چرا تک‌تک تماس‌ها برای آژانس امنیت ملی آمریکا مهم است؟

افشای اینکه آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا از شرکت اپراتور تلفن‌های همراه ورایزن خواسته اطلاعات مربوط به میلیون‌ها نفر از مشتریان را در اختیارش قرار دهد، نشان دهنده اهمیت فزاینده "داده‌های اینترنتی و مخابراتی" در کارهای اطلاعاتی است.

در بررسی این تکنیک‌ها باید توجه داشت که آنها عمدتا به محتوای مکالمات و مکاتبات کاری ندارند، و صرفا به جزئیاتی از قبیل اینکه مشترکان با چه شماره‌هایی تماس گرفته اند و یا چند دقیقه با طرف مقابل صحبت کرده اند، می‌پردازند.

آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا از سال ۲۰۰۵ این روش‌ها را در مقیاس وسیعی بکار گرفته است و مقامات امنیتی بریتانیا هم بی‌میل به استفاده از آنها نیستند.

آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا اولین بار در عراق شروع به ضبط جزئیات کلیه تماس‌های تلفنی انجام شده در کشور کرد. این کار برای پشتیبانی از فرماندهی مشترک عملیات‌های ویژه انجام می‌شد. آنها مترجمان کافی برای شنود بخش اعظم این تماس‌ها یا ارزیابی ارزش احتمالی آنها در اختیار نداشتند. اما برایشان مسأله اصلی این نبود.

آنها ظرف چند ماه متوجه شدند که می‌توانند با استفاده از اطلاعات پایگاه داده‌های تلفنی به سرعت شبکه‌های تروریستی را کشف کنند.

در موارد متعددی تیم‌های عملیاتی دلتا فورس (واحد مأموریت‌های ویژه ارتش آمریکا) یا SAS (واحد عملیات‌های ویژه ارتش بریتانیا) با ردگیری تلفن‌ها اهدافشان را شناسایی می‌کردند و آنها را هدف قرار می‌دادند.

در بعضی موارد جنازه این افراد در حالی که گوشی تلفن از دستشان آویزان بود و جلیقه انتحاری برتن داشتند، پیدا می‌شد. شاید شماره تلفن فرد انتحاری قبلا در فهرست شماره‌های تحت نظر قرار نداشت، اما کارشناسان سازمان ملی امنیت آمریکا ظرف تنها چند ثانیه می‌توانستند لیست کلیه تماس‌هایی که از ماه‌ها قبل با آن شماره گرفته شده را پیدا کنند، و تصویر دقیقی از ارتباطات فرد انتحاری با دیگران ارائه کنند.

این کار تنها به کمک ضبط اطلاعات کلیه تماس‌های تلفنی امکان‌پذیر بود. استفاده از این امکانات، که در عراق بنام "پایگاه داده‌ها" شناخته می‌شود، به سرعت گسترش یافت و پیشرفت کرد، تا جای که نرم‌افزاری برای ترسیم شبکه ارتباطات شماره‌ها ساخته شد. این نرم‌افزار مثلا نشان می‌داد که برخی شماره‌ها که فقط به یک نفر منتهی می‌شوند، ممکن است متعلق به اعضای خانواده او باشند. به این ترتیب در جریان برخی عملیات‌ها یک سامانه قابل حمل (تقریبا به اندازه یک لپ‌تاپ) همراه تیم عملیاتی بود که امکان ردگیری تماس‌ها را می‌داد.

از سال ۲۰۰۶ تیمی از متخصصان که از این سامانه استفاده می‌کردند، مثلا می‌توانستند از پشت کامپیوتر یک عضو هسته القاعده را در خانه‌ای نیمه‌خرابه در عراق هدف قرار دهند، بعد از طریق پایگاه داده‌ها اعضای دیگر سلول را از طریق شناسایی موقعیت تلفنشان پیدا کنند، و سپس دوباره سوار بالگردشان شوند و سراغ هدف بعدی بروند.

آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا بعد از مشاهده تأثیر فوق‌العاده این تکنیک‌ها در میدان جنگ تصمیم گرفت از سال ۲۰۰۶ به بعد از همین روش برای کنترل ارتباطات در داخل آمریکا استفاده کند. از آنجا که در این روش محتوای مکالمات ضبط نمی‌شود، راحت‌تر می‌توان استفاده از آن را به اتباع خود آمریکا تعمیم داد، و برای این کار به حکم دادگاه نیاز نیست.

مدیران این آژانس خیلی زود متوجه شدند که برای جمع‌آوری اطلاعات در این مقیاس وسیع درباره ده‌ها میلیون تماس تلفنی در هر روز، و ذخیره کردن آن برای ماه‌ها و حتی سال‌ها، به یک مرکز عظیم و جدید گردآوری اطلاعات نیاز است.

در نتیجه سازمان ملی امنیت کار روی تأسیسات ۲ میلیارد دلاری ایالت یوتا را شروع کرد و مراسم افتتاح این مرکز هفته گذشته برگزار شد. نیروهای اطلاعاتی بریتانیا که در عراق با متخصصان کارگروه‌های عملیاتی بلک (Black)، نایت (Knight) و اسپارتان (Spartan)همکاری می‌کنند، از کارآیی این روش تحت تأثیر قرار گرفته اند.

آنها هم مایل بودند در داخل بریتانیا هم این روش را در حوزه مبارزه با تروریسم و تبهکاری بکار گیرند. در واقع از سال‌ها پیش (از زمان تصویب قانون مخابرات سال ۱۹۸۴) اپراتورهای تلفنی بریتانیایی سوابق قبض‌ها و اطلاعات مربوط به مشتریان را برای ارائه احتمالی به دولت نگاه داشته‌اند، و با توجه به اینکه محتوای مکالمات شنود نمی‌شد، برای گرفتن مجوز انجام آن – به نسبت شنود مکالمات - به شواهد و مدارک حقوقی کمتری نیاز بود. اما قرار دادن دسته‌های وسیعی از "داده‌های مخابراتی" در فهرستی خاص نشان‌دهنده تغییر اوضاع است.