مهدی پرپنچی

ببرهای تاميل به فعاليت های امداد مشغول شده اند

شمار قربانيان امواج غول آسایی که این سواحل را درهم کوبیدند از مرز155 هزار گذاشته و این رقم همچنان رو به افزایش است.

سونامی و سياست

اما آنچه این زلزله را از فجایع طبیعی پیشین ممتاز می کند، نه میزان کشته شدگان ناشی از آن که گستردگی جغرافیایی و تعداد کشورهایی است که تحت تاثیرش قرار گرفته اند. کشورهای واقع در حوزه اقیانوس هند، اکنون با واقعیتی به نام سونامی روبرو شده اند که احتمال تکرار آن در آینده نیز وجود دارد و راه مقابله با آن، تنها در نصب سیستم هشدار دهنده امواج و برقراری نظام تبادل اطلاعاتی بین کشورهای منطقه است.

برخی کارشناسان معتقدند ایجاد همکاری بین کشورهای این منطقه، در صورت تحقق می تواند به عنوان یکی از تبعات مثبت این واقعه ناگوار به شمار آید. از نظر این کارشناسان، وقوع زلزله، فرصتی را به وجود آورده که می تواند منجر به ایجاد همکاری بین کشورهایی شود که به طور سنتی، نگاهی تردید آمیز و عاری از اطمینان به یکدیگر دارند.

از فرصت ایجاد شده برای کشورهای منطقه که بگذریم، به نظر می رسد در بعد جهانی نیز بسیاری در تلاشند در کنار کمک به مردم آسیب دیده، از مواهب جانبی زلزله نیز حداکثر استفاده را بکنند.

آمريکا به دنبال بهبود تصوير خود

کالین پاول، وزیر خارجه آمریکا هنگام اعلام افزایش کمک های کشورش به زلزله زدگان، سخاوت دولت و مردم آمریکا را نیز یادآوری شد. وی گفت: "افزایش کمک های ما به ده برابر، علاوه بر آن که نشانگر سخاوت آمریکاست، نیاز مبرم به این کمک ها را نیز نشان می دهد." وی افزود: "من در ضمن از بالا بودن میزان کمک های مردمی نیز بسیار خوشحالم. شرکت ها و شهروندان آمریکایی در کمک به زلزله زدگان، از خود سخاوت نشان دادند و من تلاش خود را برای ترویج این سخاوت در سراسر جهان به کار خواهم بست."

آمريکا نقشی حياتی بر عهده گرفته است

کالین پاول و جب بوش، فرماندار کالیفرنیا که برادر رئیس جمهور آمریکا نیز است در روز سوم ژانویه عازم منطقه شدند تا از نزدیک شاهد عملیات پانزده هزار سرباز آمریکایی در کمک به زلزله زدگان باشند.

به اعتقاد برخی در پس جنگ عراق و پیش از آن حمله آمریکا به افغانستان، تصاویر بمباران هواپیماهای آمریکایی در تلویزیون های سراسر جهان نقش بسته و در برخی موارد تاثیری نامناسب در میان افکار عمومی ایجاد کرد. کارشناسان معتقدند جورج بوش، در تلاش است از فرصت ایجاد شده حداکثر استفاده را برای نشان دادن تصویری بهتر از آمریکا و خود به عمل آورد.

جورج بوش علاوه بر اختصاص دادن سخنرانی خود در نخستین هفته سال جدید میلادی به موضوع زلزله، دستور داد پرچم های آمریکا در کلیه ساختمان های این کشور در سراسر جهان از روز دوشنبه تا جمعه به نشانه احترام به جان باختگان حادثه به حالت نیم افراشته در آید.

از سوی دیگر، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن چند روز پس از روی دادن فاجعه، در اندونزی که پرجمعیت ترین کشور مسلمان دنیاست به عملیات امداد رسانی پیوست و از آن پس هلی کوپترها و هواپیماهای ترابری نظامی آمریکایی در حمل مواد غذایی و کمک های انساندوستانه دیگر، نقشی اساسی بر عهده گرفته اند.

دشمنان ديروز، دوستان امروز

تاثیر زلزله در ایجاد تغییرات در فضای سیاسی داخل کشورها نیز قابل توجه بوده است. در سری لانکا، درگیری بین اکثریت سینهالی ساکن جنوب و تامیل های ساکن شمال این کشور، دو دهه است که ادامه دارد و تلاش های متعدد برای حل اختلافات بین شورشیان و دولت محلی، همواره ناکام مانده بود.

اما با حمله امواج سهمگین اقیانوس که شمال و جنوب این کشور را به یک اندازه در هم کوبید، بارقه هایی از آشتی و همکاری در میان ببرهای جدایی طلب تامیل و دولت سری لانکا به چشم می خورد.

اس پی تامیلسلوان، از رهبران شاخه سیاسی ببرهای تامیل، در پاسخ به سوال بی بی سی مبنی بر این که آیا می توان توقع داشت فاجعه طبیعی، در نزدیک کردن مردم سری لانکا نقشی داشته باشد، گفت: "نه تنها در جنوب سری لانکا، بلکه در مناطق دیگر نیز راجع به این تاثیرات، صحبت می شود. نوعی احساس اطمینان به مردم دست داده و فکر می کنند این وضعیت خواهد توانست حس اعتماد متقابل را افزایش داده و به روند صلح و بهبود روابط کمک کند.

در اندونزی نیز وضعیت به همین منوال است و امواج سهمگین اقیانوس برای مدتی کوتاه هم که شده، توانسته است جدایی طلبان استان آچه در جزيره سوماترا و دولت مرکزی را به همکاری با یکدیگر وادارد. تلاش های جدایی طلبان آچه از سال 1976 تاکنون برای کسب استقلال آغاز شده و تاکنون بیش از 15000 کشته برجای گذاشته است و وضعیت فوق العاده در این مناطق در طول نزدیک به بیست سال گذشته، ادامه داشته است.

دولت مستعجل؟

البته کارشناسان می دانند که با گذشت زمان و التیام زخمهای ناشی از این حادثه طبیعی، ممکن است اثرات مثبت آن مانند ایجاد همکاری هرچند محدود بین دشمنان قدیمی، از بین برود و اوضاع به حالت نخست خود بازگردد و به همین دلیل است که در تلاشند، با به کارگیری تمهیداتی، این تاثیرات را از حالت موقت درآورده و به روندی پایدار تبدیل کنند.

با این حال نباید فراموش کرد که وضعیت در همه جا یکسان نیست. در تایلند، که مناطق مسلمان نشین جنوب آن در زلزله آسیب دیده، روز سوم ژانویه و در سالگرد حمله شورشیان مسلمان به یک پایگاه نظامی در این کشور، بیش از ده هزار نفر در سه استان جنوبی تایلند مستقر شدند تا از بروز هرگونه ناآرامی در سالگرد این حمله جلوگیری کنند.

اگر چه شورشیان در اندونزی و سری لانکا، نوعی آتش بس نانوشته را پذیرفته و به همکاری با دولت پرداخته اند، به نظر می رسد شورشیان تایلند و دولت این کشور، همچنان روابط خصمانه خود را حفظ می کنند.