خوردنی‌های ایرانی در جایی غیر از ایران

مهاجران از هر کشوری که باشند وقتی در کشوری دیگر ساکن می‌شوند هم دوست دارند که غذاهایی را بخورند که به ذائقه آنها سازگار است. اگر این یافته عالمان علوم اجتماعی را کسی نداند، از میزان فروشگاه‌هایی که غذای اقلیت‌های قومی را در کشوری دیگر می‌فروشند می‌تواند این را حدس بزند.

تعداد ایرانیان و آمریکایی‌های ایرانی‌تباری که در آمریکا زندگی می‌کنند چندان مشخص نیست. تعداد آنها حدود یک و نیم میلیون نفر تخمین زده می‌شود اما این رقم می‌تواند بیش از اینها باشد، چرا که عده‌ای از ایرانی‌تبارها (مخصوصا آنها که نسل دوم یا سوم مهاجران ایرانی هستند) خودشان را آمریکایی معرفی می‌کنند نه ایرانی.

چیزی که مسلم است این است که تعداد زیادی از ایرانیان مقیم آمریکا در ایالت کالیفرنیا زندگی می‌کنند. در جنوب این ایالت و در لس آنجلس و نزدیکی آن تراکم ایرانیان آن قدر زیاد است که شنیدن صدای فارسی حرف زدن آدم‌ها اتفاق معمولی است. همچنین دیدن مغازه‌هایی که علامت آنها به فارسی نوشته شده و محصولات ایرانی می‌فروشند.

هوشنگ شهابی، استاد دانشگاه در بوستون آمریکا، می‌گوید که غذاهای هر ملیتی یکی از چیزهایی است که آن اقلیت با آن شناخته می‌شوند. او از پسر یکی از دوستانش مثال می‌زند که برای نشان دادن "فرهنگ ایرانی" به دوست دختر آمریکایی‌اش، او را به یک رستوران ایرانی برده و از نزدیک به او گفته که مثلا "ماست و خیار" چیست و "پلو و خورش" را چطور می‌توان خورد.

بشنوید: گزارش رادیویی درباره غذای ایرانی و ایرانیان کالیفرنیا

آقای شهابی می‌گوید که غذا آخرین چیزی است که در میان مهاجران به فراموشی سپرده می‌شود. یعنی حتی نسل سوم و چهارم مهاجران اگر به زبان اجدادی‌شان حرف نزنند، اما غذایی که در بچگی خورده‌اند را فراموش نمی‌کنند.

شاید برای همین باشد که کار و کاسبی فروشگاه‌هایی که خوردنی‌های ایرانی می‌فروشند در کالیفرنیا سکه هست.

این مغازه‌ها به بقالی‌های ایرانی محدود نمی‌شوند و حتی می‌توان شیرینی فروشی و بستنی فروشی ایرانی هم در شهرهای جنوب کالیفرنیا دید.

مصطفی تقوی، مدیر یک شیرینی فروشی در جنوب لس‌آنجلس است. او در مغازه‌اش انواع شیرینی‌های ایرانی دیده می‌شود. مثلا نان کشمشی، زولبیا و بامیه و حتی شله زرد. در این مغازه حتی شیرینی‌های اروپایی هم به چشم می‌خورد اما آن طور که ایرانی‌ها این شیرینی‌ها را می‌پزند.

مغازه آقای تقوی رونق دارد و او می‌گوید که راز موفقیتش این است که او و همسرش، مراقب هستند که شیرینی‌ها به آن صورتی پخته شوند که باب طبع ایرانی‌ها هست. یا به زبان خودش: "مزه‌ای درست می‌کنیم که زیر زبان خودمان هست."

مراقبت از حفظ مزه و شیوه پخت در یک رستوران ایرانی را به شیوه‌ای دیگر دیدیم. در این رستوران، تنوری هست که در آن نان تافتون می‌پزند که شاطرش مکزیکی هست. زهره فروحی، مدیر این رستوران، می‌گوید که این شاطر مکزیکی، پختن نان تافتون را از شاطر قبلی یاد گرفته و قبلی هم از قبلی. و گویا سر سلسله این شاطران یک ایرانی بود که فوت و فنش را به بعدی‌ها یاد داده است.

مشتریان این رستوران تنها ایرانیان نبودند. مشتریانی از ملیت‌های مختلف در این مغازه حضور داشتند. مثلا یک آقای آمریکایی در این رستوران مشغول خوردن ته‌دیگ بود که می‌گفت از دوستان و مشتریان ایرانی‌اش با غذای ایرانی آشنا شده و از آن خوشش آمده است.

با زیاد شدن تعداد ایرانیان در کالیفرنیا و زیاد شدن فروشگاه‌های آنها در این ایالت، حالا دیگر غیرایرانی‌ها در همه فروشگاه‌ها دیده می‌شوند و حضورشان به خوردن ته‌دیگ محدود نمی‌شود.

مدیر یک سوپر مارکت که بخشی از کالاهایش کالاهای ایرانی هستند، می‌گوید که حتی در صف نان سنگک که در مغازه آنها هست، از چینی هست تا هندی و آمریکایی.

محمد مخترع می‌گوید که سعی کرده محیط سوپر مارکت را به گونه‌ای در آورد تا غیرایرانی‌ها احساس نکنند که این مغازه تنها برای یک اقلیت قومی‌ است. او می‌گوید که به این ترتیب غیرایرانیان و ایرانیان کنار هم قرار می‌گیرند و کم کم فرهنگ غذایی ایرانیان به غیر ایرانیان هم معرفی می‌شود.

بیشتر اجناسی که در فروشگاه‌هایی از این دست در آمریکا دیده می‌شود از ایران نمی‌آیند اما هنوز می‌توان محصولاتی را در این فروشگاه‌ها دید که در ایران تولید شده‌اند.