رقابت مربیان ایرانی؛ جدال فلسفه، ایده و تاکتیک

لیگ برتر ایران درحالی از روز جمعه آغاز می‌شود که تحت تاثیر قانون "منع جذب مربیان خارجی"، همه تیم‌ها سرمربی ایرانی دارند. در میان ۱۶ سرمربی ایرانی تیم‌های لیگ برتر، عملکرد برخی از آنان جای مطالعه و تحلیل جدی دارد.

فراموش نکنیم که پرسپولیس همین چند هفته قبل با یحیی گل‌محمدی سرمربی ایرانی خود به فینال لیگ قهرمانان آسیا رسید. در این مطلب نگاهی انداخته‌ایم به فلسفه کاری چند مربی ایرانی در فصل پیش رو.

یحیی گل‌محمدی؛ آقای ۲-۴-۴

پس از جدایی برانکو از پرسپولیس، مدیریت این باشگاه خیلی سریع مذاکره با باشگاه شهرخودرو را برای جذب گل‌محمدی آغاز کرد. درواقع هرچند پس از برانکو، کالدرون سرمربی پرسپولیس شد اما گزینه اول باشگاه پرسپولیس در آن روزها هم گل‌محمدی بود؛ مربی‌ای که حدود ۶ هفته دیگر باید در فینال لیگ قهرمانان آسیا، پرسپولیس را هدایت کند.

فوتبال گل‌محمدی اتفاقا شباهت‌های ویژه فنی به سبک بازی برانکو دارد. گل‌محمدی مثل برانکو علاقه به استفاده از دو مهاجم مرکزی و بازی با آرایش ۲-۴-۴ دارد.

گل‌محمدی علاقه به فوتبال پرفشار و هجومی دارد و در جریان بازیهای لیگ قهرمانان نشان داد که ترجیح می‌دهد با تحت فشار قرار دادن حریف، توان بازیسازی‌اش را تضعیف کند.

چالش اصلی گل‌محمدی در آستانه شروع دوباره لیگ برتر، این است که آل‌کثیر همچنان محروم است و در غیاب او، فقط دو مهاجم تخصصی در فهرست پرسپولیس دیده می‌شود: مهدی عبدی و آرمان رمضانی. هرچند وحید امیری در کنار یکی از این دو مهاجم، در خط حمله بازی خواهد کرد اما امیری مهاجم کلاسیک نیست و گل‌محمدی قطعا از همین حالا به دنبال جذب یک مهاجم هم هست.

پرسپولیس با گل‌محمدی در فصل جدید احتمالا با همان آرایش ۲-۴-۴ کار را شروع می‌کند. گل‌محمدی در ذوب‌آهن و شهرخودرو هم با همین سیستم بازی می‌کرد و هر دو تیم با گل‌محمدی تبدیل به یکی از بهترین تیم‌های غیرتهرانی لیگ برتر شده بودند.

امیر قلعه‌نویی؛ حمله و هیجان

پرافتخارترین مربی لیگ برتر ایران که سه بار با استقلال و دو بار با سپاهان، قهرمان این لیگ شده، فصل گذشته در هفته‌های ابتدایی لیگ، بخت اول قهرمانی به حساب می‌آمد اما در دور برگشت لیگ تیمش چنان افت کرد که سرانجام پیش از پایان فصل، قلعه‌نویی استعفا کرد و از سپاهان جدا شد.

حالا قلعه‌نویی سرمربی تیم گل‌گهر سیرجان است؛ تیمی که فصل گذشته را با وینگو بگوویچ آغاز کرد و پس از چند هفته مجید جلالی را استخدام کرد تا پروژه بقا در لیگ برتر را پیش ببرد. قلعه‌نویی در دهه ۱۳۸۰ با سیستم ۲-۵-۳ معروف خود، همیشه برای قهرمانی رقابت می‌کرد.

هرچند در چند فصل اخیر سیستم بازی او تغییر کرده و در اغالب بازی‌ها ۳-۳-۴ بازی می‌کند، اما کلیات فلسفه فوتبال این مربی تغییر نکرده؛ استفاده از یک مهاجم بلند قامت، به کارگیری بال‌های سرعتی، طراحی حمله از کناره‌ها و استفاده از حداکثر نفرات در فاز حمله، کلیات فلسفه بازی قلعه‌نویی را شکل داده و همین باعث شده هرفصل تیم قلعه‌نویی یک طرف برخی از بازی‌های جذاب و پرگل لیگ برتر باشد. مجموعه این نکات باعث شده که همه منتظر تماشای عملکرد تیم تازه قلعه‌نویی در لیگ برتر باشند.

جواد نکونام؛ پیگیر نیم‌فصل طلایی

خیلی سریع پس از پایان غافلگیرکننده همکاری‌اش با کارلوس کیروش در تیم ملی ایران، سرمربیگری نساجی قائمشهر در لیگ دسته اول آزادگان را پذیرفت و این تیم را به لیگ برتر رساند.

نکونام پس از نساجی، راهی فولاد شد. در دور رفت فصل گذشته تیم نکونام یکی از تیم‌های تدافعی لیگ به حساب می‌آمد اما در نیم فصل دوم این تیم یک پوست‎‌اندازی حسابی داشت و با فوتبالی تهاجمی، تبدیل به تیمی غافلگیرکننده شد.

نکونام لیگ را در رتبه سوم جدول به پایان رساند و سهمیه حضور در لیگ قهرمانان آسیا را به دست آورد. در فصل جدید بسیاری معتقدند فولاد بخت قهرمانی هم دارد.

نکونام که به استفاده از سیستم ۱-۳-۲-۴ علاقه دارد، یک ترکیب سه نفره قدرتمند در خط سوم پشت لوسیانو پریرا دارد؛ فرشاد احمدزاده، پاتوسی و ساسان انصاری.

نکونام فصل گذشته در دور برگشت نشان داد که می‌تواند با فوتبال هجومی در نیمه زمین حریف، شانس‌های گلزنی متعدد ایجاد کند و به نظر می‌رسد در فصل تازه، همان رویکرد دور برگشت فصل گذشته را پیگیری خواهد کرد.

غافلگیری بزرگ

قانون منع به کارگیری مربیان خارجی باعث ایجاد شرایطی ویژه در لیگ برتر شده است. ۷ تیم از ۱۶ تیم لیگ سرمربی‌ای دارند که برای اولین بار در لیگ برتر سرمربیگری می‌کند؛ سپاهان، شهرخودرو، ذوب‌آهن، نساجی، مس رفسنجان، نفت مسجدسلیمان و ماشین‌سازی تبریز این هفت تیم هستند.

محرم نویدیکیا و مهدی رحمتی بدون اینکه قبلا در تیم دیگری مربیگری کرده باشند، سرمربی سپاهان و شهرخودرو شده‌اند. مس رفسنجان با محمد ربیعی سرمربی جوان خود که این تیم را از لیگ دسته اول به لیگ برتر رساند، ادامه خواهد داد و مجتبی حسینی که سالها دستیار گل‌محمدی در تیمهای مختلف بود و در لیگ دسته اول هم سرمربیگری کرده، به عنوان سرمربی نفت مسجدسلیمان در لیگ برتر کار خواهد کرد.

ذوب‌آهن هم در انتخابی غافلگیرکننده، رحمان رضایی را برای هدایت این تیم انتخاب کرد. بنابراین کیفیت خروجی حدود نیمی از تیم‌های لیگ برتر، برای ما ناشناخته است و باید منتظر شروع مسابقات بمانیم تا عملکرد این تیم‌ها را ببینیم.