نامه ۴٧ سناتور و سونامى انتقادها

انتشار نامه ۴۷ سناتور جمهوری خواه به رهبران ایران در شامگاه یکشنبه، برای دومین هفته پیاپى مذاکرات هسته ای با تهران را در مرکز رویارویی سیاسی میان کاخ سفید از یک سو و دولت اسراییل و اکثریت جمهوری خواه کنگره از سوى دیگر قرار داد.

نامه ای که پیامش به رهبران ایران مشخص است: با رییس جمهوری کشور ما توافق نکنید. تا چشم به هم بزنید او از کاخ سفید رفته است و کاره ای نخواهد بود. آنوقت ما و رئیس جمهورى بعدى می توانیم یک معاهده احتمالی را لغو کنیم.

نامه ای "بی سابقه" با هدف تضعیف باراک اوباما که با واکنش بی درنگ کاخ سفید و نمایندگان ارشد کنگره از حزب دمکرات رو به رو شد. از رهبر اقلیت دمکرات در مجلس سنا گرفته که آن را "سیلی محکی به وجهه ایالت متحده آمریکا" در سطح بین المللی خواند تا معاون رییس جمهوری که این اقدام را "دون شان سنا" دانست و گفت نمونه ای شبیه آن را در تمام ۳۶ سالی که سناتور بوده ندیده است.

گزنده ترین پاسخ را خود باراک اوباما داد. او این نامه را یاری رساندن جمهوری خواهان به جناح های تندرو در ایران و "ائتلاف نامتعارف" خواند.

این دعوا بر سر یک تصمیم حساس در حوزه سیاست خارجی اما به یک جنگ لفظی میان دو جناح اصلی در واشنگتن محدود نمانده و بازتاب گسترده ای در افکار عمومی آمریکا داشته است. از شبکه های خبری دیداری و شنیداری گرفته تا روزنامه های بزرگ و کوچک و کمدین های معروف سیاسی -که گاه تاثیر و تعداد بینندگانشان در آمریکا بیشتر از رسانه هاى خبریست- و البته شبکه های اجتماعی مثل توییتر و فیس بوک.

بحث هایى که عمدتا شامل انتقادهای گاه بسیار تند علیه ۴۷ سناتور بود. دمکرات ها تنها معترضین به این نامه نبوده اند، بعضی رسانه ها، کارشناسان سیاست خارجی و نمایندگانی که معمولا از سیاست های اوباما دل خوشی ندارند هم اقدام ۴۷ نفر را زیاده روی و زیر سوال بردن اختیارات رئیس جمهورى دانسته اند.

تیتر روزنامه دست راستی "دیلی نیوز" اینجا در نیویورک که اتفاقا از نشریات منتقد اوباماست از این جمله است. این روزنامه عکس چندتن از سناتورهای ارشد امضا کننده این نامه را با تیتر "خائنان" منتشر کرد. استفاده از این عنوان در ادبیات سیاسی آمریکا به هیچ وجه معمول نیست. استدلال نشریه مذکور این بود که سناتورهای امضا کننده این نامه در مسیر زدن یک گل سیاسى به باراک اوباما، منافع کل آمریکا را به خطر انداخته اند.

عکس صفحه اول این روزنامه به صورت گسترده در شبکه های اجتماعی همخوان شد. و در توئیتر ترکیب #۴۷خائن در قالب یک "هشتگ" مورد استقبال وسیع قرار گرفت.

همزمان روزنامه های محلی دیگرى که الزاما با سیاست هاى دولت اوباما موافق نیستند هم در این مورد با کاخ سفید همراه شدند. سرمقاله های روزنامه هاى روز چهارشنبه از "سالت لیک تریبیون" در ایالت محافظه کار "یوتا" گرفته تا "کوریر جورنال" در ایالت "کنتاکی" که رهبر جمهوری خواهان در سنا این ایالت را نمایندگی می کند و نشریه "نیوزآبزرور" در ایالت "کارولاینای" شمالی، در کنار روزنامه های عمده ای مثل "یواس ای تودی" "بوستون گلوب" و "نیویورک تایمز"، همه با عنوان هایی مثل "آیا نمایندگان کنگره دیوانه شده اند؟" نوشتن این نامه را به باد انتقاد گرفتند.

