بخش فارسی بی بی سی می کوشد بتدريج در کنار گزارش های خبری به انتشار گزارش های تحليلی در اين باره بپردازد تا ابعاد تاثيرگذاری اين حادثه بر جنبه های مختلف روابط و تصميمات منطقه ای و جهانی روشن شود. از طريق اين صفحه به تمام اين گزارش ها دسترسی خواهيد داشت.

صدر اعظم و وزیر امور خارجه آلمان روز سه شنبه اعلام کردند که هیات دولت آلمان در یک نشست اضطراری اعطای مبلغ پانصد میلیون یورو برای کمک به نقاط آسیب دیده جنوب شرق آسیا را تصویب کرده است.

صدر اعظم المان گفت مشارکت گسترده جهانی در عملیات نجات و بازسازی مناطق ویران شده علاوه بر وظیفه انسانی از راههای مهم ریشه کن کردن تروریسم است.

اقدام بی سابقه آلمان برای سرعت بخشیدن به عملیات نجات قربانیان و بازسازی نقاط ویران شده ناشی از زلزله اقیانوس هند کمک خواهد کرد.

آلمان به اين ترتيب در راس کشورهای صنعتی کمک کننده به قربانیان فاجعه قرن در جنوب شرق آسیا قرار گرفته است.

در مسير 6 ساعته سونامی کسی آژير خطر را نکشيد

با گذشت يک هفته از وقوع زلزله در آب های ساحلی سوماترا که باعث به راه افتادن امواج عظيم سونامی در سراسر اقيانوس هند شد، هنوز اين پرسش مطرح است که آيا امکان تخفيف دامنه های اين مصيبت بزرگ از طريق ارتباطات بهتر ميان کشورهايی که در مسير اين امواج ويرانگر بودند وجود داشت و آيا کشورهای اقيانوس هند بايد از قبل در فکر نصب يک سيستم هشداردهنده می بودند.

زلزله شناسان اکنون تصوير دقيقی از مسير حرکت سونامی در سفر چهار هزار کيلومتری آن در طول اقيانوس هند که شش ساعت به طول انجاميد فراهم کرده اند.

در همان 15 دقيقه اول، مرکز هشداردهنده سونامی در جزاير هاوائی در اقيانوس آرام، نخستين گزارش خود را از وقوع يک زمين لرزه بزرگ در بستر اقيانوس صادر کرد، اما هشداری درباره بروز سونامی نداد.

پيام های گزارشگران برای وبلاگ بی بی سی

ما مدت نيم ساعت در شهر با اتومبيل، از کنار جاده ای ساحلی حرکت کرديم. صحنه پيش رويمان، ويرانی کامل بود. از هر روستايی که می گذشتيم تقريبا همه خانه ها کاملا خراب شده بود. در بيشتر موارد تنها پی ريزی ساختمان و ديوارها باقی مانده و بقيه چيزها با آب شسته شده بود.

در برخی جاده ها آسفالت از بين رفته، پل ها خراب شده بود و خطوط انتقال برق کار نمی کرد و روی همه چيز را گل و لای متعفن پوشانده بود. بعضی مردم سعی می کردند که از ميان اين همه خرابی، مايملک خود را دوباره جمع و جور کنند. گفته می شود که احتمالا هزاران جسد زير اين آوار و خرابی پنهان شده است. در بسياری جاها بوی فساد اجساد به مشام می رسد. اندرو نورث، ميولابو، آچه، ساعت هفت و پانزده دقيقه به وقت گرينويچ:

سونامی و پيامدهای سياسی آن

اما آنچه این زلزله را از فجایع طبیعی پیشین ممتاز می کند، نه میزان کشته شدگان ناشی از آن که گستردگی جغرافیایی و تعداد کشورهایی است که تحت تاثیرش قرار گرفته اند. کشورهای واقع در حوزه اقیانوس هند، اکنون با واقعیتی به نام سونامی روبرو شده اند که احتمال تکرار آن در آینده نیز وجود دارد و راه مقابله با آن، تنها در نصب سیستم هشدار دهنده امواج و برقراری نظام تبادل اطلاعاتی بین کشورهای منطقه است.

