دن ايزاکس خبرنگار بی بی سی

عکس ماهواره ای از ساحلی در استان آچه اندونزی پيش از برخورد امواج سونامی در سال 2003

زلزله شناسان اکنون تصوير دقيقی از مسير حرکت سونامی در سفر چهار هزار کيلومتری آن در طول اقيانوس هند که شش ساعت به طول انجاميد فراهم کرده اند.

در همان 15 دقيقه اول، مرکز هشداردهنده سونامی در جزاير هاوائی در اقيانوس آرام، نخستين گزارش خود را از وقوع يک زمين لرزه بزرگ در بستر اقيانوس صادر کرد، اما هشداری درباره بروز سونامی نداد.

لغزش دو لايه همجوار در پوسته زمين باعث بلند شدن تيغه ای از آب، در امتداد شمال و جنوب به طول هزار کيلومتر شده بود.

اين موج عظيم نه به صورت دايره های هم مرکز، بلکه به صورتی عمودی به سوی شرق و غرب به حرکت در آمد.

عکس ماهواره ای از همان ساحل در استان آچه اندونزی پس از برخورد امواج سونامی

ظرف يک ساعت، امواجی به بلندی 15 تا 20 متر به سوماترا برخورد و شهرهای ساحلی استان آچه را ويران کرد.

بلافاصله پس از آن، سونامی به رشته جزاير کوچک نيکوبار و اندامان که تحت مالکيت هند است رسيد.

سونامی سپس در مسير حرکت خود به سوی شرق با سرعتی باورنکردنی، به سواحل تايلند و برمه برخورد کرد.

ظرف دو ساعت از وقوع زمين لرزه اوليه، موجی که به سوی غرب به حرکت درآمده بود به سواحل سريلانکا و جنوب هند رسيد.

در اين مرحله، کمی از توان موج کاسته شده بود و ارتفاع آن به 5 تا 10 متر می رسيد.

هرچند آژانس های خبری پس از برخورد نخستين امواج درحال گزارش کردن خسارات آن بودند، اما هيچ سيستم هماهنگ کننده ای برای هشدار دادن به دولت های کشورهايی که سونامی هنوز در مسير حرکت خود به سوی غرب به آنها نرسيده بود وجود نداشت.

امواج سونامی سه ساعت و نيم پس از خيزش اوليه به مالديو رسيد و به فاصله کوتاهی پس از آن به جزيره "سيشل" در شمال ماداگاسکار برخورد کرد.

در اين مقطع، مقام های کشورهای آسيب ديده در آسيا از بيم بلند شدن دوباره امواج ويرانگر با زلزله شناسان تماس برقرار کرده بودند، اما هيچ اخطاری در مورد نزديک شدن سونامی به سواحل آفريقا صادر نشد.

قدرت زمين لرزه چنان بود که شش ساعت بعد، پس از آنکه سونامی بيش از چهار هزار کيلومتر راه را طی کرده بود، هنوز از توان کافی برای وارد کردن ضربه ای مهلک به سواحل سومالی و کنيا برخوردار بود.

تنها در آن زمان بود که انرژی نهفته در سونامی که به گفته دانشمندان معادل انرژی نهفته در بيش از 9000 بمب اتمی بود، زايل شد.

با توجه به اينکه ميان نخستين و واپسين برخورد آن به سواحل دو سوی اقيانوس هند شش ساعت فاصله بود، ناگزير اين سوال پيش می آيد که آيا کسانی که مسير حرکت آن را دنبال کردند می توانستند کار بيشتری برای آگاه کردن ساکنان مسير حرکت بالقوه مرگبار آن انجام دهند يا خير.