جستجوی راههای جایگزین ترانزیت کالا به افغانستان

رئیس کمیته سازمان بین المللی همکاریهای راههای آهن در سخنانی در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، می گوید به دلیل مشکلات حمل و نقل از طریق ازبکستان کشورهای اروپایی در صددند برای انتقال کالا به افغانستان از راه آهن کشورهای مختلف استفاده کنند.

تدیوش شازده، در اظهاراتی امروز دوشنبه 18 آوریل گفت که با وجود امضای سندهای حقوقی با ازبکستان، کشورهای اروپایی برای انتقال کالاهای غیرنظامی از طریق راه آهن این کشور به افغانستان با مشکلاتی مواجه هستند.

اما آقای شازده از شرح این مشکلات خودداری کرده و فقط گفت قرار است در جلسه رؤسای راههای آهن سازمان بین المللی همکاریهای راههای آهن در شهر دوشنبه در چهار روز آینده این موضوع مطرح شود.

او تأکید کرد که این سازمان حق مجازات کردن شرکتهای راه آهن کشورهای عضو سازمان را ندارد، اما می‌تواند از آنها اجرای توافقات و سندهای حقوقی که این کشورها امضا کرده‌اند، را جداً تقاضا کند.

آقای شازده، راه آهن ترکمنستان را یکی از راههای جایگزین انتقال کالاها به افغانستان عنوان کرد که از قلمرو ازبکستان عبور نمی‌کند.

در ظرف دو سال اخیر بخشی از کالاها برای افغانستان از طریق راه آهن تاجیکستان منتقل شده و طبق اطلاع شرکت راه آهن این کشور در سال گذشته به افغانستان از این طریق 161 هزار تن کالاهای مختلف منتقل شده است.

گفته می‌شود، بخش اصلی این کالاها را مواد سوخت برای هواپیماهای نیروهای ائتلاف بین‌المللی علیه تروریسم در افغانستان به رهبری آمریکا تشکیل داده است. اما راه آهن تاجیکستان از قلمرو ازبکستان عبور می‌کند.

در همین رابطه ولاديمير سابکلاف، معاون اول رئیس شرکت "راه آهن تاجیکستان" گفته است که در سال گذشته هر ماه در ایستگاههای راه آهن ازبکستان بین 2 تا 2.5 هزار واگن باری برای افغانستان در مدت مقرر تخلیه نشده است.

به گفته او، در صورت پیش آمدن مشکل در تخلیه واگونهای باری در ایستگاههای ازبکستان، شرکت “راه آهن تاجیکستان” آماده است از طریق ایستگاه راه آهن کالخوزآباد تاجیکستان این کالاها را به شیرخان بندر افغانستان منتقل کند.

این در حالیست که به گفته مقامات شرکت “ازبکستان تیمیر یولری” بدلیل ترافیک سنگین در راه آهن ازبکستان، در راه انتقال کالاها به افغانستان مشکل پیدا شده است.

خط راه آهن به افغانستان

در همین حال طرح راه آهنی که ایران، تاجیکستان، افغانستان، قرقیزستان و چین را به هم پیوست می‌کند، در حال اجرا شدن است که هزینه عمومی بنیاد این راه از ایران تا چین بیش از 3.2 میلیارد دلار پیش‌بینی شده است.

برای متصل شدن راه آهن از چین تا افغانستان، در تاجیکستان باید سه قسمت راه آهن از پنج پایان تا کالخوز‌‌آباد، از یاوان تا وحدت و از وحدت تا جرگتال، در مرز قرقیزستان، ساخته شود که در مجموع 392 کیلومتر را تشکیل می‌دهد.

هزینه این طرح را که یک میلیون دلار هزینه دارد دولت ایران خواهد پرداخت. مستندات فنی و مالی این طرح نیز از جانب شرکت ایرانی “مترو” تهیه می‌شود.

برای تهیه مستندات مالی و فنی قسمت افغانستان این طرح، پیشتر بانک آسیایی توسعه مبلغ یک میلیون و 250 هزار دلار اختصاص داده بود.

طبق این طرح، منطقه کاشغر چین با هرات افغانستان و از آن جا تا ایران توسط یک راه آهن به هم وصل خواهند شد و این راه آهن از کاشغر تا به هرات و از آن جا تا ایران 2260 کیلومتر طول خواهد داشت.

قسمت تاجیکستانی راه آهن مسیر ایران-افغانستان-تاجیکستان-قرقیزستان و چین از مناطق دشوارگذر کوهستانی عبور کرده و در این سمت باید 16 کیلومتر تونل و 47 پل ارتباطی بنیاد شود. از این لحاظ، هزینه بنیاد این قسمت راه گران است.

مسئولان وزارت نقلیات تاجیکستان می‌گویند، هم اکنون دولت این کشور جلب سرمایه برای اجرای بخشی از این طرح بزرگ در تاجیکستان، از جمله دریافت وام از چین، ژاپن، بانکهای آسیایی توسعه، اسلامی توسعه و بانک تجدید و توسعه اروپا را بررسی می‌کند.

شکایت افغانستان از افزایش تعرفه‌ها

همزمان بنا به اطلاع شبکه تلویزیون “لیمر” افغانستان، قربان حق جو، رئیس اتاق بازرگانی این کشور در یک نشست خبری در شهر کابل گفته است، تاجیکستان به طور یک‌ جانبه تعرفه‌های ترانزیتی را برای کالاهای افغانی 60 در صد بالا برده است.

آقای حق جو گفته است تاجیکستان پس از ایران و پاکستان کشور سوم است که در راه انتقال کالاهای افغانستان مشکل ایجاد کرده است.

جانب افغانستان گفته است که اگر دولت تاجیکستان میزان تعرفه‌ها برای ترانزیت از طریق راه آهن را کاهش ندهد، این کشور راههای جایگزین انتقال کالاهای خود را جستجو خواهد کرد.

در همین حال، نظام‌الدین زاهداف، معاون وزیر خارجه تاجیکستان روز دوشنبه 18 آوریل در جمع خبرنگاران گفت که نامه وزارت خارجه افغانستان در این زمینه دریافت شده و به دولت تاجیکستان ارسال گردیده است.

همزمان، آقای زاهداف تأکید کرد، افزایش تعرفه‌های ترانزیتی موضوع اقتصادی و تجارتی بوده و برخی از افراد می‌خواهند به آن جنبه سیاسی دهند.

او ابراز امیدواری کرد، با توجه به مناسبات حسنه میان تاجیکستان و افغانستان این مشکل در آینده نزدیک حل خواهد شد.