برخی کارشناسان معتقدند ایجاد همکاری بین کشورهای این منطقه، در صورت تحقق می تواند به عنوان یکی از تبعات مثبت این واقعه ناگوار به شمار آید. از نظر این کارشناسان، وقوع زلزله، فرصتی را به وجود آورده که می تواند منجر به ایجاد همکاری بین کشورهایی شود که به طور سنتی، نگاهی تردید آمیز و عاری از اطمینان به یکدیگر دارند.

از فرصت ایجاد شده برای کشورهای منطقه که بگذریم، به نظر می رسد در بعد جهانی نیز بسیاری در تلاشند در کنار کمک به مردم آسیب دیده، از مواهب جانبی زلزله نیز حداکثر استفاده را بکنند.

فاجعه می تواند ايمان را محک بزند

در حالی که مراسم يادبود برای قربانيان فاجعه سونامی در سراسر بريتانيا برگزار می‌شود، رهبران مذهبی اذغان می‌کنند که اين فاجعه می‌تواند ايمان مردم را بيازمايد؛ مردمی که در کليساها، مساجد، کنيسه‌ها و معابد برای يادبود قربانيان يا اهدای کمک به بازماندگان زلزله اقيانوس هند گرد هم می‌آيند.

به گفته رهبران کاتوليک و آنگليکان، بسياری ممکن است اين پرسش را طرح کنند که خدا چگونه اجازه می‌دهد چنين فجايعی رخ بدهد اما اين مقام‌های روحانی می‌گويند که مردم بايد به باورهای خود تکيه کنند تا مصيبت را پشت سر بگذارند.

هزاران نفر در مراسم سوگواری هندوها که در نسدن در شمال لندن برپا می‌شود حضور می يابند. سفيران کشورهای آسيب‌ديده هم در اين مراسم که با جمع‌آوری اعانه همراه خواهد بود شرکت می‌کنند.

مردم بريتانيا تاکنون 60 ميليون پوند برای کمک به بازماندگان فاجعه شرق آسيا اهدا کرده‌اند.

هماهنگی عمليات امدادرسانی، دشواری بزرگ

با افزايش ميزان تلفات زمين لرزه و خيزش امواج اقيانوس هند، عمليات بزرگی برای کمک به بازماندگان اين فاجعه در جريان است.

ميزان خرابی ها نه تنها بسيار وسيع است بلکه يازده کشور مختلف را در برمی گيرد.

ازاين رو عمليات امدادرسانی برای کمک به زلزله زدگان از لحاظ ميزان و پيچيدگی بيسابقه است، و به همين دليل هماهنگی کامل اين عمليات غيرممکن می نمايد.

تجربه شاهدان عينی: بخوانيد و نظر دهيد

من و همسرم در ساحل ريلی در تايلند بوديم. تور غواصی ما نيم ساعت تاخير داشت. فردی که قايق ما را می راند آهسته حرکت می کرد و ناگهان پروانه قايق را از آب خارج کرد تا دور بزند. حجم عظيمی از آب را ديدم که به سمت جزيره حرکت می کرد. ارتفاع آبی که به سمت ما می آمد، تقريبا 15 فوت بود ولی به خاطر مهارتی که راننده قايق ما داشت، موفق شد بدون چپ شدن اين موج را پشت سر بگذارد. چهار قايق ديگر غرق شد و قايق پنجم که در آن پر از توريست بود، مسافرانش ناپديد شدند. راننده ما در حالی که نگران بازگرداندن قايق بود، با نيروی آب از ساحل دور شد که بدين ترتيب يک بار ديگر خطر چپ شدن از سر ما گذشت. نزديک ساحل که رسيديم تا زمان آرام شدن امواج منتظر مانديم تا به منطقه امن برسيم. اگر غواصی ما تاخير نمی داشت، جسد ما هم با ديگران روی آب شناور می شد. واقعا شانس آورديم. لی و ليزا متيوز از بريتانيا

تصويرهای آشوب زلزله در جنوب آسيا

تخمين ها حاکی است که شمار قربانيان می تواند به دهها هزار نفر در سراسر جنوب شرق آسيا برسد؛ بسياری از مردم هنوز مفقوالاثر هستند

بيماريهای پس از زلزله

در پی ويرانی گسترده ناشی از پديده سونامی در کشورهای اقيانوس هند، يک کارشناس امور بهداشتی سازمان ملل هشدار داده است که ممکن است شمار کسانی که در اثر شيوع بيماری ها پس از فاجعه جان می بازند از شمار قربانيان مستقيم فاجعه تجاوز کند.