بعضی فعالان ضد جنگ و دمکرات هم طوماری را روی وب سایت کاخ سفید گذاشتند که در آن با استناد به قانونى که بیش ار ۲۰۰ سال پیش به تصویب رسیده، نویسنده و سناتورهاى امضا کننده این نامه را مستحق محاکمه دانستند. بیش از ۱٣۰ هزار نفر این طومار را در عرض ۴۸ ساعت امضا کردند.

هیلارى کلینتون کاندیداى احتمالى انتخابات ریاست جمهورى از حزب دمکرات براى سال ٢٠١٦ هم از این قافله عقب نماند. او در یک توییت نوشت: "کسانى که قصد کاندیداتورى براى ریاست جمهورى را دارند نباید پاى چنین نامه اى را امضا کنند."

این سونامى انتقاد، چند تایى از سناتورهاى جمهورى خواه را در موضع دفاعى قرار داده است. تعداد انگشت شمارى از سناتورهای جمهوری خواهی که آن نامه را امضا نکردند - هفت نفر - گفتند از اول میدانستند "نامه به ایران" با هدف تضعیف اوباما، میتواند دردسر ساز باشد.

جب بوش برادر رئیس جمهورى سابق جورج بوش و از کاندیداهاى جمهورى خواه براى ریاست جمهورى سال ٢٠١٦ اما گفت نوشتن این نامه نتیجه سیاست اوباما در ندادن نقش جدى به نمایندگان کنگره در روند مذاکرات با ایران بوده است.

همه اینها بر اراده سناتور "تام کاتن"، نویسنده این نامه، که موفق شد امضاى ٤٦ جمهورى خواه را بگیرد، در دفاع از این گام تاثیرى نداشته است.

او با حضور در چندین مصاحبه تلویزیونى انتقادهاى اوباما در مورد کمک کردن این نامه به تندرو ها در ایران را با این استدلال که "همه در ایران تندرو هستند" رد کرد و گفت هدفش فقط و فقط جلوگیرى از رسیدن "ملاها" به سلاح هسته ایست و معتقد است یک توافق احتمالى "ضعیف" میان واشنگتن و تهران، میتواند راه را براى ساخت این سلاح پس از پایان محدودیت ١٠ ساله، هموار کند.

سناتور "لیندزى گراهام"، از دیگر امضا کنندگان هم در دفاع از این نامه گفت با آغاز رقابت هاى درون حزبى در ماه هاى آینده، همه کاندیداهاى جمهورى خواه براى ریاست جمهورى سال ٢٠١٦ باید قول بدهند که در صورت ورود به کاخ سفید توافق احتمالى اوباما با ایران را لغو کنند.

جنگ تند لفظى در واشنگتن بر سر مذاکرات با ایران که در تاریخ روابط پر فراز و نشیب دو کشور بی سابقه است و نشان از میزان اهمیت پروژه به شکست کشاندن این مذاکرات براى جمهورى خواهان دارد. تا این لحظه تهدید به تصویب تحریم هاى بیشتر، دعوت از نتانیاهو براى سخنرانى در کنگره، نوشتن نامه به رهبران جمهورى اسلامى و هشدار در مورد به رسمیت نشناختن تعهد احتمالى آمریکا به ایران و جامعه بین المللى، هیچ کدام نتوانسته حرکت رو به جلوى مذاکرات را متوقف کند. اما بى شک مذاکرات هسته اى و رسیدن به توافق با ایران را به یک مسئله حیثیتى و سیاسى براى اوباما، با پى آمدهاى جدى در انتخابات آینده ریاست جمهورى، تبدیل کرده است.