خوزستان تشنه است؛ مستندی درباره بحران آب

هر وقت فصل تابستان از راه می‌رسد و خوزستان با بحران‌های آبی مواجه می‌شود، همه می‌پرسند چرا منطقه‌ای با این همه منابع طبیعی و آبی به چنین روزهایی افتاده است.

بعد از اعتراضات سال ۱۴۰۰ بر سر کمبود آب، این سوال ذهن سیاوش اردلان، گزارشگر بی‌بی‌سی فارسی، را هم به خود مشغول کرد. این نقطه شروع تلاش‌هایی بود که به ساخت مستند «خوزستان تشنه است» منتهی شد.

ساعات پخش مستند «خوزستان تشنه است»

پنجشنبه ۹ تیر: ۴ بعد از ظهر

جمعه ۱۰ تیر: ۶ بعد از ظهر

شنبه ۱۱ تیر: ۲:۳۰ بعد از ظهر

پوشش دادن تمام مسائلی که کار خوزستان را به اینجا کشانده، در یک مستند غیرممکن است. اما وجود کارشناسان، دغدغه‌مندان، شبکه‌های اجتماعی و امکانات بی‌بی‌سی جهانی و فارسی، کمک کرد تا مستندی به‌دور از سوگیری‌های سیاسی و متکی به نگاه کارشناسی از دل این کندوکاو بیرون بیاید.

خوزستان آب دارد، با خلیج فارس مرز دریایی بزرگی دارد و به غیر از اینها، از خاکی حاصل‌خیز و نفت و گاز فراوان هم برخوردار است. برای همین از دیرباز به چشم خطه‌ای دیده می‌شد که می‌تواند سکوی پرش ایران به طرف پیشرفت‌های بزرگ باشد.

بسیاری از کارشناسان بر این باورند از روزی که سد دز خوزستان افتتاح شد تا امروز که این رودخانه رو‌ به‌ خشکی می‌رود، این استان «قربانی سیاست‌ها و بلندپروازی‌هایی شده که ارتباط کمی با رفاه ساکنانش دارد».

به باور بسیاری از ناظران، خوزستان نمونه‌ای از «سوءمدیریت، بلندپروازی و فساد سیستمی» در ایران است.

این قطب کشاورزی و صنعتی امروز در شرایطی قرار گرفته که خوردن آب آشامیدنی از شیر لوله‌کشی برای سلامت ساکنانش ضرر دارد.

از تغییرات اقلیمی که بارندگی‌ها را کاهش داده و گرما در خوزستان را طاقت‌فرسا کرده تا الگوهای غلط کشاورزی و پروژه‌های انتقال آب و توسعه نفت و گاز و پتروشیمی، همه موضوعاتی هستند که در این مستند بررسی شده‌‌اند.

درباره وضعیت امروز خوزستان هشدارهای زیادی داده شده ولی به آن‌ها بی‌توجهی شده است. دیدگاه‌های عده‌ای از افراد نگران این وضعیت در مستند «خوزستان تشنه است» بازتاب داده شده است.

به گفته سیاوش اردلان، گزارشگر مستند، «نکته مهمی که نباید از آن غافل شد این است که "خوزستان تشنه است"، آیه یاس نیست». این مستندی راه‌حل محور است که سعی می‌کند به این پرسش پاسخ دهد که چه کارهایی تاکنون انجام شده یا باید انجام شود تا خوزستان از ورشکستگی آبی نجات پیدا کند. و شاید مهم‌تر این که چه کارهایی انجام شده که نبایست می‌شد؟ پروژه‌های انتقال آب، شیرین‌سازی آب دریا، کشت و صنعت‌های نیشکر، الگوهای کشاورزی، سدسازی‌های متعدد، همه از جمله مواردند که برای یافتن پاسخ، بررسی شدند.

مسلما خوزستان تنها منطقه‌ای در دنیا نیست که چنین چالش‌هایی دارد، به همین دلیل در این مستند موارد تشابه و تمایز خوزستان با مناطق مشابه هم بررسی ‌شدند.

تولیدکننده «خوزستان تشنه است» امید دارد این مستند بتواند به عنوان «مرجعی برای بحث‌ها و بررسی‌های کارشناسی در خصوص مدیریت آب در این منطقه» مورد استفاده قرار گیرد.

گزارشگر این مستند امیدوار است بینند‌گان، با تماشای «خوزستان تشنه است» درک بهتری از بحران‌های منطقه و آنچه ساکنان این استان هر روز با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، پیدا کنند.