دکتر ديويد نابارو از سازمان بهداشت جهانی گفت رساندن تدارکات به نواحی مصيبت ديده برای جلوگيری از بروز يک فاجعه بهداشتی ضروری است.

وی گفت: "مسلما اين احتمال وجود دارد که تعداد کسانی که در اثر بيماری های مسری جان می بازند به تعداد قربانيان سونامی برسد."

خدمه سازمان های امدادرسانی می گويند رساندن آب سالم به آسيب ديدگان نخستين اولويت آنهاست.

بيم آن می رود که بيماری هايی مانند مالاريا، تب استوايی و وبا به راحتی در شرايط غيربهداشتی منتشر شوند.

هزاران توريست از کشورهای غرب اروپا که در هوای آفتابی اين مناطق، در حال گذراندن تعطيلات کريسمس خود بودند، درست مانند مردم ساکن دهکده های کوچک ماهيگيری و ديگر مناطق ساحلی فقير نشين به دام اين بلای طبيعی گرفتار آمدند.

همين وابستگی متقابل اکنون که عمليات گسترده کمک رسانی در جريان است به بوته آزمايش گذاشته شده است. کمک رسانی به اين همه کشور آسيب ديده در منطقه ای با اين وسعت، کاری بس دشوار است. اما مشکلات بسی فراتر از اقدامات فوری است که در جهت جلوگيری از شيوع بيماری ها و کمک رسانی به آسيب ديدگان صورت می گيرد.

پيامدهای اقتصادی فاجعه

دولتهای آسيايی و آژانسهای بين المللی سرگرم محاسبه اثرات اقتصادی زمين لرزه دريايی و خيزش امواج ناشی از آن در کشورهای حوزه اقيانوس هند هستند.

جيمز ولفنسون، مدير بانک جهانی، گفته است که اين بانک "تازه شروع به درک ابعاد فاجعه" و پيامدهای اقتصادی آن کرده است.

بيش از هفتاد هزار نفر در سريلانکا، تايلند، هند و اندونزی که بيشترين آسيب را ديده اند کشته شده اند.

به تدريج مخارج بازسازی مناطق آسيب ديده تخمين زده می شود.

ميليونها نفر بيخانمان شده اند و مراکز تجاری و زيرساختهای اقتصادی از بين رفته اند.

سرعت حرکت امواج زلزله در پوسته زمین، بسته به نوع آن متغیر است، ولی تا ۱۳ کیلومتر در ثانیه می‌رسد، یعنی چیزی کمتر از ۸۰۰ کیلومتر در دقیقه، که بسیار بیشتر از امواج بزرگ آب ناشی از بروز زلزله است.

لرزه نگارها (دستگاه‌های زلزله سنج) خیلی زودتر از ساکنان سونامی - زده سواحل نزدیک و دور حرکات پوسته زمین را ثبت می‌کنند. یافتن مرکز زلزله نیز با در اختیار داشتن اطلاعات سه ایستگاه میسر است. با توجه به این مهم، مقامات محلی می‌بایستی خیلی سریع‌تر ساکنان ساحل نشین را از خانه و کاشانه‌شان دور می‌کردند.

فاصله زیاد هند، سری‌لانکا و سومالی در عمل فرصتی چند ساعته برای تخلیه سواحل از ساکنان آنها فراهم کرده بود. فقدان سیستم‌های هشدار دهنده که ناشی از تجربه نکردن شرایط مشابه در تاریخ چند صد ساله اخیر در اين مناطق بوده است، باعث شد امواج بزرگ و طولانی «سونامی» قربانیان بسیاری از این کشورها بگیرد.