد هنگ‌کنگ تحت حاکمیت چین بیان شده بود.

دانشجویان هنگ‌کنگی در نامه‌ای به آقای ژائو از او درباره آینده انتخابات عمومی سوال کرده بودند. او در پاسخ آنها با استفاده از زبان محاوره‌ای گفته بود که حفاظت از حقوق دموکراتیک مردم یکی از اصول اولیه حکومت‌داری است. او به دانشجویان اطمینان داد که هنگ‌کنگ قطعا به‌صورت دموکراتیک اداره خواهد شد.

بنی تای، یکی از رهبران دانشجویی سابق، می‌گوید که این پیام، الهام‌بخشی خود را از آن زمان تابحال حفظ کرده است. زندگی آقای تای در سه دهه گذشته از بعضی نظرها تغییر چندانی نکرده است. او هنوز هم در دانشگاه هنگ‌کنگ مشغول است (البته حالا به‌عنوان استاد) و همچنان خواهان انجام اصلاحات دموکراتیک است.

او یکی از سازمان‌دهندگان یک کارزار نافرمانی مدنی موسوم به "اشغال مرکز شهر" (Occupy Central) است که رأی‌دهندگان را به مسدود کردن خیابان‌های منطقه تجاری و مالی شهر و مبارزه برای دستیابی به حق رأی عمومی تشویق می‌کند.

خیلی‌ها این کارزار را یادآور تظاهرکنندگان آرمان‌گرای سال ۱۹۸۹ در میدان تیان‌آنمن می‌دانند. کسی که بلندگو به‌دست و با چشمانی که اشک در آنها حلقه زده بود از دانشجویان خواست که متفرق شوند، آقای ژائو بود.

اما او نتوانست جلوی سرکوب خشن بعدی را بگیرد. آقای ژائو پس از آنکه جنگ قدرت را به رقبای تندروتر خود واگذار کرد، ۱۵ سال آخر عمرش را در حبس خانگی گذراند. اما نامه او به دانشجویان به او این امکان را داده که حتی از داخل گور هم حرف بزند و از جنبش دموکراسی‌خواه فعلی هنگ‌کنگ حمایت کند.