روحانی با پوتین ملاقات کرد

حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران با رئیس جمهوری روسیه و رهبران هند و بلاروس دیدار و گفتگو کرده است.

آقای روحانی بامداد روز پنجشنبه، ١٨ تیر (٩ ژوئیه)، برای حضور در نشست‌های سران کشورهای عضو گروه بریکس و سازمان همکاری شانگهای وارد شهر اوفا، مرکز جمهوری باشقیرستان روسیه شد. اجلاس بریکس برای روز پنجشنبه و اجلاس سازمان همکاری شانگهای در روز جمعه برنامه‌ریزی شده و از حسن روحانی برای سخنرانی در هر دو جلسه دعوت به عمل آمده بود.

اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهوری، و علی اکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، آقای روحانی را در فرودگاه مهرآباد تهران بدرفه کردند.

رئیس جمهوری ایران هنگام عزیمت به سوی مسکو در گفتگویی با خبرنگاران، نشست‌های منطقه‌ای را دارای اهمیت سیاسی، اقتصادی و امنیتی توصیف کرد و گفت: "برگزاری این اجلاس‌ها در شرایطی که جهان از لحاظ اقتصادی از تک‌قطبی بودن و از لحاظ سیاسی از یکجانبه‌گرایی فاصله گرفته است اهمیت مضاعفی دارند و با حضور در آنها می‌توانیم اهداف سیاسی و اقتصادی کشورمان را پیگیری کنیم."

وی گفت که در سخنرانی‌های خود در روسیه، دیدگاه‌های جمهوری اسلامی را بیان خواهد داشت و در حاشیه این اجلاس، با رهبران کشورهای شرکت کننده دیدار خواهد کرد.

سفیر ایران در مسکو پیشتر گفته بود ملاقات آقای روحانی با ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه بعد از ظهر پنجشنبه صورت می‌گیرد و ملاقات با رئیس جمهوری بلاروس و نخست وزیر هند نیز در برنامه دیدارهای او قرار دارد. حسن روحانی کوتاه مدتی پس از ورود به اوفا در روز پنجشنبه، با نارندرا مودی، نخست وزیر هند دیدار کرد و ساعاتی بعد نیز ملاقاتی با ولادیمیر پوتین داشت.

روسیه یکی از اعضای گروه ١+٥ است که در کنار قدرت‌های غربی در مذاکرات برای حل مساله هسته‌ای ایران شرکت دارد و همزمان به دلیل سیاستی که در قبال اوکراین در پیش گرفته، مانند جمهوری اسلامی با تحریم اقتصادی غرب مواجه است.

آقای روحانی در گفتگو با خبرنگاران در مورد مذاکرات هسته‌ای نیز اظهار نظر کرد و گفت: "مذاکرات کشورمان با ١+٥ روزهای حساسی را سپری می‌کند و جمهوری اسلامی ایران خود را برای پسا مذاکره و پسا تحریم آماده می‌کند که به واسطه آن، روابط کشورمان با همه کشورها از جمله کشورهای عضو این دو اجلاس توسعه خواهد یافت."

سابقه ایجاد سازمان همکاری شانگهای به "معاهده تعمیق اطمینان نظامی در مناطق مرزی" مورخ سال ١٩٩٦ باز می‌گردد که بین کشورهای تاجیکستان، چین، روسیه، قزاقستان و قیرقیزستان امضا شد. به گفته ناظران، انگیزه اصلی امضای این معاهده، نگرانی این حکومت‌ها از گسترش دموکراسی غربی به کشورهایشان و همچنین همکاری علیه گروه‌های مخالف حکومت‌ها، به خصوص جدایی‌طلبان مسلمان بود.

امضاکنندگان این معاهده در سال ٢٠٠١ اعلامیه ایجاد سازمان همکاری شانگهای را صادر و سال بعد این سازمان را رسما راه اندازی کردند. ازبکستان در سال ٢٠٠١ به عضویت این گروه درآمد. در حال حاضر، افغانستان، ایران، هند، مغولستان و پاکستان به عنوان اعضای ناظر و کشورهای بلاروس، سریلانکا و ترکیه به عنوان "شریکان گفتگو" این گروه در نشست‌های اصلی آن حضور می‌یابند.

در سال ٢٠٠٨ در حالیکه جمهوری اسلامی به دلیل دنبال کردن برنامه هسته‌ای با تشدید انزوای بین‌المللی مواجه بود، دولت وقت ظاهرا برای اثبات توانایی در ایجاد ارتباط خارجی و در تلاش برای کاهش فشارهای بین‌المللی، درخواست کرد به عضویت این سازمان پذیرفته شود اما این تقاضا رد شد و گفته شد که یک سازمان همکاری چند جانبه نمی‌تواند کشوری را که تحت تحریم سازمان ملل قرار دارد به عضویت بپذیرد.

ممکن است منظور آقای روحانی از تحول در روابط خارجی جمهوری اسلامی در دوره "پسا تحریم" ارتباط نزدیک‌تر با سازمان همکاری شانگهای را هم شامل شود.

نام گروه موسوم به بریکس از حروف اول نام کشورهای برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی تشکیل یافته که نخستین اجلاس سران چهار کشور بنیانگذار آن در سال ٢٠٠٩ برگزار شد. در سال ٢٠١٠، آفریقای جنوبی هم به این گروه پیوست.

وجه مشترک این کشورها، برخورداری از رشد سریع اقتصادی بوده است. این کشورها به دلیل منابع طبیعی غنی یا جمعیت زیاد، بخش قابل توجهی از امکانات اقتصادی و جمعیتی جهان را در اختیار دارند. جمعیت کشورهای عضو بریکس روی هم به حدود نیمی از جمعیت جهان و تولید ناخالص داخلی آنها به حدود یکچهارم تولید ناخالص جهان بالغ می‌شود.

این کشورها امیدوارند از طریق همکاری نزدیک با یکدیگر بتوانند به یک نیروی اثرگذار اقتصادی و سیاسی در سطح بین‌المللی تبدیل شوند و بتوانند با سایر قدرت‌های بزرگ جهانی رقابت کنند. گفته می‌شود که جمهوری اسلامی نیز از هر طریق در صدد پذیرش و حضور موثر در صحنه جهانی و از منابع وسیع نفت و گاز برخوردار بوده و خود را یکی از قدرت‌های منطقه‌ می‌داند، مایل به گسترش همکاری با این گروه است.